News Continuous Bureau | Mumbai

Elephants: આફ્રિકન હાથીઓ તેમના બાળકોના માણસની જેમ નામ ( Names ) રાખે છે અને એકબીજાને બોલાવવા માટે આ નામનો ઉપયોગ પણ કરે છે. આ નામો મનુષ્યોને આપવામાં આવેલા નામો સાથે ખૂબ જ સમાન છે. એક નવા અભ્યાસમાં આ વાત સામે આવી છે. જંગલી આફ્રિકન હાથીઓ ( African elephant ) વિશેનું આ સંશોધન સોમવારે નેચર ઇકોલોજી એન્ડ ઇવોલ્યુશન જર્નલમાં પ્રકાશિત થયું છે. સંશોધન કહે છે કે હાથીઓ તેમની નકલ કર્યા વિના અન્ય હાથીઓને સંબોધવા માટે વ્યક્તિગત નામ જેવા ગર્જનાનો ઉપયોગ કરવાનું શીખે છે. નામ જેવા આ ગર્જનાને ઓળખીને, તેઓ એકબીજાને બોલાવવા માટે તેનો સતત ઉપયોગ કરે છે. 

ડોલ્ફિન ( Dolphin ) એકબીજાને બોલાવવા માટે સિગ્નેચર વ્હિસલનો ઉપયોગ કરે છે. પોપટ ( Parrot ) પણ આવા જ વિશિષ્ટ અવાજો કરીને એકબીજાને સંબોધતા જોવા મળે છે. કેન્યામાં આફ્રિકન હાથીઓ પર થયેલા સંશોધન બાદ એવું કહી શકાય કે તેઓ એકબીજાને ઓળખવામાં અને બોલાવવામાં ડોલ્ફિન અને પોપટ કરતાં એક ડગલું આગળ પડતા છે. હાથીઓ જે ખાસ અવાજનો ઉપયોગ એકબીજાને બોલાવવા માટે કરે છે તે એક પ્રકારનો ગર્જના છે. આ ગર્જનાની ત્રણ શ્રેણીઓ છે. આમાં, સંપર્ક રમ્બલ ગર્જના હાથી દ્વારા ત્યારે કરવામાં આવે છે. જ્યારે તેને તેના જીવનસાથી જે દૂર અથવા દૃષ્ટિની બહાર હોય તેને બોલાવવાનો હોય છે. બીજી શ્રેણી શુભેચ્છાની છે, જેનો ઉપયોગ ત્યારે થાય છે જ્યારે બીજો હાથી ખૂબ નજીક હોય એટલે કે સ્પર્શના અંતરે. ત્રીજી ગર્જના સંભાળ માટે છે. આ ગર્જનાનો ઉપયોગ માદા હાથી જે હાથીની સંભાળ લઈ રહી છે તેના માટે કરે છે.

  Elephants: સંશોધકોએ 1986 અને 2022 ની વચ્ચે સંશોધન કર્યું..

સંશોધકોએ ( Nature Ecology & Evolution ) 1986 અને 2022 ની વચ્ચે અંબોસેલી નેશનલ પાર્ક અને સાંબુરુ અને બફેલો સ્પ્રિંગ્સ નેશનલ રિઝર્વમાં માદા અને હાથીઓના જંગલી જૂથો દ્વારા કરવામાં આવેલા કોલના 469 રેકોર્ડિંગનું વિશ્લેષણ કર્યું હતું. આ માટે નિષ્ણાતોએ મશીન લર્નિંગ મોડલનો ઉપયોગ કર્યો હતો, જેમાં તેમને ત્રણ પ્રકારની ગર્જના જોવા મળી હતી. આ ગર્જનામાં નામ જેવું કંઈક હોય, તો આ કોને સંબોધવામાં આવે છે તે શોધવાનો આ સંશોધન ( Research ) પાછળનો વિચાર હતો.

આ સમાચાર  પણ વાંચો: India vs Qatar Football Highlights: ભારત ફાઉલને કારણે કતાર સામે હાર્યું, રેફરીના ખોટા નિર્ણયને કારણે ઈતિહાસ રચવાથી ચૂકી ભારતની ટીમ.. જુઓ વિડીયો..

આમાં સંશોધકોએ શોધી કાઢ્યું કે હાથીઓ જે બીજા હાથીઓને સંબોધતા હતા. તેના અવાજની નકલ કરતા નથી. સંશોધકોએ 17 હાથીઓના કોલ રેકોર્ડ પાછા વગાડ્યા કે શું તેઓ આ ગર્જના ઓળખે છે. જેમાં એવું જાણવા મળ્યું હતું કે હાથીઓ તેમને સંબોધવામાં આવેલા ગર્જનાના કોલ રેકોર્ડનો જવાબ આપી રહ્યા હતા.

  Elephants: હાથીઓ અવાજ સાંભળીને સમજી જાય છે કે આ અવાજ તેમના માટે છે કે નહીં

હાથીઓ અવાજ સાંભળીને સમજી જાય છે કે, આ અવાજ તેમના માટે છે કે નહીં. હાથીઓની જ્ઞાનાત્મક ક્ષમતાઓ વિશે જાણવા મળે છે. કે જો તેઓ એકબીજાને આ રીતે સંબોધતા હોય, તો જાણવા મળે છે કે,  તેમની પાસે પહેલેથી જ એકબીજાના નામ છે. યુનિવર્સિટી ઓફ સધર્ન ડેનમાર્કના બાયોકોસ્ટિક્સના પ્રોફેસર કોએન એલેમેન્સે આ સંશોધન પર કહ્યું કે તે ખૂબ જ રોમાંચક છે કે પ્રાણીઓ વચ્ચે નામનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. અત્યાર સુધી, પોપટ અને ડોલ્ફિન જેવા કેટલાક પ્રાણીઓ ચોક્કસ અવાજો કરે છે તેની પુષ્ટિ કરવામાં આવી છે પરંતુ તે માનવ જેવું નામ રાખવા જેવું નથી. આ પ્રથમ વખત છે જ્યારે કોઈપણ સંશોધન નામકરણની પુષ્ટિ કરે છે.

સંશોધકોએ જણાવ્યું હતું કે હાથીઓ જીવનભર અન્ય ઘણા હાથીઓ સાથે સામાજિક બંધન જાળવી રાખે છે. જ્યારે તેમના નજીકના સામાજિક ભાગીદારોથી અલગ થઈ જાય છે, ત્યારે તેઓ દૂરના હાથીનું ધ્યાન આકર્ષિત કરવા માટે ચોક્કસ અવાજોનો ઉપયોગ કરે છે. જ્યારે નજીકના ગર્જનાનો ઉપયોગ સામાજિક બંધનોને મજબૂત કરવા માટે કરી શકાય છે.

આ સમાચાર  પણ વાંચો:  World Day Against Child Labour: નાયબ શ્રમ આયુક્ત કચેરી-સુરતની કચેરી દ્વારા શહેર-જિલ્લામાંથી વર્ષ ૨૦૨૩-૨૪માં અત્યાર સુધી ૫૩ રેડ કરીને ૧૭ બાળશ્રમિકોને મુક્ત કરાયા