News Continuous Bureau | Mumbai
India Monsoon Deficit દેશભરમાંથી નૈઋત્યના ચોમાસા (Southwest Monsoon)ની સત્તાવાર વિદાયની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ છે, પરંતુ પ્રશાંત મહાસાગરમાં સક્રિય અલ નીનો (El Nino) પરિબળના કારણે આ વર્ષે વરસાદમાં નોંધપાત્ર ખાધ સર્જાઈ છે. ખાસ કરીને બિહાર, રાજસ્થાન અને દક્ષિણ ભારતના અનેક રાજ્યોમાં ૨૦ ટકાથી વધુ વરસાદી ઘટ (Rainfall Deficit) નોંધાતાં ખેતી અને જળ સંસાધનો સામે ગંભીર પડકારો ઊભા થયા છે.
India Monsoon Deficit – ચોમાસાની વિદાય સાથે દેશવ્યાપી વરસાદમાં ૧૫ ટકાની ઘટ
હવામાન વિભાગ (IMD) દ્વારા પશ્ચિમ રાજસ્થાનમાંથી ચોમાસાની પીછેહઠની પ્રક્રિયા શરૂ થવાની સત્તાવાર ઘોષણા કરવામાં આવી છે. સામાન્ય રીતે નિર્ધારિત સમયમર્યાદા કરતાં થોડા વિલંબથી શરૂ થયેલી વિદાય છતાં એકંદર સીઝનમાં વરસાદની અછત પૂરી થઈ શકી નથી. સમગ્ર સીઝન દરમિયાન રાષ્ટ્રીય સ્તરે સરેરાશ કરતાં આશરે ૧૫ ટકા જેટલી વરસાદી ઘટ નોંધાઈ છે, જેના કારણે દેશના ૨૦૦થી વધુ જિલ્લાઓમાં શુષ્ક વાતાવરણ (Dry Spells) અને દુષ્કાળ જેવી પરિસ્થિતિનું નિર્માણ થયું છે.
India Monsoon Deficit – અલ નીનોના પ્રભાવે રાજ્યોની સંતુલિત સિસ્ટમ ખોરવી
વૈશ્વિક સ્તરે પ્રશાંત મહાસાગરની સપાટીનું તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધુ રહેવાના કારણે સર્જાયેલી અલ નીનોની સ્થિતિએ ભારતીય ચોમાસાની ગતિવિધિઓને ભારે અસર પહોંચાડી છે. આ હવામાન વિષયક ફેરફારોના પરિણામે બિહાર જેવા કૃષિપ્રધાન રાજ્યમાં આશરે ૩૫ ટકા અને રાજસ્થાનમાં ૨૫ ટકા જેટલી અછત જોવા મળી છે. વરસાદના અનિયમિત અને અસમાન વિતરણના લીધે મુખ્ય ડેમો અને જળાશયોમાં પાણીનો સંગ્રહ (Reservoir Storage) ક્ષમતા કરતાં ઓછો રહ્યો છે, જેણે આવનારા શિયાળા અને ઉનાળામાં પાણીની અછતનો ડર પેદા કર્યો છે.
India Monsoon Deficit – ખરીફ પાક ઉત્પાદન અને રવિ સીઝન પર વિપરીત અસરની ભીતિ
ઓછો અને અસમયસર પડેલો વરસાદ હવે કૃષિ ક્ષેત્ર (Agriculture Sector) માટે મોટી ચિંતાનું કારણ બન્યો છે. ડાંગર (Paddy), કઠોળ, મકાઈ અને કપાસ જેવા મહત્વના ખરીફ પાકના વાવેતર વિસ્તાર તેમજ ઉત્પાદકતા પર સીધી અસર પડી છે. જમીનમાં ભેજની માત્રા (Soil Moisture) ઘટી જતાં આગામી રવિ સીઝનના વાવેતર પર પણ સંકટના વાદળો ઘેરાયાં છે. આ સ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો દ્વારા આકસ્મિક આયોજન (Contingency Plan) તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યા છે, જેથી સંવેદનશીલ જિલ્લાઓમાં ખેડૂતોને પૂરતી સહાય પૂરી પાડી શકાય.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Laxmi Narayan Rajyog પિતૃપક્ષમાં બનશે લક્ષ્મી નારાયણ રાજયોગ; તુલા સહિત આ રાશિઓ પર વરસશે વિશેષ કૃપા
