News Continuous Bureau | Mumbai
Sam Pitroda: 1980નો સમય હતો અને દેશમાં ઈન્દિરા ગાંધીની સરકાર ચાલી રહી હતી. સમગ્ર વિશ્વમાં ટેલિકોમ્યુનિકેશન ક્ષેત્રમાં પરિવર્તનનો સમયગાળો ચાલી રહ્યો હતો. જો કે, ભારતમાં હજુ સુધી ટેલિકોમ્યુનિકેશનની વિશે કોઈ ચર્ચા પણ નહોતી. પરંતુ અમુક નીતિઓ બનાવવાનું કામ ચોક્કસપણે સરકારી સ્તરે ચાલી રહ્યું હતું.
આ એ જ સમયગાળો હતો જ્યારે ભારતમાં ટેલિફોનને ( telephone ) એક મોટો સોદો માનવામાં આવતો હતો. જો કે, તેનો ઉપયોગ મર્યાદિત હતો અને ટેક્નોલોજી એટલી નબળી હતી કે તેનો ઉપયોગ પેપરવેટની જેમ વધુ થતો હતો. એવું પણ કહેવાય છે કે વડા પ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીના ( Indira Gandhi ) નિવાસસ્થાનની ટેલિફોન લાઈન પણ ઘણી વખત બંધ થઈ જતી હતી. તે સમય ટેલિફોનની સુવિધા 100 માંથી માત્ર 0.4 ટકા લોકોને જ ઉપલબ્ધ હતી.
સામ પિત્રોડા ( who is Sam Pitroda ) વર્ષ 1980માં ભારત આવ્યા હતા. દિલ્હીની ફાઈવ સ્ટાર હોટેલમાં રોકાયા હતા. તેમને જ્યારે તેમની પત્ની અનુ સાથે વાત કરવાનું મન થયું પણ હોટેલનો ટેલિફોન ડેડ હતો. બીજા દિવસે, જ્યારે તેણે તેના રૂમની બારીમાંથી આગળના રસ્તા તરફ જોયું ત્યારે આ સેવાનો કેટલાક લોકો દ્વારા વિરોધ કરવામાં આવી રહ્યો હતો.
આ બે ઘટનાઓ ભારતમાં ટેલિકોમ્યુનિકેશન ક્ષેત્રમાં ક્રાંતિનું કારણ બની. સામ પિત્રોડા તેના આર્કિટેક્ટ બન્યા. બે ચૂંટણીઓમાં કોંગ્રેસને પોતાના નિવેદનોથી મુશ્કેલીમાં મુકનાર સામ પિત્રોડા માટે ભારતમાં ટેલિફોન ક્ષેત્રે સુધારો કરવાનું સરળ નહોતું.
Sam Pitroda: એક કલાકની મુલાકાતના અંતે, પીએમએ ફક્ત એટલું જ કહ્યું, “ઠીક છે”..
કારણ સરકાર અને જનતા વચ્ચે નોકરશાહીની જબરદસ્ત ગૂંચવણ હતી. તે સમયે ભારતમાં રક્ષણની વ્યવસ્થા એટલે કે સરકારી નિયંત્રણ હતું. ટેલિફોન મેળવવા માટે સરકારી દસ્તાવેજોની લાંબી પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડતું હતું. સરકારની સંમતિ વિના ઘણા મોટા નિર્ણયો લઈ શકાતા ન હતા.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Mumbai Coastal Road: વાહન ચાલકોનો સમય બચશે, બાંદ્રા-વરલી સી લિંક કોસ્ટલ રોડ સાથે જોડાશે; જુઓ વિશાળ ગર્ડરની પ્રથમ ઝલક..
સામ પિત્રોડાએ તત્કાલીન વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીને મળવાનું પણ નક્કી કર્યું હતું. જોકે, તે સમયે તેમને ભારતના વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીને મળવાનો રસ્તો ખબર ન હતો. સામે તેના એક ઈન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું હતું કે, હું કોઈક રીતે એક મિત્ર દ્વારા એપોઈન્ટમેન્ટ મેળવવામાં સફળ રહ્યો હતો. મેં ઈન્દિરા ગાંધીને બતાવવા માટે એક પ્રેઝન્ટેશન પણ તૈયાર કર્યું હતું. સદભાગ્યે, તેઓ મીટિંગ માટે થોડા મોડા પડ્યા હતા, જેના કારણે મને રાજીવ ગાંધીને ( Rajiv Gandhi ) મળવાની તક પણ મળી હતી.
સામે આગળ કહ્યું, જ્યારે હું રાજીવ ગાંધીને મળ્યો ત્યારે મેં તેમને ગ્રામીણ ટેલિકોમ્યુનિકેશન, ડિજિટલ સ્વિચિંગ વિશે થોડું કહ્યું અને તેમને સમજાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. તેણે રાજીવને સમજાવ્યું કે ટેલિફોન ડેન્સિટીને બદલે પહોંચ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ.
તેમના ઇન્ટરવ્યુમાં તે મીટિંગને યાદ કરતાં પિત્રોડાએ કહ્યું કે ઈન્દિરા ગાંધી સાથેની તેમની એક કલાકની મુલાકાતના અંતે, પીએમએ ફક્ત એટલું જ કહ્યું, “ઠીક છે” અને મને ત્યારે જ ખબર પડી કે મારી યોજના કામ કરવાની છે.
Sam Pitroda: ટેલિમેટિક્સ કંપનીની શરૂઆત સાથે સામે ગાંધી પરિવારની ખૂબ નજીક આવી ગયા..
26 એપ્રિલ 1984ના રોજ, કેન્દ્રીય કેબિનેટે C-DOTની શરૂઆતને મંજૂરી આપી અને સેમને વાર્ષિક 1 રૂપિયાના પગાર સાથે આ કંપનીના વડા બનાવવામાં આવ્યા. પ્રથમ વખત, સામે ટેલિફોન સેવાઓમાં સુધારો કરવા અંગે ઈન્દિરા ગાંધી અને તેમના મંત્રીમંડળને એક કલાક લાંબી રજૂઆત કરી. જો કે, જ્યારે 1984માં ‘સેન્ટર ફોર ડેવલપમેન્ટ ઓફ ટેલિમેટિક્સ’ નામની ટેલિકોમ સંસ્થા શરૂ કરવામાં આવી ત્યારે તે જ વર્ષે ઈન્દિરા ગાંધીની હત્યા થઈ અને રાજીવ ગાંધી પીએમ બન્યા હતા.
ટેલિમેટિક્સ કંપનીની શરૂઆત સાથે સામે ગાંધી પરિવારની ખૂબ નજીક આવી ગયા. રાજીવ ગાંધીએ પિત્રોડાને પોતાના સલાહકાર પણ બનાવ્યા હતા. બંનેએ ભારતમાં માહિતી ઉદ્યોગમાં પરિવર્તન માટે સાથે કામ કર્યું હતું. રાજીવે તેમને ટેલિકોમ, પાણી, શિક્ષણ જેવા છ ટેક્નોલોજી મિશનના વડા બનાવ્યા હતા.
આ સમાચાર પણ વાંચો : SBI Share: SBIએ બનાવ્યો નવો રેકોર્ડ… SBIના શેર પહેલીવાર 800ને પાર.. જાણો શું છે નવો ટાર્ગેટ..
જો કે રાજીવ ગાંધીની હત્યા બાદ એટલે કે વર્ષ 1990માં સામ પિત્રોડા ફરી એકવાર અમેરિકા પરત ફર્યા હતા. અહીં તેણે ફરી એકવાર શિકાગોથી પોતાનું કામ શરૂ કર્યું અને ઘણી કંપનીઓ શરૂ કરી હતી. પાંચ વર્ષ પછી, 1995 માં, તેમને ઇન્ટરનેશનલ ટેલિકોમ્યુનિકેશન યુનિયન વર્લ્ડટેલ ઇનિશિયેટિવના પ્રથમ અધ્યક્ષ બનાવવામાં આવ્યા.
સામ પિત્રોડાનું સાચું નામ સત્યનારાયણ પિત્રોડા છે અને તેમનો જન્મ 1942માં ઓડિશાના તિતિલાગઢમાં થયો હતો. સામના દાદા સુથાર અને લુહાર તરીકે કામ કરતા હતા. પરંતુ તેના પિતા ઇચ્છતા હતા કે સેમ ગુજરાતી અને અંગ્રેજી શીખે. તેથી, તેમના મોટા ભાઈ માણેકની મદદથી, તેમણે સેમને ગુજરાતના વિદ્યાનગરની શારદા મંદિર બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં અને પછી યુનિવર્સિટી ઓફ બરોડામાં તેના અભ્યાસ માટે મોકલ્યો.
અહીં અભ્યાસ પૂરો કર્યા પછી, તેમના પરિવારે તેમને વધુ અભ્યાસ માટે 60ના દાયકામાં અમેરિકા મોકલ્યા, જ્યાંથી તેમણે માસ્ટર્સ કર્યું. સામે તેની પ્રથમ નોકરી ઓક ઇલેક્ટ્રિકમાં કરી, જે ટેલિવિઝન ટ્યુનર બનાવતી કંપની છે. આ સમય સુધી તેમનું નામ સત્યનારાયણ પિત્રોડા હતું.
બીબીસીના એક રિપોર્ટમાં તેણે જણાવ્યું કે જ્યારે આ કંપનીમાં કામ કરતી વખતે તેને પહેલો ચેક મળ્યો ત્યારે તેમાં તેનું નામ સામ લખેલું હતું. આ અંગે ફરિયાદ કરવા આવતાં પગારદાર કર્મચારીએ કહ્યું કે તમારું નામ બહુ લાંબુ છે એટલે મેં બદલી નાખ્યું છે.
Sam Pitroda: ડૉ. મનમોહન સિંહે સામને પરત ભારત બોલાવ્યા..
સામે 1974માં પ્રથમ ડિજિટલ કંપનીઓમાંની એક વિસ્કોમ સ્વિચિંગમાં કામ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું, જેને 1980માં રોકવેલ ઈન્ટરનેશનલ દ્વારા ખરીદવામાં આવી હતી. તે સમયે સેમ આ કંપનીના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ હતા અને તેમની પાસે પણ તેમાં હિસ્સો હતો. પરંતુ તેમણે આ કંપની વેચી દીધી અને વળતર તરીકે ચાલીસ મિલિયન ડોલર મેળવ્યા.
2004ની લોકસભા ચૂંટણીમાં જીત બાદ કોંગ્રેસના નેતૃત્વમાં યુપીએ સરકાર બની હતી. તે સમયે મનમોહન સિંહ દેશના વડાપ્રધાન બન્યા હતા. જે બાદ તત્કાલીન પીએમ મનમોહને સામ પિત્રોડાને ફરી ભારત આવવા આમંત્રણ આપ્યું અને ફરી એકવાર સામ ભારત પરત ફર્યા. અહીં તેમને નેશનલ નોલેજ કમિશનના અધ્યક્ષ બનાવવામાં આવ્યા અને તેઓ 2005 થી 2009 સુધી આ પદ પર રહ્યા.
તે જ સમયે, જ્યારે વર્ષ 2009માં યુપીએ સરકાર સત્તામાં આવી ત્યારે આ વખતે સામને પીએમ મનમોહન સિંહના સલાહકાર બનાવવામાં આવ્યા હતા. આ રીતે તેમને કેબિનેટ મંત્રીનો દરજ્જો પણ મળ્યો.
આ સમાચાર પણ વાંચો : CBDT : સીબીડીટીએ ફોર્મ 10એ/10એબી ફાઇલ કરવાની નિયત તારીખ 30 જૂન, 2024 સુધી લંબાવી
દેશમાં ચૂંટણીના માહોલ વચ્ચે ઈન્ડિયન ઓવરસીઝ કોંગ્રેસના પ્રમુખ સામ પિત્રોડા ફરી એકવાર પોતાના નિવેદનોને લઈને ચર્ચામાં આવ્યા છે. હકીકતમાં, ન્યૂઝ એજન્સી ANI સાથેની તાજેતરની વાતચીત દરમિયાન, તેમણે અમેરિકાના વારસાગત ટેક્સની વકીલાત કરી હતી. તેમની આ ટિપ્પણી બાદ ભાજપે કોંગ્રેસ પર જોરદાર નિશાન સાધવાનું શરૂ કર્યું છે.
મિડીયા રિપોર્ટ અનુસાર પિત્રોડાએ નિવેદન આપતા કહ્યું હતું કે, “અમેરિકામાં વારસાગત કરની વ્યવસ્થા છે, જે હેઠળ જો કોઈ વ્યક્તિ પાસે કુલ 100 મિલિયન ડોલરની સંપત્તિ હોય, તો તેના મૃત્યુ પછી, તેના બાળકોને ફક્ત 45 ટકા મિલકત મળશે, બાકીના 55 ટકા મિલકત સરકાર દ્વારા લઈ લેવામાં આવશે.
Sam Pitroda: કોંગ્રેસે ( Sam Pitroda congress ) સામના નિવેદનથી દૂરી કરી લીધી હતી…
તેમણે કહ્યું કે આ કાયદો ખૂબ જ રસપ્રદ છે, તે કહે છે કે તમે તમારા જીવનમાં સંપત્તિ એકઠી કરો છો પરંતુ જ્યારે તમે આ મિલકત છોડીને મૃત્યુ પામો છો, ત્યારે આ સંપત્તિ અને મિલકત જનતા માટે છોડી દેવી પડશે, તેમાંથી અડધી જ મિલકત તમારા કુટુંબને મળશે, જે મારી દ્રષ્ટિએ સારી વાત છે.
સામ પિત્રોડા આગળ કહ્યું હતું કે, આપણા દેશમાં એટલે કે ભારતમાં એવું નથી થતું. જો તમારી પાસે 10 અબજ રૂપિયાની પ્રોપર્ટી છે, તો તમારા મૃત્યુ પછી તમારા બાળકોને જ આખી પ્રોપર્ટી મળે છે અને જનતાને કશું મળતું નથી. એવા મુદ્દાઓ છે કે જેના પર લોકોએ ચર્ચા કરવી જોઈએ અને તેનું પરિણામ શું આવશે તે મને ખબર નથી પરંતુ જ્યારે આપણે સંપત્તિના પુનઃવિતરણ વિશે વાત કરીએ છીએ, ત્યારે આપણે નવી નીતિઓ અને નવા પ્રકારના કાર્યક્રમો વિશે વાત કરીએ છીએ જે જાહેર જનતા જ હિતમાં છે.
સામના આ નિવેદન બાદ પીએમ મોદી, અમિત શાહ સહિત ભારતીય જનતા પાર્ટીના ઘણા નેતાઓએ પોતપોતાની રેલીઓમાં કોંગ્રેસ પર જોરદાર નિશાન સાધ્યું હતું. બીજી તરફ કોંગ્રેસે સામના નિવેદનથી દૂરી કરી લીધી હતી.
કોંગ્રેસ( Congress ) પાર્ટીના મહાસચિવ જયરામ રમેશે સામે આપેલું નિવેદન તેમના અંગત વિચારો છે આને પાર્ટી સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી એમ કહીને આ નિવેદનથી દુરી બનાવી લીધી હતી.
બીજી તરફ, વિવાદ વધતા સામે પણ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર સ્પષ્ટતા આપી અને કહ્યું કે મારા નિવેદનને વિકૃત કરવામાં આવી રહ્યું છે તે ખૂબ જ દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે. કોઈએ કહ્યું નથી કે 55 ટકા મિલકત છીનવાઈ જશે? ભાજપ અને મીડિયા કેમ આટલા પરેશાન છે?
