News Continuous Bureau | Mumbai
Sedition Law : સંસદના શિયાળુ સત્રના ( Parliament Winter Session ) 13માં દિવસે બુધવારે (20 ડિસેમ્બર) લોકસભામાં ( Loksabha ) હાલના ફોજદારી કાયદાઓને ( criminal laws ) બદલવા માટે લાવવામાં આવેલા 3 બિલ ( Bill ) પસાર કરવામાં આવ્યા હતા. કુલ 97 વિપક્ષી સાંસદોની ( opposition MPs ) ગેરહાજરીમાં નવા ક્રિમિનલ બિલ ( Criminal Bill ) પર ચર્ચા થઈ હતી. ત્યારે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે ( Amit Shah ) જવાબ આપ્યો. જે બાદ બિલો પસાર કરવામાં આવ્યા હતા. નવા ક્રિમિનલ બિલને હવે રાજ્યસભામાં ( Rajya Sabha ) મૂકવામાં આવશે. ત્યાંથી પસાર થયા બાદ તેને રાષ્ટ્રપતિ પાસે મંજૂરી માટે મોકલવામાં આવશે.
નવા ફોજદારી બિલમાં શું છે જોગવાઈઓ:-
ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહે મંગળવારે લોકસભામાં ભારતીય ન્યાયિક સંહિતા (સેકન્ડ) બિલ 2023, ઇન્ડિયન સિવિલ ડિફેન્સ કોડ (સેકન્ડ) બિલ 2023 અને ઇન્ડિયન એવિડન્સ (સેકન્ડ) બિલ 2023 રજૂ કર્યા હતા. આ બિલો કાયદો બન્યા પછી, તેઓ ભારતીય દંડ સંહિતા 1860 (IPC), કોડ ઓફ ક્રિમિનલ પ્રોસિજર (CrPC) 1973 અને ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ 1872 (IEA)નું સ્થાન લેશે.
લોકસભામાં 3 નવા ક્રિમિનલ બિલ પર જવાબ આપતાં ગૃહમંત્રી અમિત શાહે કહ્યું- બ્રિટિશ જમાનાનો દેશદ્રોહ કાયદો ખતમ કરી દેવામાં આવ્યો છે. નવા બિલમાં ‘રાજદ્રોહ’ શબ્દને બદલે ‘દેશદ્રોહ’ શબ્દનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. કારણ કે હવે દેશ આઝાદ થઈ ગયો છે, લોકશાહી દેશમાં કોઈપણ વ્યક્તિ સરકારની ટીકા કરી શકે છે. આ તેમનો અધિકાર છે. જો કોઈ દેશની સુરક્ષા અથવા સંપત્તિને નુકસાન પહોંચાડવા માટે કંઈ કરશે તો તેની સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. તેને જેલમાં જવું પડશે.
ભારતીય નાગરિક સંહિતા 2023 બિલમાં બાળકો સામે બળાત્કાર અને અપરાધોની કલમો બદલવામાં આવી છે. પહેલા બળાત્કાર માટે કલમ 375, 376 હતી, હવે કલમ 63, 69માં બળાત્કારનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે જ્યાંથી ગુનાઓની ચર્ચા શરૂ થાય છે. સામૂહિક બળાત્કારની વાત પણ સામે આવી છે. બાળકો સામેના ગુનાઓને પણ કાયદાના દાયરામાં લાવવામાં આવ્યા છે.હત્યા પહેલા 302 હતી, હવે તે 101 થઈ ગઈ છે. સામૂહિક બળાત્કારના આરોપી માટે 20 વર્ષ સુધીની કેદ અથવા તે જીવે ત્યાં સુધી જેલની સજાની જોગવાઈ છે.
અલગ-અલગ સજાની જોગવાઈ
ભારતીય નાગરિક સંહિતા 2023 બિલમાં 18, 16 અને 12 વર્ષની વયની છોકરીઓ સાથે બળાત્કાર માટે અલગ-અલગ સજાની જોગવાઈ છે. 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરની છોકરી પર બળાત્કાર કરનારને આજીવન કેદ અને મૃત્યુદંડની સજા થશે. સામૂહિક બળાત્કારના કેસમાં 20 વર્ષની કેદ અથવા આજીવન કેદની જોગવાઈ છે. 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરની બાળકી પર બળાત્કાર કરવા બદલ ફરીથી મૃત્યુદંડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Rohit Sharma: રોહિત શર્મા મુંબઈથી IPL નહીં રમે? હવે આ ટીમ પાસે જાય તેવી શક્યતા.
આ સાથે ભારતીય નાગરિક સંહિતા 2023ની જોગવાઈઓ હેઠળ 18 વર્ષની છોકરી સાથે બળાત્કારમાં સંડોવાયેલા સગીર વિરુદ્ધ કાનૂની કાર્યવાહી પણ કરવામાં આવશે. અગાઉ અપહરણની કલમ 359, 369 હતી, હવે તેને બદલીને 137 અને 140 કરવામાં આવી રહી છે. માનવ તસ્કરીની કલમ 370, 370A હતી જે હવે 143, 144 બની ગઈ છે.
મોબ લિંચિંગ માટે મૃત્યુદંડ
સંગઠિત ગુનાનો પણ પહેલીવાર ખુલાસો થયો છે. સાયબર ક્રાઈમ, લોકોની તસ્કરી અને આર્થિક ગુનાઓનો પણ ઉલ્લેખ છે. દોષિત હત્યાને બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવી હતી. જો વાહન ચલાવતી વખતે અકસ્માત થાય તો આરોપી ઘાયલને પોલીસ સ્ટેશન કે હોસ્પિટલમાં લઈ જાય તો તેને ઓછી સજા આપવામાં આવશે. હિટ એન્ડ રન કેસમાં 10 વર્ષની સજા થશે. તબીબોની બેદરકારીને કારણે થયેલી હત્યાઓને ગુનેગાર હત્યા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવી છે. આ માટે સજા પણ વધી છે. મોબ લિંચિંગ માટે મૃત્યુદંડ હશે. પહેલા સ્નેચિંગ માટે કોઈ કાયદો ન હતો, હવે તે કાયદો બની ગયો છે.
હવે નવા કાયદામાં પોલીસની જવાબદારી પણ નક્કી કરવામાં આવશે. અગાઉ, જ્યારે પણ કોઈની ધરપકડ કરવામાં આવતી હતી, ત્યારે તેના પરિવારના સભ્યોને તેની જાણ સુદ્ધાં નહોતી. હવે જો કોઈની ધરપકડ થશે તો પોલીસ તેના પરિવારને જાણ કરશે. કોઈ પણ સંજોગોમાં, પોલીસ પીડિતાને 90 દિવસમાં શું થયું તેની જાણ કરશે.
ભારતીય નાગરિક સંરક્ષણ સંહિતામાં ગરીબોને ન્યાય આપવાની વાત પણ સુનિશ્ચિત કરી છે. હવે પોલીસે ત્રણ દિવસમાં રિપોર્ટ નોંધાવવો પડશે. હવે કોઈ પણ વિલંબ કર્યા વિના રેપ પીડિતાનો રિપોર્ટ પણ 7 દિવસમાં પોલીસ સ્ટેશન અને કોર્ટમાં મોકલવાનો રહેશે. અગાઉ 7 થી 90 દિવસમાં ચાર્જશીટ દાખલ કરવાની જોગવાઈ હતી. ટ્રાયલ પ્રક્રિયામાં કાગળો રાખવાની કોઈ જોગવાઈ નહોતી, હવે તેને 30 દિવસમાં પૂર્ણ કરવી પડશે.
ઘણા કેસ પેન્ડિંગ
ઉલ્લેખનીય છે કે દેશમાં ઘણા કેસ પેન્ડિંગ છે, બોમ્બે બ્લાસ્ટ જેવા કેસના આરોપીઓ પાકિસ્તાન જેવા દેશોમાં છુપાયેલા છે. હવે તેમને અહીં આવવાની કોઈ જરૂર નથી. જો આરોપી 90 દિવસમાં કોર્ટમાં હાજર નહીં થાય, તો તેની ગેરહાજરીમાં ટ્રાયલ થશે અને ફાંસી પણ થશે, જેનાથી તે દેશમાંથી આરોપીને પરત લાવવાની પ્રક્રિયા સરળ બનશે. હવે કોઈ પણ વ્યક્તિને લાંબો સમય જેલમાં રાખી શકાશે નહીં, જો તેણે એક તૃતિયાંશ સજા જેલમાં વિતાવી હોય તો તેને મુક્ત કરી શકાય છે. ગંભીર મામલામાં અડધી સજા ભોગવ્યા બાદ મુક્ત થઈ શકે છે. ચુકાદામાં વર્ષો સુધી વિલંબ થઈ શકે નહીં. કેસ પૂરો થયા બાદ જજે 43 દિવસમાં પોતાનો ચુકાદો આપવો પડશે.
