News Continuous Bureau | Mumbai
Parliament Monsoon Session આ વર્ષના સંસદના ચોમાસુ સત્રમાં કામકાજની ઉત્પાદકતા ખૂબ જ નિરાશાજનક રહી છે. દેશ જ્યારે ૭૯મો સ્વાતંત્ર્ય દિવસ ઉજવી રહ્યો હતો, ત્યારે સંસદ ૭૯ કલાક પણ ચાલી શકી નહોતી. લોકસભામાં કુલ ૧૨૦ કલાક કામ થવાની અપેક્ષા હતી, પરંતુ માત્ર ૩૭ કલાક જ કામ થયું. આનો અર્થ છે કે ૮૩ કલાકનો સમય વેડફાઈ ગયો અને કાર્યક્ષમતા ફક્ત ૩૧% રહી. રાજ્યસભામાં પણ આવી જ સ્થિતિ જોવા મળી, જ્યાં ૧૨૦ કલાકના નિર્ધારિત સમયમાંથી ફક્ત ૪૭ કલાક જ કામ થયું અને ૭૩ કલાકનો સમય વેડફાઈ ગયો. આખા સત્ર દરમિયાન થયેલા ગુંચવાડાને કારણે જનતાના ૨૦૪ કરોડ રૂપિયા વ્યર્થ ગયા.
સંસદની કામગીરી: આંકડા જે આઘાત આપે છે
સંસદના ચોમાસુ સત્રમાં થયેલી ઓછી કામગીરીના આંકડા ચિંતાજનક છે. લોકસભાની ૬૯% અને રાજ્યસભાની ૬૨% સમયની બરબાદી થઈ. સામાન્ય નાગરિકો જેમને પોતાના સાંસદો પર વિશ્વાસ હોય છે કે તેઓ દેશના હિતમાં ગંભીર ચર્ચાઓ કરશે, તેમને આ આંકડા નિરાશ કરે તે સ્વાભાવિક છે. સત્ર દરમિયાન એવા પણ ઘણા દિવસો હતા જ્યારે સંસદ માત્ર થોડી મિનિટો માટે જ ચાલી. જેમ કે, ૨૪ જુલાઈએ લોકસભા માત્ર ૧૨ મિનિટ ચાલી, ૧ ઓગસ્ટે ૧૨ મિનિટ અને ૨૩ જુલાઈએ ૧૮ મિનિટ. ૨૧ દિવસના સત્રમાં લોકસભા માત્ર પાંચ દિવસ જ એક કલાક કે તેથી વધુ સમય માટે ચાલી શકી.
રાજકારણ વધ્યું, ચર્ચા ઘટી
સંસદીય કામગીરીના ઇતિહાસ પર નજર કરીએ તો, પહેલાં સંસદ લાંબા સમય સુધી ચાલતી હતી. ધીમે ધીમે રાજકારણ વધ્યું, હોબાળો વધ્યો અને ચર્ચા ઘટવા લાગી. ભારતની પ્રથમ લોકસભા ૧૪ સત્રોમાં કુલ ૩૭૮૪ કલાક ચાલી હતી. જ્યારે ૧૯૭૪ સુધી દરેક લોકસભા સત્રમાં બેઠકોની સંખ્યા ૧૦૦ થી વધુ રહેતી હતી. ત્યાર બાદ, ૨૦૧૧ સુધીમાં માત્ર પાંચ વખત જ બેઠકોની સંખ્યા ૧૦૦ને પાર કરી હતી. પ્રથમ લોકસભામાં ૩૩૩ બિલ મંજૂર થયા હતા, જ્યારે ૧૭મી લોકસભામાં ૨૦૧૯ થી ૨૦૨૪ દરમિયાન ૨૨૨ બિલ મંજૂર થયા. આ સત્રમાં પણ, વિપક્ષની ચર્ચા વિના જ ઘણા મહત્વપૂર્ણ બિલ હોબાળા વચ્ચે પસાર કરી દેવામાં આવ્યા હતા. હાલના ૯૩% સાંસદો કરોડપતિ છે અને તેમને વેતન તથા ભથ્થા સહિત દર મહિને ૨.૫૪ લાખ રૂપિયા જનતાના પૈસામાંથી મળે છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : India-China Relations: ચીનનો ‘માસ્ટરસ્ટ્રોક’: શું ‘ડ્રેગન’ અને ‘ટાઈગર’ એક થઈને એશિયાનું ‘ડબલ એન્જિન’ બનશે?
લોકશાહીમાં સંસદીય ચર્ચાનું મહત્વ
સંસદીય લોકશાહીમાં, ચર્ચા-વિચારણા એ પાયો છે. સાંસદોને ચૂંટવામાં આવે છે જેથી તેઓ લોકોના પ્રશ્નો ઉઠાવે, કાયદાઓ પર વિસ્તૃત ચર્ચા કરે અને સરકારને જવાબદાર ઠેરવે. પરંતુ, આ સત્રમાં થયેલા ગુંચવાડાને કારણે આ મૂળભૂત સિદ્ધાંતોનું ઉલ્લંઘન થયું છે. વિપક્ષનો હેતુ સરકારને જવાબદાર ઠેરવવાનો છે, પરંતુ વારંવાર ગુંચવાડો કરીને સંસદનું કામકાજ અટકાવવાથી સામાન્ય નાગરિકોનો સંસદ પરનો વિશ્વાસ ઘટી શકે છે. આ માત્ર આર્થિક નુકસાન નથી, પરંતુ લોકતાંત્રિક પ્રક્રિયાને પણ ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી રહ્યું છે, કારણ કે લોકોના હિતના મહત્વના કાયદાઓ પર યોગ્ય ચર્ચા થતી નથી. આ પ્રકારનું વર્તન દર્શાવે છે કે રાજકીય મતભેદો રાષ્ટ્રીય હિતો પર હાવી થઈ રહ્યા છે.
