News Continuous Bureau | Mumbai
Shahpur Kandi Dam Completion ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે દાયકાઓથી ચાલી આવતી ‘જળની રાજનીતિ’માં હવે ભારતનું પલડું ભારે થઈ ગયું છે. પંજાબ અને જમ્મુ-કાશ્મીરની સરહદ પર નિર્માણાધીન શાહપુર કંડી ડેમ પ્રોજેક્ટ તેના અંતિમ તબક્કામાં છે. જમ્મુ-કાશ્મીરના મંત્રી એ પુષ્ટિ કરી છે કે આ ડેમનું કામ ૩૧ માર્ચ સુધીમાં પૂર્ણ થઈ જશે, જેનાથી પાકિસ્તાન જતું પાણી સંપૂર્ણપણે અટકી જશે.આ પ્રોજેક્ટથી જમ્મુ-કાશ્મીરના સૂકાગ્રસ્ત કઠુઆ અને સાંબા જિલ્લાઓની ૩૨,૧૭૩ હેક્ટરથી વધુ જમીન અને પંજાબની લગભગ ૫,૦૦૦ હેક્ટર જમીન ખેતીલાયક બનશે. કેન્દ્ર સરકારે સિંચાઈ માટે ૪૮૫.૩૮ કરોડ રૂપિયાની સહાય મંજૂર કરી છે, જેનાથી પ્રાદેશિક અર્થતંત્રને ગતિ મળશે.
સિંધુ જળ સંધિ અને ભારતનું કડક વલણ
૧૯૬૦ની સિંધુ જળ સંધિ મુજબ, પૂર્વીય નદીઓ – રાવી, બિયાસ અને સતલજ પર ભારતનો સંપૂર્ણ અધિકાર છે. તેમ છતાં, ટેકનિકલ અવરોધો અને ડેમ ન હોવાને કારણે રાવીનું ઘણું પાણી પાકિસ્તાન જતું હતું. એપ્રિલ ૨૦૨૫માં પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારતે પાકિસ્તાન પ્રત્યે કડક વલણ અપનાવીને ડેટા શેરિંગ બંધ કર્યું છે અને હવે પશ્ચિમી નદીઓ (સિંધુ, જેલમ, ચેનાબ) ના પાણીનો પણ મહત્તમ ઉપયોગ કરવાની શક્યતા તપાસી રહ્યું છે.
દાયકાઓની રાહ અને PM મોદીની પહેલ
શાહપુર કંડી પ્રોજેક્ટનો પ્રવાસ પડકારોથી ભરેલો રહ્યો છે:
૨૦૦૧: પ્રોજેક્ટને મંજૂરી મળી, પરંતુ આંતરરાજ્ય વિવાદોને કારણે કામ અટકી ગયું.
૨૦૧૮: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની પહેલથી પંજાબ અને જમ્મુ-કાશ્મીર વચ્ચે સમજૂતી થઈ.
વર્તમાન: હવે આ પ્રોજેક્ટ મિશન મોડમાં છે જેથી પાકિસ્તાન તરફ વહી જતા પાણીનો ‘બગાડ’ અટકાવી શકાય.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Rain Forecast India: આગામી ૩ દિવસ દિલ્હી, યુપી અને પંજાબ સહિત ૧૦ રાજ્યોમાં વરસાદની આગાહી, જાણો હવામાન વિભાગની ચેતવણી.
પાકિસ્તાન પર વ્યૂહાત્મક દબાણ
ભારતનું આ પગલું માત્ર કૃષિ માટે જ નહીં, પણ સરહદ પારના આતંકવાદ સામે રાજદ્વારી દબાણનું પણ એક હથિયાર છે. પાકિસ્તાન પહેલેથી જ જળ સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે, ત્યારે ભારત દ્વારા પોતાના હિસ્સાનું પાણી રોકવાથી પાકિસ્તાનના નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પાણીની ભારે અછત સર્જાશે. ભારત હવે પોતાના કુદરતી સંસાધનોના મહત્તમ ઉપયોગ માટે મક્કમ છે.
