News Continuous Bureau | Mumbai
CNAP Telecom Service India દેશમાં વધતા જતા સાયબર ફ્રોડ (Cyber Fraud), સ્પામ કોલ્સ અને નકલી કોલિંગ સામે સામાન્ય નાગરિકોને સુરક્ષિત કરવા માટે ભારત સરકારે એક ક્રાંતિકારી પહેલ અમલી બનાવી છે. ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સ વિભાગ (Department of Telecommunications DoT) અને ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (TRAI) દ્વારા કોલિંગ નેમ પ્રેઝન્ટેશન (Calling Name Presentation CNAP) સર્વિસને ૧ નવેમ્બરથી દેશભરમાં ફરજિયાતપણે લાગુ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. આ નવી ટેકનિકલ વ્યવસ્થા હેઠળ, કોઈપણ અજાણ્યા નંબર પરથી ફોન આવશે ત્યારે યુઝરના મોબાઈલ સ્ક્રીન પર કોલ કરનાર વ્યક્તિ કે કંપનીનું સત્તાવાર અને વેરિફાઇડ નામ સીધું જ પ્રદર્શિત થશે.
CNAP Telecom Service India – કોલિંગ નેમ પ્રેઝન્ટેશન એટલે શું અને આ સેવા કેવી રીતે કાર્ય કરશે?
કોલિંગ નેમ પ્રેઝન્ટેશન (CNAP) એ નેટવર્ક આધારિત ડિજિટલ કોલર આઈડેન્ટિફિકેશન સિસ્ટમ (Caller Identification System) છે. અત્યાર સુધી વપરાશકર્તાઓ અજાણ્યા નંબરો ઓળખવા માટે થર્ડ-પાર્ટી એપ્લિકેશન્સ પર આધાર રાખતા હતા, જેમાં યુઝર્સ પોતે નામો એડિટ કરી શકતા હોવાથી ઘણીવાર ખોટી કે ભ્રામક ઓળખ સામે આવતી હતી. જોકે, સીએનએપી હેઠળ જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ કોલ કરશે, ત્યારે ટેલિકોમ કંપની પોતાના ગ્રાહક ચકાસણી ડેટાબેઝમાંથી (Customer Application Form – CAF) મેળવેલા સત્તાવાર કેવાયસી (KYC – Know Your Customer) રેકોર્ડ મુજબનું અસલી નામ કોલ રિસીવ કરનારના ફોન સ્ક્રીન પર આપોઆપ દર્શાવશે.
CNAP Telecom Service India – ૧ નવેમ્બરથી 4G અને 5G નેટવર્ક્સ પર દેશવ્યાપી રોલઆઉટ
ટેલિકોમ વિભાગ દ્વારા જારી કરાયેલા નિર્દેશ અનુસાર, દેશની તમામ અગ્રણી ટેલિકોમ ઓપરેટિંગ કંપનીઓએ ૧ નવેમ્બરથી 4G અને 5G તેમજ અદ્યતન નેટવર્ક્સ પર કાર્યરત તમામ સ્માર્ટફોન્સ પર આ ફીચર સક્રિય કરવું પડશે. શરૂઆતના તબક્કામાં હાઇ-સ્પીડ વાયરલેસ ટેરિસ્ટ્રીયલ નેટવર્ક્સ પર આ સર્વિસ મળશે, જ્યારે 2G, 3G અને પરંપરાગત લેન્ડલાઇન નેટવર્ક્સ (Fixed-line Networks) માટે તબક્કાવાર આયોજન કરવામાં આવશે. આ સુવિધાનો લાભ લેવા માટે સામાન્ય મોબાઈલ યુઝરે કોઈ અલગ ચાર્જ ચૂકવવો પડશે નહીં કે કોઈ વધારાની મોબાઈલ એપ ડાઉનલોડ કરવાની પણ જરૂર રહેશે નહીં.
CNAP Telecom Service India – કોન્ટેક્ટ લિસ્ટ અને સ્ક્રીન ડિસ્પ્લે પ્રાથમિકતાના ચોક્કસ નિયમો
નવા નિયમ હેઠળ ફોન સ્ક્રીન પર કયું નામ દેખાશે તે માટે સ્પષ્ટ પ્રોટોકોલ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. જો ઇનકમિંગ કોલ કરનારનો નંબર યુઝરે પોતાના ફોનના એડ્રેસ બુકમાં પહેલેથી સેવ કરી રાખ્યો હશે, તો ફોનમાં સેવ કરેલું નામ જ પ્રાથમિકતાના (Contact List Priority) ધોરણે દેખાશે. જો નંબર સેવ ન હોય અને દેશમાંથી સામાન્ય નંબર પરથી કોલ આવે, તો ટેલિકોમ ઓપરેટરના રજિસ્ટર્ડ રેકોર્ડ મુજબનું પૂરું નામ જોવા મળશે. જો કોઈ કોલ વિદેશથી આવશે અને નંબર સેવ નહીં હોય, તો સ્ક્રીન પર સીધું ‘ઇન્ટરનેશનલ કોલ’ (International Call) તેવું લખાણ દર્શાવવામાં આવશે જેથી યુઝર્સ વિદેશી ફેક કોલિંગથી સતર્ક થઈ શકે.
CNAP Telecom Service India – વ્યવસાયિક એકમો અને બલ્ક કનેક્શન્સ માટે ‘પ્રેફર્ડ નેમ’ ની ખાસ જોગવાઈ
કોર્પોરેટ ગ્રાહકો, બેંકો, વીમા કંપનીઓ અને બલ્ક કનેક્શન્સ ધરાવતી વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે સરકારે ‘પ્રેફર્ડ નેમ’ (Preferred Trade Name) દર્શાવવાની સુવિધા આપી છે. જે કંપનીઓ પોતાના વ્યાપારી નામે ઓળખાણ આપવા માંગતી હોય, તેમણે ટ્રેડમાર્ક્સ રજિસ્ટ્રીમાં નોંધાયેલું ટ્રેડમાર્ક (Registered Trademark) અથવા જીએસટી પોર્ટલ પર નોંધાયેલું કાનૂની બિઝનેસ નામ રજૂ કરવાનું રહેશે. ટેલિકોમ ઓપરેટર્સ દ્વારા તમામ દસ્તાવેજોની ચકાસણી કર્યા બાદ જ તે સંસ્થાનું સત્તાવાર ટ્રેડ નેમ કોલિંગ સ્ક્રીન પર દેખાશે, જેનાથી બોગસ કંપનીઓ કે નકલી કોલ સેન્ટર્સના નામે ચાલતી છેતરપિંડી પર કાયમી બ્રેક લાગશે.
CNAP Telecom Service India – પ્રાઈવસી પ્રોટેક્શન અને ખોટા નામ સુધારવા માટે ગ્રીવન્સ સિસ્ટમ
ગ્રાહકોની વ્યક્તિગત ગોપનીયતાના (Privacy Concerns) રક્ષણ માટે પણ માર્ગદર્શિકામાં મહત્વની બાબતો સામેલ કરાઈ છે. વર્તમાન નિયમો હેઠળ જે સબ્સ્ક્રાઇબર્સે માન્ય રીતે કૉલિંગ લાઇન આઇડેન્ટિફિકેશન રિસ્ટ્રિક્શન (Calling Line Identification Restriction – CLIR) સુવિધા મેળવી હશે, તેમના નામ સ્ક્રીન પર દર્શાવવામાં આવશે નહીં. આ ઉપરાંત જો કોઈ ગ્રાહકના સિમ કાર્ડ સાથે કાગળોની ભૂલને કારણે અયોગ્ય નામ લિંક થઈ ગયું હોય, તો ટેલિકોમ કંપનીઓએ સમયબદ્ધ ફરિયાદ નિવારણ તંત્ર (Grievance Redressal Mechanism) ઊભું કરવું પડશે, જેથી ગ્રાહક પોતાના માન્ય દસ્તાવેજો સબમિટ કરીને કેવાયસી રેકોર્ડમાં સાચું નામ સુધારી શકશે.
CNAP Telecom Service India – ડિજિટલ અરેસ્ટ અને ફાઇનાન્સિયલ છેતરપિંડી સામે સૌથી મોટું સંરક્ષણ કવચ
દેશભરમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી નકલી સીબીઆઈ, પોલીસ અધિકારી કે કુરિયર કંપનીના નામે લોકોને ડરાવીને કરોડો રૂપિયા પડાવતા ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ (Digital Arrest) અને ફિશિંગ સ્કેમ્સ ઝડપથી વધી રહ્યા હતા. સ્કેમર્સ અજાણ્યા સિમ કાર્ડનો ઉપયોગ કરીને અધિકારી હોવાનો ઢોંગ રચતા હતા. પરંતુ હવે સીએનએપી લાગુ થતાં કોલ કરનારનું કેવાયસી રજિસ્ટર્ડ નામ સામે આવી જશે, જેનાથી સામાન્ય નાગરિકો કોલ ઉપાડતા પહેલાં જ જાણી શકશે કે સામે ખરેખર કઈ વ્યક્તિ છે. સાયબર સિક્યોરિટી નિષ્ણાતો માને છે કે આ સિસ્ટમ દેશના ડિજિટલ સંચાર વ્યવહારને અત્યંત પારદર્શક અને વિશ્વસનીય બનાવશે.
