News Continuous Bureau | Mumbai

UDAN RCS:   “એક સામાન્ય માણસ જે ચપ્પલ પહેરીને મુસાફરી કરે છે તે પણ પ્લેનમાં જોવા મળે. આ મારું સપનું છે.” પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી 

Join Our WhatsApp Community

જે દેશમાં આકાશ આશા અને આકાંક્ષાનું પ્રતીક છે, ત્યાં ઉડવાનું સ્વપ્ન ઘણા લોકો માટે લક્ઝરી બની રહે છે. આ સપનું 21 ઓક્ટોબર, 2016ના રોજ પ્રાદેશિક કનેક્ટિવિટી સ્કીમ (RCS) – UDAN “ઉડે દેશ કા આમ નાગરિક”ની શરૂઆત સાથે આકાર લેવાનું શરૂ થયું. નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયની ( Ministry of Civil Aviation ) આગેવાની હેઠળ, UDAN નો ઉદ્દેશ્ય ભારતમાં ઓછી સેવા ધરાવતા અને સેવા વિનાના એરપોર્ટ પર પ્રાદેશિક હવાઈ જોડાણ વધારવાનો છે, જેનાથી સામાન્ય લોકો માટે હવાઈ મુસાફરી સસ્તું બને છે. તેની સાતમી વર્ષગાંઠની ઉજવણી, UDAN એ ખાસ કરીને દૂરના વિસ્તારોમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને કનેક્ટિવિટી સુધારવા માટેની ભારત સરકારની પ્રતિબદ્ધતાનો પુરાવો છે.

સ્વપ્નોની ઉડાન

UDAN ની વાર્તા પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના વિઝનમાં સમાયેલી છે જેમણે રાષ્ટ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયન નીતિની જાહેરાત પહેલા એક મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં હવાઈ મુસાફરીને સાર્વત્રિક રીતે સુલભ બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે વિખ્યાતપણે કહ્યું કે તેઓ ચપ્પલ પહેરેલા લોકોને એરોપ્લેનમાં ( Air travel ) ચડતા જોવા માગે છે, એવી લાગણી કે જેનાથી વધુ સમાવેશી ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર માટેનું વિઝન હતું. સામાન્ય માણસના સપના પ્રત્યેની આ પ્રતિબદ્ધતાએ ઉડાનની શરૂઆત કરી.

 

પહેલી ફ્લાઇટ 27 એપ્રિલ, 2017ના રોજ શિમલાની શાંત પહાડીઓથી દિલ્હીના ખળભળાટ મચાવતા મહાનગર માટે ઉડાન ભરી હતી. આ ઉદઘાટન ફ્લાઇટ ભારતીય ઉડ્ડયનમાં ( Indian Aviation ) પરિવર્તનશીલ પ્રવાસની શરૂઆત તરીકે ચિહ્નિત કરે છે જેણે અસંખ્ય નાગરિકોના હવાઈ મુસાફરીના સપનાને પૂર્ણ કર્યા.

બજાર સંચાલિત દ્રષ્ટિ

ઉડાન ( UDAN Scheme ) બજાર આધારિત મોડલ પર કામ કરે છે, જ્યાં એરલાઇન્સ ચોક્કસ રૂટ પર માંગનું મૂલ્યાંકન કરે છે અને બિડિંગ દરમિયાન ઑફર્સ સબમિટ કરે છે. આ યોજના એરલાઇન્સને વાયેબિલિટી ગેપ ફંડ (VGF) અને એરપોર્ટ ઓપરેટરો, કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્ય સરકારો દ્વારા આપવામાં આવતી વિવિધ રાહતો દ્વારા સહાય પૂરી પાડીને વંચિત ક્ષેત્રોને જોડવા પ્રોત્સાહિત કરે છે.

આ સમાચાર પણ વાંચો :  PM Modi Varanasi : PM મોદીએ UPમાં આરજે શંકરા આંખની હોસ્પિટલનું કર્યું ઉદ્ઘાટન, કહ્યું, ‘ આ શહેર હેલ્થકેર હબ તરીકે પ્રખ્યાત થઈ રહ્યું છે’

સપોર્ટ સિસ્ટમ

સરકારે ઓછા આકર્ષક રૂટ પર ફ્લાઈટ્સ ચલાવવા માટે એરલાઈન્સને આકર્ષવા માટે ઘણા સહાયક પગલાં લીધા છે:

• એરપોર્ટ ઓપરેટર્સ: તેઓ આરસીએસ ફ્લાઈટ્સ માટે લેન્ડિંગ અને પાર્કિંગ ચાર્જ માફ કરે છે, અને એરપોર્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (AAI) આ ફ્લાઈટ્સ પર ટર્મિનલ નેવિગેશન લેન્ડિંગ ચાર્જ (TNLC) વસૂલતી નથી. આ ઉપરાંત, કન્સેશનલ રૂટ ઓપરેટિંગ એન્ડ ફેસિલિટી ચાર્જ (RNFC) છે.

• કેન્દ્ર સરકાર: પ્રથમ ત્રણ વર્ષ માટે, આરસીએસ એરપોર્ટ્સ પર ખરીદેલ એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) પરની એક્સાઇઝ ડ્યુટી 2 ટકા સુધી મર્યાદિત છે. એરલાઇન્સને તેમની પહોંચ વિસ્તારવા માટે કોડ-શેરિંગ કરારો કરવા માટે પણ પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.

• રાજ્ય સરકારો: રાજ્યો એટીએફ પરનો વેટ દસ વર્ષ માટે એક ટકા કે તેથી ઓછો ઘટાડવા અને નીચા દરે સુરક્ષા, અગ્નિશમન સેવાઓ અને ઉપયોગિતા સેવાઓ જેવી આવશ્યક સેવાઓ પ્રદાન કરવા સંમત થયા છે.

આ સહકાર પદ્ધતિએ એવું વાતાવરણ ઊભું કર્યું છે કે જ્યાં લાંબા સમયથી ઉપેક્ષિત પ્રદેશોની સેવા કરતી વખતે એરલાઇન્સ પ્રગતિ કરી શકે.

 UDAN RCS:   ઉડ્ડયન ઉદ્યોગને ( Aviation industry ) પ્રોત્સાહન  

RCS-UDAN યોજનાએ ભારતમાં નાગરિક ઉડ્ડયન ઉદ્યોગને પુનર્જીવિત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. છેલ્લા સાત વર્ષોમાં, આનાથી ઘણી નવી અને સફળ એરલાઇન્સનો ઉદભવ થયો છે. Flybig, Star Air, IndiaOne Air અને Fly91 જેવી પ્રાદેશિક એરલાઇન્સને આ યોજનાનો લાભ મળ્યો છે. આ એરલાઈન્સે ટકાઉ બિઝનેસ મોડલ વિકસાવ્યા છે અને પ્રાદેશિક હવાઈ મુસાફરી માટે વધતા વ્યવસાયમાં યોગદાન આપ્યું છે.

સ્કીમના ધીમે ધીમે વિસ્તરણને કારણે તમામ કદના નવા એરક્રાફ્ટની માંગ વધી છે, જેના કારણે RCS રૂટ પર એરક્રાફ્ટની સંખ્યામાં વધારો થયો છે. આમાં એરબસ 320/321, બોઇંગ 737, ATR 42 અને 72, DHC Q400, ટ્વિન ઓટર, એમ્બ્રેર 145 અને 175, Tecnam P2006T, Cessna 208B Grand Caravan EX, Dornier Bell 2210, Airbus 22307 જેવા વૈવિધ્યસભર વિમાનોનો સમાવેશ થાય છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, ભારતીય એરલાઇન્સે આગામી 10-15 વર્ષમાં ડિલિવરી માટે 1,000થી વધુ એરક્રાફ્ટનો ઓર્ડર આપ્યો છે, જે અંદાજે 800 એરક્રાફ્ટના હાલના કાફલામાં નોંધપાત્ર વધારો કરશે.

UDAN RCS:   પ્રવાસનને ( Tourism ) પ્રોત્સાહન

RCS-UDAN માત્ર ટિયર-2 અને ટાયર-3 શહેરોને છેલ્લી માઈલ કનેક્ટિવિટી પૂરી પાડવા માટે સમર્પિત નથી; તે પ્રવાસન ક્ષેત્રે ઝડપી વિકાસમાં પણ મદદરૂપ છે. UDAN 3.0 જેવી પહેલોએ ઉત્તર પૂર્વીય ક્ષેત્રમાં બહુવિધ સ્થળોને જોડતા પ્રવાસી માર્ગો શરૂ કર્યા છે જ્યારે UDAN 5.1 પહાડી વિસ્તારોમાં પ્રવાસન, આતિથ્ય અને સ્થાનિક આર્થિક વિકાસને વેગ આપવા માટે હેલિકોપ્ટર સેવાઓના વિસ્તરણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

ખજુરાહો, દેવઘર, અમૃતસર અને કિશનગઢ (અજમેર) જેવા મહત્વના સ્થળો હવે વધુ સુલભ છે. આ ધાર્મિક પર્યટનની માંગને પૂર્ણ કરે છે. તદુપરાંત, પાસીઘાટ, જૈરો, હોલોંગી અને તેજૂ ખાતે એરપોર્ટ ખોલવાથી ઉત્તર-પૂર્વના પ્રવાસન ઉદ્યોગને વેગ મળ્યો છે. નોંધનીય છે કે લક્ષદ્વીપમાં પ્રવાસનને વેગ આપનાર અગતી દ્વીપ પરથી હવાઈ સેવા પણ શરૂ કરવામાં આવી છે.

આ સમાચાર પણ વાંચો : Airline Bomb threat : 6 દિવસમાં 70થી વધુ બોમ્બની ધમકી! એક સપ્તાહમાં 200 કરોડનું નુકસાન; હવે કેન્દ્રએ કરી આ કડક કાર્યવાહી..

UDAN RCS:   હવાઈ ​​સંપર્કને પ્રોત્સાહન

ગુજરાતના મુંદ્રાથી અરુણાચલ પ્રદેશના તેજૂ અને હિમાચલ પ્રદેશના કુલ્લુથી તામિલનાડુના સેલમ સુધી, RCS-UDAN એ સમગ્ર દેશમાં 34 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને જોડ્યા છે. UDAN હેઠળ કુલ 86 એરપોર્ટ લોન્ચ કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં ઉત્તર-પૂર્વ ક્ષેત્રમાં દસ એરપોર્ટ અને બે હેલીપોર્ટનો સમાવેશ થાય છે. દરભંગા, પ્રયાગરાજ, હુબલી, બેલગામ અને કન્નુર જેવા એરપોર્ટ પરથી ફ્લાઈટ્સની સંખ્યામાં વધારો થયો છે, અને ઘણી નોન-આરસીએસ કોમર્શિયલ ફ્લાઈટ્સ પણ આ સ્થાનોથી કાર્યરત છે.

ઊંચી ઉડાન: ઉડાન અંતર્ગત કેટલાક એરપોર્ટ

• દરભંગા એરપોર્ટ (સિવિલ એન્ક્લેવ): દરભંગાએ 9 નવેમ્બર, 2020ના રોજ દિલ્હીથી તેની પ્રથમ ફ્લાઇટના આગમનની ઉજવણી કરી, ત્યાર બાદ અહીંથી હવાઈ સેવાઓ બંધ કરવામાં આવી હતી. એરપોર્ટ હવે દિલ્હી, મુંબઈ, હૈદરાબાદ અને કોલકાતા જેવા મોટા શહેરોને જોડતા ઉત્તર બિહારના 14 જિલ્લાઓના પ્રવેશદ્વાર તરીકે સેવા આપે છે અને નાણાકીય વર્ષ 2023-24માં 5 લાખથી વધુ મુસાફરોનું સંચાલન કરે છે.

• ઝારસુગુડા એરપોર્ટ (AAI એરપોર્ટ): બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન જર્જરિત એરસ્ટ્રીપ ઝારસુગુડાથી માર્ચ 2019માં હવાઈ સેવાઓ શરૂ થઈ હતી. તે ઓડિશાનું બીજું એરપોર્ટ છે. તે હવે આ પ્રદેશને દિલ્હી, કોલકાતા, બેંગલુરુ અને ભુવનેશ્વર સાથે જોડે છે. નાણાકીય વર્ષ 2023-24માં અહીંથી 2 લાખથી વધુ લોકોએ મુસાફરી કરી હતી.

• પિથોરાગઢ એરપોર્ટ: હિમાલયમાં આવેલું આ એરપોર્ટ 2018માં RCS ઓપરેશન્સ માટે પસંદ કરવામાં આવ્યું હતું અને જાન્યુઆરી 2019માં અહીંથી હવાઈ સેવાઓ શરૂ થઈ હતી. હાલમાં અહીંથી દહેરાદૂન અને પંતનગર માટે હવાઈ સેવા ઉપલબ્ધ છે. આ તેનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ દર્શાવે છે.

• તેજૂ એરપોર્ટ: પ્રાકૃતિક સૌંદર્ય અને ધાર્મિક મહત્વ માટે પ્રખ્યાત તેઝુ એરપોર્ટ પરથી ઓગસ્ટ 2021માં RCS ઓપરેશન શરૂ થયું. તે ગુવાહાટી, જોરહાટ અને ડિબ્રુગઢને જોડે છે. નાણાકીય વર્ષ 2023-24માં અહીંથી લગભગ 12,000 મુસાફરોએ મુસાફરી કરી હતી.

સામાન્ય નાગરિકો માટે ફેરફારો

UDAN યોજના હેઠળ ભારતીય ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તન આવ્યું છે. હેલિકોપ્ટર રૂટ સહિત 601 રૂટ શરૂ કરવામાં આવ્યા છે જે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને જોડે છે. નોંધનીય છે કે આમાંથી લગભગ 28 ટકા માર્ગો સૌથી દૂરના સ્થળોને જોડે છે. આનાથી દુર્ગમ વિસ્તારોમાં પ્રવેશ સુનિશ્ચિત થયો છે.

દેશમાં કાર્યરત એરપોર્ટની સંખ્યા 2014માં 74થી વધીને 2024માં 157 થઈ ગઈ છે અને 2047 સુધીમાં આ સંખ્યા વધારીને 350-400 કરવાનું લક્ષ્ય છે. છેલ્લા એક દાયકામાં ડોમેસ્ટિક એર પેસેન્જર્સની સંખ્યામાં બમણાથી વધુ વધારો થયો છે. ભારતીય એરલાઈન્સે પણ તેમનો કાફલો નોંધપાત્ર રીતે વિસ્તાર્યો છે. કુલ 86 એરપોર્ટ કાર્યરત કરવામાં આવ્યા છે – જેમાં 71 એરસ્ટ્રીપ્સ, 13 હેલીપોર્ટ અને 2 વોટર એરપોર્ટનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ 2.8 લાખથી વધુ ફ્લાઇટ્સ પર 1.44 કરોડથી વધુ મુસાફરોની મુસાફરીની સુવિધા આપે છે. તેમની શરૂઆતથી, ફિક્સ્ડ-વિંગ ઓપરેશન્સે અંદાજે 112 કરોડ કિલોમીટરનું કુલ અંતર કવર કર્યું છે જે લગભગ 28,000 વખત વિશ્વની પરિક્રમા કરવા બરાબર છે.

આ સમાચાર પણ વાંચો :  Western Railway Staff: પશ્ચિમ રેલવે યાત્રીઓની સુરક્ષામાં અગ્રેસર, રાજધાની એક્સપ્રેસમાં રેલવે સ્ટાફની ઝડપી કાર્યવાહીએ બચાવ્યો યાત્રીનો જીવ.

નિષ્કર્ષ: સમાવેશિતાનું એક પ્રમાણ

ઉડવું એ માત્ર એક યોજના નથી; આ એક આંદોલન છે જેનો ઉદ્દેશ્ય દરેક ભારતીય માટે હવાઈ મુસાફરી સુલભ બનાવવાનો છે. વધતી પ્રાદેશિક કનેક્ટિવિટી અને સસ્તું હવાઈ મુસાફરી સાથે, અસંખ્ય નાગરિકોની હવાઈ મુસાફરીની આકાંક્ષા પૂર્ણ થઈ છે. આનાથી આર્થિક વિકાસ અને રોજગાર સર્જનને પણ પ્રોત્સાહન મળ્યું છે. જેમ જેમ ઉડાનનું વિસ્તરણ થાય છે તેમ, તે ભારતના ઉડ્ડયન લેન્ડસ્કેપને બદલવાનું વચન આપે છે. આ ખાતરી કરે છે કે આકાશ ખરેખર બધા માટે મર્યાદા છે. UDAN યોજના અન્ડરસેવ્ડ વિસ્તારોને જોડવા અને પર્યટનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે તેની સતત પ્રતિબદ્ધતા સાથે ભારતીય ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે જે ભારતની એકબીજા સાથે જોડાયેલા પ્રદેશ અને સમૃદ્ધ રાષ્ટ્રના વિઝનમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપે છે.

Disclaimer : Except for the headline, this story has not been edited by News Continuous staff and is published from a syndicated feed.