News Continuous Bureau | Mumbai
E20 Petrol Consumer Court Case પેટ્રોલમાં ઇથેનોલના મિશ્રણની નીતિ (Ethanol Blending Policy) વચ્ચે વાહનોના એન્જિનને થઈ રહેલા નુકસાન અને માઇલેજના ઘટાડા અંગે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી રાષ્ટ્રીય ચર્ચામાં એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને નવો કાનૂની વળાંક સામે આવ્યો છે. છત્તીસગઢની રાજધાની રાયપુરની એક પ્રતિષ્ઠિત ગ્રાહક અદાલત (Raipur Consumer Court) દ્વારા એક પીડિત કાર માલિકના પક્ષમાં ઐતિહાસિક ચુકાદો સંભળાવવામાં આવ્યો છે. ગ્રાહક ફોરમે સત્તાવાર આદેશમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો યોગ્ય ટેકનિકલ ગાઈડલાઈન કે એન્જિન કમ્પેટેબિલિટી વગર E20 પેટ્રોલના (E20 Fuel Impact) કારણે વાહનને કોઈ આર્થિક કે યાંત્રિક નુકસાન થાય છે, તો તેના માટે ગ્રાહક જવાબદાર નથી. કોર્ટે સંબંધિત પક્ષોને કારનો સંપૂર્ણ રિપેરિંગ ખર્ચ અને માનસિક ઉત્પીડન બદલ તગડું નાણાકીય વળતર ચૂકવવાનો કડક હુકમ કર્યો છે.
E20 Petrol Consumer Court Case – શું હતો આખો મામલો? ગ્રાહકની નવી કારનું એન્જિન કેવી રીતે થયું તબાહ
સત્તાવાર અદાલતી દસ્તાવેજો અને ગ્રાહક મંત્રાલયના ડેટા રિપોર્ટ અનુસાર, રાયપુરના એક સાર્વજનિક ગ્રાહકે તાજેતરમાં જ ખરીદેલી નવી કારમાં નિયમિતપણે પેટ્રોલ પંપ પરથી ઉપલબ્ધ ઇથેનોલ મિશ્રિત ઇંધણ ભરાવ્યું હતું. જો કે, થોડા જ મહિનાના વપરાશ બાદ કારના એન્જિનમાં ખામી સર્જાઈ હતી અને વાહન અધવચ્ચે બંધ થઈ ગયું હતું. ઓથોરાઈઝ્ડ સર્વિસ સેન્ટરના ટેકનિકલ ઓડિટમાં બહાર આવ્યું કે પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ ૨૦ ટકા (E20 Petrol) હોવાને કારણે કારના ફ્યુઅલ પંપ, ઈન્જેક્ટર અને પાઈપલાઈનમાં કેમિકલ રિએક્શન થઈને કાટ લાગી ગયો હતો, જેના રિપેરિંગનો ખર્ચ લાખો રૂપિયામાં હતો. કંપનીએ વોરંટી આપવાનો ઇનકાર કરતા ગ્રાહકે કોર્ટના દ્વાર ખખડાવ્યા હતા.
E20 Petrol Consumer Court Case – ગ્રાહક સુરક્ષા ફોરમની કડક ટિપ્પણી: ગ્રાહકોને અંધારામાં રાખીને ઇંધણ વેચવું એ સેવામાં ખામી
આ કેસની વિસ્તૃત સુનાવણી દરમિયાન કન્ઝ્યુમર કોર્ટના ન્યાયાધીશે ઓટોમોબાઈલ મેન્યુફેક્ચરર્સ અને ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ પર આકરી ટિપ્પણી કરી હતી. અદાલતે જણાવ્યું કે, પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ મિશ્રણ કરવાની નીતિ સરકારી હોઈ શકે છે, પરંતુ સામાન્ય ગ્રાહકોને તેમના વાહનના એન્જિનની ક્ષમતા (Engine Compatibility) અને તેનાથી થનારા સંભવિત જોખમો અંગે અગાઉથી સ્પષ્ટ ચેતવણી ન આપવી તે સાર્વજનિક ગ્રાહક સુરક્ષા કાયદા હેઠળ “સેવામાં ગંભીર ખામી” (Deficiency in Service) ગણાશે. કોર્ટે ઓર્ડર કર્યો છે કે ગ્રાહકને વાહનના રિપેરિંગ પાછળ થયેલો તમામ ખર્ચ અને કાનૂની લડતનો ખર્ચ વ્યાજ સહિત પરત મળવો જોઈએ.
E20 Petrol Consumer Court Case – ભારતીય ઓટોમોબાઈલ સેક્ટરમાં ખળભળાટ, મેન્યુફેક્ચરર્સે પોલિસી બદલવી પડશે
રાયપુર કન્ઝ્યુમર કોર્ટના આ ઐતિહાસિક ચુકાદા બાદ દેશના ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગમાં અને સોસાયટી ઓફ ઇન્ડિયન ઓટોમોબાઈલ મેન્યુફેક્ચરર્સ (SIAM) ના વર્તુળોમાં ભારે હલચલ મચી ગઈ છે. અત્યાર સુધી કંપનીઓ એન્જિન ખરાબ થવા પાછળ બળતણની ગુણવત્તાને જવાબદાર ગણાવીને ગ્રાહકોના ક્લેમ રિજેક્ટ કરતી હતી. પરંતુ હવે આ લીગલ પ્રેસિડેન્ટ (Legal Precedent) નો ઉપયોગ કરીને દેશભરના અન્ય ગ્રાહકો પણ આવી જ કાનૂની કાર્યવાહી કરી શકશે. બજારના વિશ્લેષકોના મતે, હવે ઓટોમેકર્સે ફરજિયાતપણે જૂના વાહનો માટે સ્પેશિયલ કન્વર્ઝન કિટ્સ ઉપલબ્ધ કરાવવી પડશે અથવા E20 સુસંગત ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ એન્જિન (Flex-Fuel Technology) તરફ ઝડપથી શિફ્ટ થવું પડશે.
E20 Petrol Consumer Court Case – નીતિ આયોગના ૨૦% બ્લેન્ડિંગ ટાર્ગેટ સામે ઉભા થયા નવા કાનૂની પડકારો
કેન્દ્ર સરકારે દેશમાં ક્રૂડ ઓઇલની આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ ના અંત સુધીમાં દેશભરમાં ૨૦ ટકા ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગનો (20% Ethanol Blending Target) મોટો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે. નીતિ આયોગના આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ પેટ્રોકેમિકલ કંપનીઓ ઝડપથી આગળ વધી રહી છે, પરંતુ ગ્રાહક અદાલતના આ નવા ચુકાદાથી ગ્રાહક અધિકારો અને સરકારી નીતિઓ વચ્ચે મોટો ઘર્ષણ પેદા થયો છે. આગામી સમયમાં ગ્રાહકોના આ કાનૂની અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય અને ઓટોમોબાઈલ ક્ષેત્રે સંયુક્ત ગાઈડલાઈન જારી કરવી પડશે, જેથી સામાન્ય જનતાને આર્થિક નુકસાનમાંથી બચાવી શકાય.
