News Continuous Bureau | Mumbai 

India Vs Bharat: આ દિવસોમાં, ભારત અને ઈન્ડિયા શબ્દને લઈને દેશમાં રાજકારણ જોરશોરથી ચાલી રહ્યું છે. G20ના અવસર પર મોકલવામાં આવી રહેલા સત્તાવાર આમંત્રણ પત્ર પર કેન્દ્ર સરકાર ઈન્ડિયા સાથે ભારત મોકલી રહી છે ત્યારે વિપક્ષ તેનો વિરોધ કરી રહ્યો છે. આ બધાની વચ્ચે કેટલાક લોકોને એ જાણવામાં રસ છે કે ભારતનું નામ ઈન્ડિયા ક્યારે પડ્યું? છેવટે, ભારતના બંધારણમાં ઈન્ડિયા નામની વાર્તા શું છે અને તેનો સંપૂર્ણ ઇતિહાસ શું છે?

તમને જાણીને નવાઈ લાગશે કે દેશની આઝાદી બાદ ભારતના બંધારણમાં ( India Constitution ) ઈન્ડિયા શબ્દ નહોતો. 4 નવેમ્બર, 1948ના રોજ ડ્રાફ્ટિંગ કમિટીના અધ્યક્ષ ડૉ. ભીમ રાવ આંબેડકરે (Dr. Bhimrao Ambedkar) રજૂ કરેલા ડ્રાફ્ટમાં ક્યાંય ઈન્ડિયા નામનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો ન હતો. દસ્તાવેજો દર્શાવે છે કે બંધારણ સભાના સભ્યો દ્વારા ખૂબ વિચાર-વિમર્શ કર્યા પછી, બંધારણના મુસદ્દામાં તેની રજૂઆતના લગભગ એક વર્ષ પછી ઈન્ડિયા શબ્દ ઉમેરવામાં આવ્યો હતો.

 શું છે સંપૂર્ણ વાર્તા?

18 સપ્ટેમ્બર, 1949 ના રોજ, જ્યારે ડૉ. આંબેડકરે બંધારણના મુસદ્દામાં સુધારો કર્યો અને કલમ 1 હેઠળ એવું કહેવામાં આવ્યું કે ઈન્ડિયા, જે ભારત છે, તે રાજ્યોનું સંઘ હશે. બંધારણ સભાના સભ્ય એચ.વી. કામથને બંધારણની પહેલી પંક્તિ પસંદ ન હતી અને તેમણે તેનો વિરોધ કર્યો હતો. તેમણે સૂચવ્યું કે તે ભારતમાં અથવા અંગ્રેજીમાં લખવું જોઈએ કે ઈન્ડિયા રાજ્યોનું સંઘ હશે. આ વાક્ય માટે તેણે આયર્લેન્ડના બંધારણની દલીલ કરી.

જોરશોરથી ચર્ચા વચ્ચે અનેક પાસાઓ પર ચર્ચા

ભારતના નામને લઈને બંધારણ સભાના સભ્યોમાં જોરશોરથી ચર્ચા થઈ હતી. બંધારણ સભાના સભ્યો શેઠ ગોવિંદ દાસ, કમલાપતિ ત્રિપાઠી, કલ્લુર સુબ્બા રાવ, રામ સહાય અને હર ગોવિંદ પંતે ભારત શબ્દ માટે જોરશોરથી દલીલ કરી હતી. બંધારણ સભાના સભ્ય શેઠ ગોવિંદ દાસે કહ્યું, ઈન્ડિયા ન તો પ્રાચીન શબ્દ છે કે ન તો ભારતીય સંસ્કૃતિમાંથી ઉતરી આવ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે વેદોમાં પણ આ શબ્દ જોવા મળતો નથી. અંગ્રેજો ભારતમાં આવ્યા પછી આ શબ્દનો ઉપયોગ શરૂ થયો.

આ સમાચાર પણ વાંચો :  Dahi Handi Festival: રાજ્ય સરકાર તરફથી ગોવિંદકોને મોટી ભેટ.. આ વર્ષે દહીહંદી મહોત્સવમાં મુખ્યમંત્રી આપશે આટલા લાખના પુરસ્કારો, જાણો ક્યાં કેટલા લાખની દહીહાંડી…. વાંચો વિગતે…

શેઠ ગોવિંદ દાસે કહ્યું, ભારત શબ્દ વેદ, ઉપનિષદ, બ્રાહ્મણો, મહાભારત અને પુરાણોમાં તેમજ ચીની પ્રવાસી હ્યુએન ત્સાંગના લખાણોમાં જોવા મળે છે. આ શબ્દ ભારતની સંસ્કૃતિ વિશે વિગતવાર જણાવે છે.

પછી ‘ભારત એ ભારત’ નક્કી થયું.

ઘણી ચર્ચા-વિચારણા પછી નક્કી થયું કે ભારતીય સંસ્કૃતિ, ભારતીય ભાષાઓમાં લખાયેલ ઐતિહાસિક સાહિત્ય, ધાર્મિક ગ્રંથો, લોકોની માન્યતાઓ, તેમના જોડાણોને અને લાગણીઓને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત શબ્દને યોગ્ય સન્માન આપવામાં આવશે. આ તમામ પાસાઓને ધ્યાનમાં લીધા પછી જ ભારતના બંધારણની શરૂઆતમાં લખવામાં આવ્યું છે કે ઈન્ડિયા એટલે ‘ભારત’.