News Continuous Bureau | Mumbai
Mumbai Heavy Rain in El Nino
સામાન્ય રીતે અલ નીનો (El Nino) દરમિયાન ભારતમાં વરસાદ ઓછો રહેવાની શક્યતા હોય છે, પરંતુ 2026માં મુંબઈમાં (Mumbai) માત્ર છ દિવસમાં આશરે 1,240 મિમી વરસાદ નોંધાતા હવામાનશાસ્ત્રીઓ (Meteorologists) પણ આશ્ચર્યમાં મુકાયા છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ હવે ગ્લોબલ વોર્મિંગ (Global Warming), ગરમ થયેલો અરબી સમુદ્ર (Arabian Sea) અને એક સાથે સક્રિય બનેલી અનેક હવામાન પ્રણાલીઓ (Weather Systems) ચોમાસાના જૂના નિયમોને બદલી રહી છે.
Mumbai Heavy Rain in El Nino – અલ નીનો હોવા છતાં મુંબઈમાં આટલો ભારે વરસાદ કેમ પડ્યો?
અલ નીનો (El Nino) સામાન્ય રીતે પ્રશાંત મહાસાગર (Pacific Ocean)ના પાણીનું તાપમાન વધવાથી સર્જાતી હવામાન ઘટના છે, જે ભારતના ચોમાસાને (Monsoon) નબળું બનાવે છે. પરંતુ 2026માં પરિસ્થિતિ અલગ જોવા મળી. જૂન મહિનો દેશભરમાં વરસાદની મોટી ખાધ (Rainfall Deficit) સાથે પસાર થયો હતો, પરંતુ જુલાઈના પ્રથમ સપ્તાહમાં મુંબઈમાં વરસાદે તમામ જૂના રેકોર્ડ તોડી નાખ્યા. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) અનુસાર કોલાબા (Colaba) અને સાંતાક્રૂઝ (Santacruz) વેધશાળાઓએ માત્ર એક સપ્તાહમાં જ સમગ્ર જુલાઈના સરેરાશ જેટલો વરસાદ નોંધ્યો હતો.
Mumbai Heavy Rain in El Nino – ક્લાઈમેટ ચેન્જ અને ગરમ અરબી સમુદ્ર બન્યા મુખ્ય કારણ
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા પ્રમાણે ગ્લોબલ વોર્મિંગ (Global Warming)ને કારણે વાતાવરણમાં ભેજ (Moisture) સંગ્રહ કરવાની ક્ષમતા વધી ગઈ છે. જ્યારે અનુકૂળ હવામાન પરિસ્થિતિ સર્જાય છે ત્યારે આ ભેજ ખૂબ ઓછા સમયમાં અતિભારે વરસાદ (Extreme Rainfall) તરીકે વરસે છે. બીજી તરફ 2026માં અરબી સમુદ્ર (Arabian Sea)નું તાપમાન 32થી 34 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચ્યું હતું અને કેટલાક વિસ્તારોમાં તે 37 ડિગ્રીથી પણ વધુ નોંધાયું હતું. ગરમ સમુદ્રમાંથી વધુ બાષ્પીભવન (Evaporation) થતાં સતત ભેજ મળતી રહી અને મહારાષ્ટ્રમાં ભારે વરસાદી વાદળો બન્યા.
Mumbai Heavy Rain in El Nino – અનેક હવામાન પ્રણાલીઓ એકસાથે સક્રિય થતાં વધ્યો વરસાદ
મુંબઈમાં ભારે વરસાદ પાછળ માત્ર એક કારણ જવાબદાર નહોતું. અરબી સમુદ્ર (Arabian Sea) અને બંગાળની ખાડી (Bay of Bengal) બંને તરફથી ભેજયુક્ત પવનો (Moist Winds) આવી રહ્યા હતા. તે દરમિયાન બંગાળની ખાડીમાં સર્જાયેલા લો પ્રેશર એરિયા (Low Pressure Area)એ સમગ્ર ચોમાસાની સિસ્ટમને વધુ મજબૂત બનાવી. ત્યારબાદ પશ્ચિમ ઘાટ (Western Ghats) સાથે ટકરાયેલી ભેજયુક્ત હવાએ ઝડપથી ઊંચે જઈ ભારે વરસાદ સર્જ્યો. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વરસાદ ઓછા દિવસોમાં પરંતુ અત્યંત તીવ્ર સ્વરૂપમાં પડવાનો ટ્રેન્ડ પણ સ્પષ્ટ બન્યો છે.
Mumbai Heavy Rain in El Nino – શું હવે અલ નીનોનો ખતરો ટળી ગયો છે?
હવામાન નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે અલ નીનો (El Nino)નો પ્રભાવ હજુ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થયો નથી. મુંબઈમાં ભારે વરસાદને કારણે દેશનો ચોમાસાનો વરસાદી ખાધ (Rainfall Deficit) ઘટ્યો છે, છતાં દેશના અનેક ભાગોમાં અસમાન વરસાદ (Uneven Rainfall) જોવા મળી રહ્યો છે. બિહાર અને પૂર્વ ઉત્તર પ્રદેશ જેવા વિસ્તારોમાં હજુ પણ વરસાદની મોટી અછત નોંધાઈ રહી છે. ઉપરાંત દેશના મુખ્ય જળાશયો (Reservoirs)માં પાણીનું સ્તર સામાન્ય કરતાં ઓછું હોવાથી કૃષિ અને પીવાના પાણી અંગે ચિંતા યથાવત છે.
Mumbai Heavy Rain in El Nino – બદલાતું ચોમાસું ભવિષ્ય માટે શું સંકેત આપે છે?
વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે હવે અલ નીનો (El Nino) અને ગ્લોબલ વોર્મિંગ (Global Warming)ને અલગ-અલગ જોઈ શકાય તેમ નથી. એક તરફ અલ નીનો ચોમાસાને મોડું અને નબળું બનાવે છે, તો બીજી તરફ વધતું વૈશ્વિક તાપમાન ઉપલબ્ધ ભેજને અત્યંત ભારે વરસાદમાં ફેરવી રહ્યું છે. પરિણામે દેશમાં એક તરફ પૂર (Flood) અને બીજી તરફ દુષ્કાળ (Drought) જેવી વિરોધાભાસી પરિસ્થિતિઓ એકસાથે સર્જાઈ રહી છે. નિષ્ણાતોના મતે આગામી વર્ષોમાં આવા અતિશય હવામાન (Extreme Weather)ની ઘટનાઓ વધુ સામાન્ય બની શકે છે, તેથી શહેરોના ડ્રેનેજ, જળ સંચાલન અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપનને વધુ મજબૂત બનાવવાની જરૂર રહેશે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
E20 fuel impact on engines E20 પેટ્રોલથી શું ખરેખર એન્જિન બગડે છે? નિતીન ગડકરીએ આપ્યો સ્પષ્ટ જવાબ, જાણો શું છે સત્ય
