ન્યુઝ કન્ટિન્યુઝ બ્યુરો
મુંબઈ, 2 ઑક્ટોબર, 2021
શનિવાર
68 વર્ષ બાદ દેશની પ્રખ્યાત ટાટા કંપની ફરી એર ઇન્ડિયાનું સંચાલન કરશે. જોકે સરકારે હજુ સુધી આની કોઈ પુષ્ટિ કરી નથી, પરંતુ મીડિયા અહેવાલોમાં એવા અહેવાલો છે કે ટાટાએ એર ઇન્ડિયા માટે સૌથી ઊંચી બોલી લગાડી છે. ટાટા પછી સ્પાઇસ જેટની બોલી લાગી હતી, પરંતુ ટાટા જીતી ગયા હતા. કેન્દ્ર સરકારે ટાટાની બોલી સ્વીકારી છે.
1953માં કેન્દ્ર સરકારે 9 કંપનીઓનું રાષ્ટ્રીયકરણ કર્યું. જેમાં ટાટા એરલાઇન્સ પણ સામેલ હતી. ચાલો જાણીએ તે રસપ્રદ કિસ્સાઓ વિશે, જેમાં ટાટા એરલાઇન્સ તરીકે સ્થાપના થઈ અને બાદમાં એર ઇન્ડિયામાં વિલીનીકરણ થયું.
JRD ટાટાએ 1932 માં ટાટા એરલાઇન્સની સ્થાપના કરી હતી. તેમણે પોતે ટાટા એરલાઇનની શરૂઆત કરાચીથી મુંબઈ સુધી એક જ એન્જિનના વિમાનમાં પોસ્ટલ સેવાને ઉડાવીને કરી હતી. જ્યારે સરકારે 9 એરલાઇન્સ કંપનીઓનું રાષ્ટ્રીયકરણ કર્યું ત્યારે ટાટાને ભારે ફટકો પડ્યો હતો. જોકે, તેમને એર ઇન્ડિયાના ચેરમેન બનાવવામાં આવ્યા હતા. હરીશ ભટ્ટના પુસ્તક ટાટા લોગ મુજબ JRDને નહેરુ પરિવાર સાથે ગાઢ સંબંધો હતા, પરંતુ JRDએ તેમના સમાજવાદી આર્થિક મોડેલ સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. એર ઇન્ડિયાની સફળતા માટે JRDએ દિવસ-રાત મહેનત કરી હતી. એર ઇન્ડિયાને એક અલગ ઓળખ આપવાના કામમાં JRD ને એટલી દિલચસ્પી હતી કે તે એરલાઇનની બારીઓ માટે પડદા પસંદ કરવા માટે પણ પોતે જ જતા હતા. 'ધ ટાટાસ: હાઉ અ ફેમિલી બિલ્ડ્સ બિઝનેસ એન્ડ નેશન' પુસ્તક મુજબ, JRD એ એક વખત એર ઇન્ડિયાના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર કેસી બાખલેને પત્ર લખ્યો હતો. આ પત્રમાં લખવામાં આવ્યું હતું કે જો તમે ભોજનમાં ઉચ્ચ આલ્કોહોલ સાથે બિયર આપો છો તો પેટ ભારે થઈ જાય છે. તેથી હળવા બિયર આપો, મેં નોંધ્યું છે કે આપણા વિમાનોની ખુરશીના પાયા યોગ્ય રીતે પાછા ફરતા નથી. કૃપા કરીને તેમને ઠીક કરો. એ પણ સુનિશ્ચિત કરો કે જ્યારે ભોજન આપવામાં આવે ત્યારે વિમાનની તમામ લાઇટ ચાલુ હોય જેથી અમારી કટલરી તેના પ્રકાશમાં ચમકી ઉઠે.
JRD વિશે ઘણી પ્રખ્યાત વાર્તાઓ છે. ધ ટાટાસ: હાઉ અ ફેમિલી બિલ્ડ્સ બિઝનેસ એન્ડ નેશનના લેખક ગિરીશ કુબેર લખે છે કે JRD એ જાણતા હતા કે તે પૈસા ખર્ચવાના સંદર્ભમાં વિદેશી એરલાઇન્સ સાથે સ્પર્ધા કરી શકતા નથી, તેથી તેનો ભાર હંમેશા સેવા અને સમયની પાબંદી પર રહેતો હતો. યુરોપમાં એર ઇન્ડિયાના પ્રાદેશિક નિયામક નારી દસ્તુર દ્વારા આ વિશે એક રસપ્રદ કિસ્સો કહેવામાં આવ્યો હતો. તે દિવસોમાં એર ઈન્ડિયાની ફ્લાઈટ જિનીવામાં દિવસના અગિયાર વાગ્યે ઉતરતી હતી. એકવાર તેણે એક સ્વિસ માણસને અન્ય વ્યક્તિને સમય પૂછતો સાંભળ્યો. માણસે બારીની બહાર જવાબ આપ્યો, અગિયાર વાગ્યા છે. પહેલા વ્યક્તિએ પૂછ્યું કે તમે કેવી રીતે જાણો છો? તમે ઘડિયાળ તરફ જોયું પણ નથી. જવાબ મળ્યો એર ઇન્ડિયાનું વિમાન હમણાં જ ઉતર્યું છે.
નહેરુ પરિવાર સાથે ગાઢ સંબંધોને કારણે ઈન્દિરા ગાંધી અને JRDનો શરૂઆતમાં સારો સંબંધ હતો. જેમ ઈન્દિરાએ સમાજવાદ તરફ ઝુકવાનું શરૂ કર્યું, તેમ તેમનો JRD સાથેનો સંબંધ ઓછો થતો ગયો. તેમના પર લખેલા પુસ્તકો અનુસાર, જ્યારે JRD તેમને મળવા ગયા ત્યારે ઈન્દિરા ગાંધી કાં તો બારીની બહાર જોતા અથવા તેમનો મેઈલ ખોલવા લાગતા. ભલે ઇન્દિરાને JRD નો વૈચારિક વિરોધ થયો હતો પણ તેઓ હંમેશા એર ઇન્ડિયા સાથે જોડાયેલા રહ્યા. ઈન્દિરા ગાંધી પછી વડાપ્રધાન બનેલા મોરારજી દેસાઈએ JRDને એર ઈન્ડિયામાંથી બહાર નીકાળ્યા હતા. એર ઇન્ડિયા તરફથી JRDને કાઢવામાં આવે છે તે અંગે પણ કોઈ માહિતી આપવામાં આવી નહોતી. એર ઇન્ડિયામાંથી JRDની હકાલપટ્ટીના સમાચાર પીસી લાલ દ્વારા આપવામાં આવ્યા હતા, જેને એર ઇન્ડિયાના ચેરમેન બનાવવામાં આવ્યા હતા.
