News Continuous Bureau | Mumbai
India Youth Population UNFPA Report સંયુક્ત રાષ્ટ્ર વસ્તી ભંડોળ (United Nations Population Fund UNFPA) ના ‘સ્ટેટ ઓફ ધ વર્લ્ડ પોપ્યુલેશન’ (State of the World Population) અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં વિશ્વની સૌથી મોટી યુવા વસ્તી (Youth Population) વસે છે અને દેશના દર ચારમાંથી એક કરતાં વધુ નાગરિક એટલે કે ૨૬ ટકા વસ્તી ૧૦ થી ૨૪ વર્ષની વયજૂથ (Age Group) ની છે. અહેવાલમાં ભારતની કુલ વસ્તી ૧૪૭.૬૬ કરોડ દર્શાવવામાં આવી છે, જે ચીનની ૧૪૧.૨૯ કરોડ વસ્તી કરતાં વધુ છે.
India Youth Population UNFPA Report – વસ્તી માળખું, પ્રજનન દર અને માતૃત્વની આકાંક્ષાઓ પર મુખ્ય તારણો
UNFPA ના અહેવાલ અનુસાર, ભારતની વસ્તીમાં ૦ થી ૧૪ વર્ષની વયજૂથના ૨૪ ટકા, ૧૦ થી ૧૯ વર્ષના ૧૭ ટકા, ૧૦ થી ૨૪ વર્ષના ૨૬ ટકા, ૧૫ થી ૬૪ વર્ષના ૬૯ ટકા અને ૬૫ વર્ષ કે તેથી વધુ વયના ૮ ટકા લોકો સામેલ છે, જ્યારે વસ્તી બમણી થવાનો સમયગાળો ૮૧ વર્ષ આંકવામાં આવ્યો છે. ભારતમાં કુલ પ્રજનન દર (Total Fertility Rate) પ્રતિ મહિલા આશરે ૧.૯ થી ૨.૦ ની આસપાસ નોંધાયો છે, જેમાં સિક્કિમમાં સૌથી ઓછો ૧.૦ અને બિહારમાં સૌથી વધુ ૨.૭ જન્મદર જોવા મળે છે. ડેમોગ્રાફિક ફ્યુચર્સ સર્વે ૨૦૨૬ (Demographic Futures Survey 2026) મુજબ, ૩૫ થી ૩૯ વર્ષની વયના નિઃસંતાન ઉત્તરદાતાઓમાંથી લગભગ ૮૫ ટકા લોકોએ માતા-પિતા બનવાની પ્રબળ ઈચ્છા વ્યક્ત કરી છે.
India Youth Population UNFPA Report – માતૃ આરોગ્ય, કુટુંબ નિયોજન અને મોબાઈલ માલિકીના આંકડા
આરોગ્ય ક્ષેત્રના સૂચકાંકો પર નજર કરીએ તો વર્ષ ૨૦૨૨-૨૪ દરમિયાન ભારતમાં માતા મૃત્યુ દર (Maternal Mortality Ratio – MMR) પ્રતિ એક લાખ જીવંત જન્મે ૮૭ નોંધાયો છે, જ્યારે કુશળ આરોગ્ય કર્મચારીઓની હાજરીમાં થતી પ્રસૂતિ (Skilled Birth Attendance) NFHS-5 ના ૮૯.૪ ટકાથી વધીને NFHS-6 માં ૯૧.૩ ટકા થઈ છે. કુટુંબ નિયોજન (Family Planning) ની અપૂર્ણ જરૂરિયાત (Unmet Need) ૯.૪ ટકાથી ઘટીને ૮.૫ ટકા થઈ છે, અને યુનિવર્સલ હેલ્થ કવરેજ સર્વિસ ઇન્ડેક્સ (Universal Health Coverage Service Index) ૨૦૨૩માં ૧૦૦ માંથી ૬૯ નોંધાયો છે. આ ઉપરાંત, છેલ્લા ૧૨ મહિનામાં ઘરેલુ જીવનસાથી હિંસા (Intimate Partner Violence) નો અહેવાલ આપનાર મહિલાઓનું પ્રમાણ ૨૯.૨ ટકાથી ઘટીને ૨૨.૩ ટકા થયું છે, જ્યારે ૬૪ ટકા મહિલાઓ પાસે પોતાનો મોબાઈલ ફોન હોવાનું સામે આવ્યું છે, જેમાં શહેરી મહિલાઓમાં આ દર ૭૭.૬ ટકા અને ગ્રામીણ મહિલાઓમાં ૫૭.૪ ટકા છે.
India Youth Population UNFPA Report – ભવિષ્ય પ્રત્યે આશાવાદ અને યુવાનોની ભાગીદારી પર ભાર
સર્વે મુજબ, સંઘર્ષ, આર્થિક અસુરક્ષા અને અસમાનતા જેવી ચિંતાઓ (૪૭ ટકા ઉત્તરદાતાઓ દ્વારા નોંધાયેલી) હોવા છતાં ભારતમાં ૮૩ ટકા લોકોએ ભવિષ્ય પ્રત્યે સકારાત્મક અથવા અત્યંત સકારાત્મક વલણ વ્યક્ત કર્યું છે. ભારતમાં UNFPA ના પ્રતિનિધિ અને ભૂટાનના કન્ટ્રી ડાયરેક્ટર એન્ડ્રીયા એમ. વોજનર (Andrea M. Wojnar) એ જણાવ્યું હતું કે ભારતે આરોગ્ય અને વિકાસમાં મહત્વપૂર્ણ પ્રગતિ કરી છે અને યુવાનો દેશના ભવિષ્યના કેન્દ્રમાં છે, તેથી યુવાનો માટે બનતી નીતિઓ અને કાર્યક્રમોના આયોજનમાં તેમના દ્રષ્ટિકોણને સામેલ કરવો આવશ્યક છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
India UNSC Veto Power Reform Debate શેનઝેન બેઠક બાદ બદલાશે UN નું ચિત્ર? અમેરિકા, રશિયા અને ચીન સુધારા માટે તૈયાર; ભારતને વીટો મળવાની ચર્ચા
