News Continuous Bureau | Mumbai
Mission sun: ભારતીય સ્પેસ એજન્સી ઈસરોએ ( ISRO ) નવા વર્ષે નવો ઈતિહાસ રચ્યો છે. ભારતના આદિત્ય ઉપગ્રહને L1 ( Aditya-L1 ) પોઈન્ટની હેલો ઓર્બિટમાં દાખલ કરવામાં આવ્યો છે. હવે પૃથ્વીથી ભારતની પ્રથમ સૌર વેધશાળાનું ( solar observatory ) અંતર 15 લાખ કિમી છે. એટલે કે ગત સપ્ટેમ્બરમાં શરૂ થયેલી આદિત્યની સફર પૂરી થઈ ગઈ છે. 400 કરોડનું આ મિશન હવે ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વના ઉપગ્રહોને સૌર વાવાઝોડાથી સુરક્ષિત કરશે.
મહત્વનું છે કે આદિત્ય L 1 ની સફર 2 સપ્ટેમ્બર 2023ના રોજ શરૂ થઈ હતી. આશરે પાંચ મહિના પછી, 6 જાન્યુઆરી 2024ની સાંજે, આ ઉપગ્રહ L1 પોઈન્ટ પર પહોંચ્યો. આ બિંદુની આસપાસનો સૌર પ્રભામંડળ ભ્રમણકક્ષામાં ( solar halo orbit ) દાખલ કરવામાં આવ્યો છે. આદિત્ય-L1 સેટેલાઇટના થ્રસ્ટર્સ ને હેલો ઓર્બિટમાં ( halo orbit ) મૂકવા માટે થોડા સમય માટે ચાલુ રાખવામાં આવ્યા હતા. તેમાં કુલ 12 થ્રસ્ટર્સ છે.
હવે આદિત્ય સૂર્યનો અભ્યાસ કરી રહેલા નાસાના અન્ય ચાર ઉપગ્રહોના જૂથમાં જોડાયો છે. આ ઉપગ્રહો છે- WIND, એડવાન્સ કમ્પોઝિશન એક્સપ્લોરર ( ACE ) , ડીપ સ્પેસ ક્લાઈમેટ ઓબ્ઝર્વેટરી ( DSCOVER ) અને NASA-ESA ના સંયુક્ત મિશન SOHO એટલે કે સૌર અને હેલીઓસ્ફેરિક ઓબ્ઝર્વેટરી.
𝐈𝐧𝐝𝐢𝐚, 𝐈 𝐝𝐢𝐝 𝐢𝐭. 𝐈 𝐡𝐚𝐯𝐞 𝐫𝐞𝐚𝐜𝐡𝐞𝐝 𝐭𝐨 𝐦𝐲 𝐝𝐞𝐬𝐭𝐢𝐧𝐚𝐭𝐢𝐨𝐧!
Aditya-L1 has successfully entered the Halo orbit around the L1 point.#ISRO #AdityaL1Mission #AdityaL1 pic.twitter.com/6gwgz7XZQx
— ISRO InSight (@ISROSight) January 6, 2024
યુરોપિયન સ્પેસ એજન્સી ( European Space Agency )
આદિત્યને L1 પોઈન્ટ પર મૂકવો એ એક પડકારજનક કાર્ય હતું. આમાં ગતિ અને દિશાનો યોગ્ય સમન્વય જરૂરી હતો. આ માટે ISROને એ જાણવાની જરૂર હતી કે તેમનું અવકાશયાન ક્યાં છે, ક્યાંથી બીજે ક્યાં જશે? તેને આ રીતે ટ્રેક કરવાની પ્રક્રિયાને ઓર્બિટ ડિટરમિનેશન કહે છે.
400 કરોડના પ્રોજેક્ટથી દેશના 50 હજાર કરોડ રૂપિયાની બચત થશે
આદિત્ય-એલ1 મિશનના પ્રોજેક્ટ ડાયરેક્ટર નિગાર શાજીએ એક મીડિયા સાથેના ઈન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું હતું કે આ મિશન માત્ર સૂર્યના અભ્યાસમાં મદદ કરશે નહીં. વાસ્તવમાં, આશરે રૂ. 400 કરોડના પ્રોજેક્ટમાં સૌર વાવાઝોડા વિશે પણ માહિતી આપવામાં આવશે. આ સાથે ભારતના પચાસ હજાર કરોડ રૂપિયાના પચાસ ઉપગ્રહોને સુરક્ષિત કરી શકાશે. જે પણ દેશ આવી મદદ માંગશે, તેમને પણ મદદ કરવામાં આવશે. આ પ્રોજેક્ટ દેશ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Bharat Nyay Jodo Yatra : કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીની ‘ભારત જોડો ન્યાય યાત્રા’ ન્યાય કા હક મિલને તક.. નવી ટેગલાઈન સાથે લોગો પણ થયો લોન્ચ..
સૂર્યના વિવિધ રંગોની પ્રથમ તસવીરો પણ બહાર પાડવામાં આવી હતી.
આ ઉપગ્રહના સોલર અલ્ટ્રાવાયોલેટ ઇમેજિંગ ટેલિસ્કોપ ( SUIT ) એ પણ પ્રથમ વખત સૂર્યની સંપૂર્ણ ડિસ્ક તસવીરો લીધી હતી. આ તમામ તસવીરો 200 થી 400 નેનોમીટર વેવલેન્થની હતી. એટલે કે તમે સૂર્યને 11 જુદા જુદા રંગોમાં જોશો. આ પેલોડ 20 નવેમ્બર 2023 ના રોજ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. આ ટેલિસ્કોપે સૂર્યના ફોટોસ્ફિયર અને ક્રોમોસ્ફિયરની તસવીરો લીધી છે.
ISROનું આદિત્ય-L1 મિશન
ફોટોસ્ફિયર એટલે સૂર્યની સપાટી અને ક્રોમોસ્ફિયર એટલે સૂર્યની સપાટી અને બાહ્ય વાતાવરણીય કોરોના વચ્ચેનું પાતળું પડ. રંગમંડળ સૂર્યની સપાટીથી 2000 કિમી સુધી વિસ્તરે છે. અગાઉ, સૂર્યનો ફોટો 6 ડિસેમ્બર 2023 ના રોજ લેવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ તે પ્રથમ પ્રકાશ વિજ્ઞાનની છબી હતી. પરંતુ આ વખતે સંપૂર્ણ ડિસ્ક ઈમેજ લેવામાં આવી છે. એટલે કે, સૂર્યના તે ભાગનો ફોટો જે સંપૂર્ણપણે સામે છે. આ ફોટોગ્રાફ્સની મદદથી વૈજ્ઞાનિકો સૂર્યનો યોગ્ય રીતે અભ્યાસ કરી શકશે.
લેરેન્જ પોઈન્ટ શું છે?
લેગ્રેન્જ પોઈન્ટ. એટલે કે L. આ નામ ગણિતશાસ્ત્રી જોસેફ-લુઇસ લેરેન્જના નામ પરથી આપવામાં આવ્યું છે. તેમણે જ આ લોરેન્ઝ પોઈન્ટની શોધ કરી હતી. જ્યારે ગુરુત્વાકર્ષણ બિંદુ બે ફરતા અવકાશ પદાર્થો વચ્ચે આવે છે, જ્યાં કોઈપણ પદાર્થ અથવા ઉપગ્રહ બંને ગ્રહો અથવા તારાઓના ગુરુત્વાકર્ષણથી બચી જાય છે.
