ન્યુઝ કન્ટ્રી ન્યુઝ બ્યુરો
મુંબઈ, 30 ડિસેમ્બર 2021
ગુરુવાર.
વર્ષ ૨૦૨૧ કોર્ટના ચુકાદાઓની શ્રેણી પર નજર કરીએ તો ઘણા વિવાદાસ્પદ તેમજ પ્રગતિશીલ ચૂકાદાઓ જાેવા મળ્યા હતા. વર્ષ ૨૦૨૧ માં કોવિડ-૧૯ રોગચાળાની બીજી લહેરથી પ્રભાવિત અદાલતોનું કામ જાેવા મળ્યું, જેના કારણે તેમને ટૂંકા ગાળા માટે વર્ચ્યુઅલ સુનાવણીમાં સ્થળાંતર કરવાની ફરજ પડી. ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ એન.વી. રમના હેઠળ, સર્વોચ્ચ અદાલતના ચુકાદાઓમાં પેગાસસ સ્નૂપિંગ, લખીમપુર ખેરી હિંસા, આર્બિટ્રેશન કેસ, અન્ય ઘણા મુદ્દાઓ સહિતના ચૂકાદાઓની હરોળ જાેવા મળી હતી.
સ્કીન ટૂ સ્કીન ચુકાદોઃ સુપ્રીમ કોર્ટે આ વર્ષે નવેમ્બરમાં બોમ્બે હાઈકોર્ટના વિવાદાસ્પદ ચુકાદાને ઉલટાવી દીધો હતો જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે, પ્રોટેક્શન ઓફ ચિલ્ડ્રન ફ્રોમ સેક્સ્યુઅલ ઓફેન્સીસ એક્ટ હેઠળ જાતીય હુમલાના ગુના માટે ત્વચા-થી-ત્વચાનો સંપર્ક જરૂરી છે. ચુકાદાને બાજુ પર રાખીને, જસ્ટિસ યુ યુ લલિતની આગેવાની હેઠળની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે, જાતીય હુમલાની રચનામાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઘટક જાતીય ઉદ્દેશ્ય છે અને બાળક સાથે ત્વચાથી ત્વચાનો સંપર્ક નથી. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, કાયદાનો હેતુ ગુનેગારને કાયદાની જાળીમાંથી છટકી જવાની મંજૂરી આપી શકતો નથી.
બે પુખ્ત વયના લોકોના લગ્નઃ આ વર્ષની શરૂઆતમાં (ફેબ્રુઆરી ૧૨), ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતે ચુકાદો આપ્યો હતો કે, એકવાર બે પુખ્ત વયના લોકો લગ્ન કરવાનું નક્કી કરે પછી પરિવાર અથવા માતાપિતાની સંમતિની જરૂર નથી. સર્વોચ્ચ અદાલતે અવલોકન કર્યું હતું કે, જાે કોઈ શિક્ષિત છોકરો અને છોકરી સમાજના પરંપરાગત ધોરણોથી અલગ થઈને પોતાના જીવનસાથીની પસંદગી કરે છે, તો પરિવાર અથવા સમુદાય અથવા કુળની સંમતિ જરૂરી નથી અને છોકરી/છોકરાની સંમતિ હોવી જરૂરી છે.
રસીકરણ નીતિ પર CJIની ટિપ્પણીઃ કેન્દ્ર સરકાર રાજ્યોને મફતમાં રસી પૂરી પાડતી હતી, પ્રારંભિક તબક્કામાં તેની અગાઉની રસીકરણ નીતિ પ્રમાણે ૪૫ વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકો તેને મફતમાં મેળવતા હતા જ્યારે તેનાથી નીચેના લોકોએ ચૂકવણી કરવાની જરૂર હતી. આ વર્ષે જૂનમાં આ અરજીઓની સુનાવણી કરતા, સર્વોચ્ચ અદાલતે ટિપ્પણી કરી હતી કે, સમગ્ર દેશમાં રસીની કિંમતો સમાન હોવી જાેઈએ. તેણે કેન્દ્ર સરકારની ૪૫ વર્ષથી વધુ વયના લોકો માટે મફત રસીકરણની નીતિ અને ૧૮-૪૪ વર્ષની વચ્ચેના લોકો માટે ચૂકવણીની નીતિને મનસ્વી અને અતાર્કિક ગણાવી હતી.
મરાઠા આરક્ષણઃ આ વર્ષે મે મહિનામાં સર્વોચ્ચ અદાલતે મહારાષ્ટ્ર સરકારના મરાઠાઓને પ્રવેશ અને સરકારી નોકરીઓમાં ક્વોટા આપવાના કાયદાને ફગાવી દીધો હતો. કોર્ટે કાયદાને ગેરબંધારણીય ગણાવતા તેને રદ કર્યો હતો અને ચુકાદો આપ્યો હતો કે, ૧૯૯૨ના મંડળના ચુકાદા દ્વારા નિર્ધારિત ૫૦ ટકા અનામત મર્યાદાનો ભંગ કરવા માટે કોઈ અપવાદરૂપ સંજાેગો નથી. આ ચુકાદો બોમ્બે હાઈકોર્ટના ચુકાદાને પડકારતી અરજીઓના બેચ પર આવ્યો હતો જેણે રાજ્યમાં પ્રવેશ અને સરકારી નોકરીઓમાં મરાઠાઓને અનામત આપવાની મંજૂરી આપી હતી.
મહારાષ્ટ્ર, મધ્ય પ્રદેશમાં સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓમાં ઓબીસી અનામતઃ સુપ્રીમ કોર્ટે OBC માટે અનામત સાથે સ્થાનિક સંસ્થાની ચૂંટણીઓ યોજવાના મહારાષ્ટ્ર અને મધ્ય પ્રદેશ સરકારના પ્રયાસને રદ કર્યો હતો. મહારાષ્ટ્રના કિસ્સામાં, સર્વોચ્ચ અદાલતે રાજ્ય ચૂંટણી પંચ (એસઈસી) ને સ્થાનિક સંસ્થાની ૨૭ ટકા બેઠકો, જે અન્ય પછાત વર્ગો (ઓબીસી) માટે આરક્ષિત હતી, તેને સામાન્ય શ્રેણી તરીકે સૂચિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો અને પછી તે બેઠકો માટે ચૂંટણી યોજી હતી. આ વર્ષે માર્ચમાં, સર્વોચ્ચ અદાલતે કહ્યું હતું કે, મહારાષ્ટ્રમાં સ્થાનિક સંસ્થાઓમાં ઓબીસીની તરફેણમાં અનામત અનુસૂચિત જાતિ, અનુસૂચિત જનજાતિ અને ઓબીસી માટે અનામત કુલ બેઠકોના કુલ ૫૦ ટકાથી વધુ ન હોઈ શકે. ૧૭ ડિસેમ્બરના રોજ, ટોચના પક્ષે મધ્યપ્રદેશ રાજ્ય ચૂંટણી પંચને OBC માટે આરક્ષિત બેઠકો પર સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણી પ્રક્રિયા પર રોક લગાવવા અને તેમને સામાન્ય શ્રેણી તરીકે ફરીથી સૂચિત કરવા નિર્દેશ આપ્યો હતો.
આ વર્ષે સર્વોચ્ચ અદાલત દ્વારા આપવામાં આવેલા અન્ય મુખ્ય ચુકાદાઓમાં કોવિડ-૧૯ પીડિતો માટે વળતર, એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટના ડિરેક્ટર તરીકે સંજય કુમાર મિશ્રાના કાર્યકાળને લંબાવવાની કેન્દ્રની સત્તાને સમર્થન, સેન્ટ્રલ વિસ્ટા પ્રોજેક્ટના બાંધકામની મંજૂરી, ત્રણ ફાર્મના અમલીકરણ પર રોકનો સમાવેશ થાય છે. જાન્યુઆરીમાં કાયદાઓ (શિયાળુ સત્ર દરમિયાન નવેમ્બરમાં કેન્દ્ર દ્વારા કાયદાઓ રદ કરવામાં આવ્યા હતા), પૅગાસસ સ્નૂપિંગ કડીની તપાસ કરવા માટે નિષ્ણાત સમિતિની રચના અને ચાર ધામ રોડ પ્રોજેક્ટ પર રોડ પહોળા કરવાનું કામ કરવા કેન્દ્રને મંજૂરી આપવી.
