News Continuous Bureau | Mumbai

 Jane Street vs SEBI: વૈશ્વિક ટ્રેડિંગ કંપની જેન સ્ટ્રીટ સ્ટોક મેનીપ્યુલેશન ચર્ચામાં છે. ભારતીય બજારમાં ટ્રેડિંગ દરમિયાન અનિયમિતતાઓનો સામનો કરી રહેલી અમેરિકન ટ્રેડિંગ ફર્મ જેન સ્ટ્રીટ આખરે ઝૂકી છે. અને સેબીના આદેશનું પાલન કર્યું છે અને તેના પર લાદવામાં આવેલ 4840 કરોડ રૂપિયાનો દંડ ચૂકવ્યો છે. આ રકમ શુક્રવારે જેન સ્ટ્રીટ દ્વારા એસ્ક્રો એકાઉન્ટમાં જમા કરવામાં આવી હતી. આનો અર્થ એ થયો કે તેણે સેબી દ્વારા લાદવામાં આવેલી મુખ્ય શરતો પૂર્ણ કરી છે, જે 3 જુલાઈ, 2025 ના રોજના તેના આંતરિક આદેશમાં જારી કરવામાં આવી હતી.

 Jane Street vs SEBI: સેબીનો જેન સ્ટ્રીટ પર સકંજો: ભારતીય શેરબજારમાં સ્ટોક મેનીપ્યુલેશનનો પર્દાફાશ

છેલ્લા કેટલાક સમયથી વૈશ્વિક ટ્રેડિંગ કંપની જેન સ્ટ્રીટ (Jane Street) ચર્ચામાં છે. આ અમેરિકન ફર્મે સ્ટોક મેનીપ્યુલેશન દ્વારા હજારો કરોડ રૂપિયા કમાવ્યા હતા. જ્યારે તેમની આ છેતરપિંડી બહાર આવી, ત્યારે ભારતીય બજાર નિયામક સેબી (SEBI) એ જેન સ્ટ્રીટ પર કડક કાર્યવાહી કરી. સેબીએ જેન સ્ટ્રીટ અને તેના સહયોગીઓને ભારતીય સિક્યોરિટીઝ માર્કેટમાંથી પ્રતિબંધિત કર્યા અને તેમની ગેરકાયદેસર રીતે મેળવેલી કમાણી જપ્ત કરવાનો આદેશ આપ્યો.

ઇક્વિટી બજાર નિયામક સેબીના કડક વલણ બાદ જેન સ્ટ્રીટ કંપનીએ નમતું જોખ્યું છે અને છેતરપિંડી દ્વારા મેળવેલી કમાણી બજારને પરત કરવાની જાહેરાત કરી છે. અમેરિકન ટ્રેડિંગ કંપનીએ મોટી ઘોષણા કરતા જણાવ્યું છે કે તે બજારમાં હેરાફેરી કરીને કમાયેલા ₹4,843 કરોડ સેબીના નિર્દેશ મુજબ પરત કરવા તૈયાર છે. સેબીના આદેશ બાદ જેન સ્ટ્રીટે હવે આ પૈસા સેબીના નિયંત્રણ હેઠળના એસ્ક્રો ખાતામાં જમા કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ કર્યા બાદ જ તેમને બજારમાં ફરીથી વેપાર કરવાની પરવાનગી મળી શકે છે.

બેંક નિફ્ટીને બનાવ્યો આવકનો સ્ત્રોત 

જેન સ્ટ્રીટે બેંક નિફ્ટી ઇન્ડેક્સમાં હેરાફેરી કરીને આ કથિત આવક કરી હતી. ખાસ કરીને સાપ્તાહિક વિકલ્પ સમાપ્તિના દિવસે લેવામાં આવેલા સોદાઓ પર, તેમણે મોટો નફો કર્યો. તાજેતરમાં, સેબીના ચેરમેન તુહિન કાંત પાંડેએ આ બાબતે કહ્યું હતું કે જેન સ્ટ્રીટ કેસ બેંક નિફ્ટી ઇન્ડેક્સ પર કેન્દ્રિત હતો, જ્યાં કંપનીએ કથિત રીતે ઓપ્શન એક્સપાયરી દરમિયાન વ્યૂહાત્મક રીતે તેના ટ્રેડ્સનો સમય નક્કી કરીને બજારને પ્રભાવિત કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું હતું કે સેબીની કાર્યવાહી રોકાણકારોના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે છે.

 Jane Street vs SEBI: જેન સ્ટ્રીટની વર્તમાન સ્થિતિ અને એસ્ક્રો ખાતા

દરમિયાન, એવું પણ સામે આવ્યું છે કે જેન સ્ટ્રીટે સેબીના એસ્ક્રો ખાતામાં હજારો કરોડ રૂપિયા જમા કર્યા હોવા છતાં, જેન સ્ટ્રીટની ભારતીય બજારમાં ઓપ્શન્સ ટ્રેડિંગ ફરીથી શરૂ કરવાની કોઈ તાત્કાલિક યોજના નથી. જેન સ્ટ્રીટ LLC (Jane Street LLC) એક નાણાકીય સેવા ટ્રેડિંગ ફર્મ છે, જે 45 દેશોમાં કાર્યરત છે.

એસ્ક્રો ખાતું એટલે શું?  એસ્ક્રો એકાઉન્ટ એ એક એવું એકાઉન્ટ છે જ્યાં કોઈ તૃતીય પક્ષ વ્યવહારમાં સામેલ બે પક્ષો માટે જરૂરી રકમ રાખે છે. આને સામાન્ય રીતે મોર્ટગેજ એસ્ક્રો એકાઉન્ટ પણ કહેવામાં આવે છે. આમાં રકમ ત્યાં સુધી રાખવામાં આવે છે જ્યાં સુધી વ્યવહાર સંબંધિત બધી શરતો પૂર્ણ ન થાય. જ્યારે બધી શરતો પૂર્ણ થાય છે, ત્યારે એસ્ક્રો એજન્ટ જમા કરાયેલા ભંડોળને યોગ્ય પક્ષને તે મુજબ મુક્ત કરે છે.

 Jane Street vs SEBI:  જેન સ્ટ્રીટ દ્વારા ભંડોળ પરત કરવાની પ્રક્રિયા અને સેબીનો મક્કમ વલણ

આ મહિનાની શરૂઆતમાં સેબીએ આ વોલ સ્ટ્રીટ કંપનીને ભારતીય બજારમાં વેપાર કરવા પર ત્યાં સુધી પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો જ્યાં સુધી કંપની એસ્ક્રો ખાતામાં ₹4,843.5 કરોડ જમા ન કરે. સોમવારે ઘણા અહેવાલોમાં કંપનીએ હવે આ રકમ જમા કરી હોવાના સમાચાર સામે આવ્યા, પરંતુ સેબી કે જેન સ્ટ્રીટે આ અહેવાલો પર હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર ટિપ્પણી કરી નથી. આ કાર્યવાહી દર્શાવે છે કે ભારતીય બજાર નિયામક ગેરરીતિઓ સામે કડક પગલાં લેવા પ્રતિબદ્ધ છે.

(ડિસ્ક્લેમરઃ અહીં રજૂ કરવામાં આવેલી માહિતી અન્ય મિડીયા પ્લેટફોર્મ પર પણ ઉપલબ્ધ છે તેમજ તેની સત્યતા સંદર્ભે અમે કોઈ દાવો કરતા નથી. કોઈપણ રોકાણ કરતા પહેલા ફાઈનાન્શિયલ એડવાઈઝરની સલાહ ચોક્કસ લો.)