News Continuous Bureau | Mumbai
Supreme Court On E100 Ethanol Supply ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના વિકલ્પ તરીકે બાયોફ્યુઅલને પ્રોત્સાહન આપવાના ભાગરૂપે કેન્દ્ર સરકારે E100 એટલે કે લગભગ સંપૂર્ણપણે ઇથેનોલ પર ચાલતી ફ્લેક્સફ્યુઅલ ગાડીઓ (FlexFuel Vehicles) માટે કાયદાકીય માર્ગ મોકળો કર્યો છે. જોકે, આ મહત્વકાંક્ષી નીતિ સામે સર્વોચ્ચ અદાલતે (Supreme Court) એક અત્યંત મહત્વનો પાયાનો પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને સવાલ કર્યો છે કે જો દેશના રસ્તાઓ પર ૧૦૦ ટકા ઇથેનોલથી ચાલતી ગાડીઓ ઉતારવામાં આવશે તો તેના માટે જરૂરી જંગી માત્રામાં ઇથેનોલનું ઉત્પાદન અને પુરવઠો (Ethanol Supply) ક્યાંથી અને કેવી રીતે સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે.
Supreme Court On E100 Ethanol Supply – કેન્દ્રીય મોટર વ્હીકલ નિયમોમાં સુધારો અને E100 ગાડીઓની મંજૂરી
માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલય દ્વારા સેન્ટ્રલ મોટર વ્હીકલ રૂલ્સ ૧૯૮૯ (Central Motor Vehicles Rules 1989) માં સુધારો કરીને નવી અધિસૂચના બહાર પાડવામાં આવી છે. આ નવા નિયમો હેઠળ દેશમાં E85 (૮૫% ઇથેનોલ અને ૧૫% પેટ્રોલ) તેમજ E100 જેવા ઉચ્ચ ઇથેનોલ મિશ્રણ ધરાવતા ઇંધણ પર દોડતી ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ ગાડીઓને માન્યતા આપવામાં આવી છે. ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ એન્જિન વિશિષ્ટ ટેકનોલોજીથી ડિઝાઇન કરવામાં આવે છે, જે સંપૂર્ણ ઇથેનોલ અથવા તેના મિશ્રણ પર સરળતાથી કામ કરી શકે છે. જોકે સામાન્ય પેટ્રોલ વાહનોમાં સીધું E100 ઇંધણ વાપરી શકાશે નહીં, તેના માટે ખાસ પ્રમાણિત વાહનો તૈયાર કરવા પડશે.
Supreme Court On E100 Ethanol Supply – જસ્ટિસ એમ.એમ. સુંદરેશ અને પ્રસન્ના વરાળેની બેન્ચના વેધક સવાલો
સુપ્રીમ કોર્ટની ડબલ બેન્ચે આ મામલે સુનાવણી હાથ ધરતાં કેન્દ્ર સરકાર તરફથી હાજર રહેલા એટર્ની જનરલને પૂછ્યું હતું કે માત્ર નિયમો બનાવી દેવાથી લક્ષ્ય પ્રાપ્ત નહીં થાય, પરંતુ તે માટે પૂરતા ઇંધણની પ્રાપ્તિ કેવી રીતે થશે. સરકાર તરફથી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે આ માટે દેશના ઉત્પાદન માળખામાં (Production Infrastructure) મોટા પાયે ફેરફારો અને વિસ્તરણ કરવું પડશે. અદાલતે નિર્દેશ આપ્યો હતો કે ઇથેનોલના ઉત્પાદનને વેગ આપતી વખતે ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિ અને પર્યાવરણીય પરિબળોને (Environmental Factors) પણ ધ્યાને રાખવા જરૂરી છે, જેથી ખાદ્ય સુરક્ષા પર કોઈ પ્રતિકૂળ અસર ન પડે.
Supreme Court On E100 Ethanol Supply – વર્તમાન ૨૦% બ્લેન્ડિંગ લક્ષ્ય અને ડિસ્ટિલરી સપ્લાય વિવાદ
એક તરફ E100 વાહનોના નિયમો ઘડાયા છે, ત્યારે પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે અગાઉ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હાલ સામાન્ય પેટ્રોલ પંપો પર ૨૦ ટકાથી વધુ ઇથેનોલ મિશ્રણ (20% Ethanol Blending – E20) તાત્કાલિક લાગુ કરવાની કોઈ યોજના નથી. આ ઉપરાંત અદાલતમાં ઇથેનોલ સપ્લાય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ ના ક્વોટા ફાળવણી અને ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ વચ્ચેનો વિવાદ પણ પેન્ડિંગ છે. સુપ્રીમ કોર્ટ હવે નવેમ્બર માસમાં આ મામલે આગળની સુનાવણી હાથ ધરશે, જેમાં ઇથેનોલના વાસ્તવિક ઉત્પાદન આંકડા, વિતરણ નેટવર્ક અને કેન્દ્ર સરકારની ભવિષ્યની સપ્લાય વ્યૂહરચના અંગે મહત્વપૂર્ણ નિર્દેશો સામે આવી શકે છે.
