News Continuous Bureau | Mumbai
મહારાષ્ટ્ર સરકાર રાજ્યમાં નવો લોકાયુક્ત કાયદો લાગુ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ કાયદાને અગાઉ બંને ગૃહોમાંથી મંજૂરી મળી ચૂકી છે અને રાષ્ટ્રપતિએ પણ તેના પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. જોકે, તેમણે આમાં ત્રણ મહત્ત્વપૂર્ણ ફેરફારો સૂચવ્યા હતા. હવે આ ફેરફારો સાથે નવો લોકાયુક્ત કાયદો રાજ્યમાં લાગુ થવા જઈ રહ્યો છે.

અન્ના હઝારેનો સંઘર્ષ

આ કાયદાને લાગુ કરવામાં લગભગ બે વર્ષનો વિલંબ થયો છે. રાજ્ય વિધાનમંડળે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સૂચવવામાં આવેલા સુધારાઓને મંજૂરી આપી દીધી છે. આ પગલું અનુભવી સામાજિક કાર્યકર્તા અન્ના હઝારેની સતત માંગણીઓના જવાબમાં લેવાયું છે, જેમણે કાયદો લાગુ ન થવા પર ૩૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ થી અનિશ્ચિતકાળની ભૂખ હડતાલ કરવાની જાહેરાત કરી હતી.

કાયદામાં કરાયેલા મુખ્ય ફેરફારો

મૂળ લોકાયુક્ત વિધેયક વિધાનસભા દ્વારા ૨૮ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ ના રોજ અને વિધાન પરિષદ દ્વારા ૧૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૩ ના રોજ પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મૂએ વિધેયકને મંજૂરી આપી, પરંતુ રાજ્યને ત્રણ મહત્ત્વપૂર્ણ સંશોધનોનો સમાવેશ કરવાની ભલામણ કરી.

કેન્દ્રીય સત્તામંડળ: મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે સ્પષ્ટ કર્યું કે કેન્દ્રીય કાયદાઓ હેઠળ સ્થપાયેલા સત્તામંડળો આપોઆપ રાજ્ય લોકાયુક્તના અધિકારક્ષેત્રમાં આવશે નહીં. જોકે, જો આવા સંસ્થાઓમાં કાર્યરત અધિકારીઓની નિમણૂક રાજ્ય સરકાર દ્વારા કરવામાં આવે છે, તો તેઓ લોકાયુક્તના દાયરામાં આવશે.
નવા ક્રિમિનલ કોડ સાથે સંરેખણ: સુધારાઓમાં જૂના IPC, CrPC અને પુરાવા અધિનિયમના સંદર્ભોને બદલે કેન્દ્ર દ્વારા રજૂ કરાયેલા નવા ક્રિમિનલ કોડ ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS), ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા અને ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ સાથે કાયદાના સંદર્ભોને અપડેટ કરવામાં આવ્યા છે.

ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી તંત્ર થશે મજબૂત

સંશોધિત કાયદા હેઠળ, જૂના અધિનિયમ હેઠળ નિયુક્ત વર્તમાન લોકાયુક્તનો કાર્યકાળ નવા કાયદાના અમલ સાથે સમાપ્ત થઈ જશે. વહીવટી અસંતુલન ટાળવા માટે, નવા લોકાયુક્ત કાર્યભાર સંભાળે ત્યાં સુધી વર્તમાન લોકાયુક્ત પોતાના પદ પર જળવાઈ રહેશે.બંને ગૃહોમાંથી સુધારેલું વિધેયક પસાર થયા બાદ અને રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મળ્યા બાદ, રાજ્ય સરકાર ટૂંક સમયમાં નવો લોકાયુક્ત અધિનિયમ લાગુ કરવા માટે તૈયાર છે, જે મહારાષ્ટ્રમાં જવાબદેહી અને ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી તંત્રને મજબૂત કરવાની દિશામાં એક મોટું પગલું છે.