ઇન્તિફાદા શું છે, શું ઇઝરાયેલ પર હમાસના હુમલાએ ત્રીજા ઇન્તિફાદાની શરૂઆત કરી છે?

News Continuous Bureau | Mumbai 

Israel war : ઈઝરાયેલ અને પેલેસ્ટાઈન ( Palestine ) વચ્ચે ફરી એકવાર સંઘર્ષ શરૂ થયો છે. શનિવારથી ગાઝાના ( Gaza ) વિવિધ ભાગોમાં બોમ્બમારો ( bombardment ) ચાલી રહ્યો છે. આ હુમલામાં અત્યાર સુધીમાં ઈઝરાયેલ અને પેલેસ્ટાઈન બંનેના સેંકડો નાગરિકો માર્યા ગયા છે.

ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ ( benjamin netanyahu ) હમાસના હુમલાને ( Hamas attacks ) યુદ્ધની શરૂઆત ગણાવી છે. તાજેતરના વર્ષોમાં હમાસ દ્વારા ઇઝરાયેલ પર આ સૌથી મોટો હુમલો છે. આવા સંજોગોમાં ફરી એકવાર ઇન્તિફાદાની ( Intifada  ) ચર્ચા છે. ચાલો જાણીએ શું છે ઈન્તિફાદા અને શા માટે હવે લોકો કહી રહ્યા છે કે ત્રીજી ઈન્તિફાદા શરૂ થઈ ગઈ છે.

ઇન્તિફાદા ( Intifada  ) શું છે?

લોકો સામાન્ય રીતે ઈન્તિફાદાને ‘બળવા’ ( Rebellion ) તરીકે અર્થઘટન કરે છે. પરંતુ અરબીમાં તેનો અર્થ ‘ઉથલપાથલ’ અથવા ‘કોઈને છૂટકારો મેળવવો’ થાય છે. જ્યારે પણ ઈઝરાયેલ અને પેલેસ્ટાઈનના લોકો વચ્ચે સંઘર્ષ થાય છે ત્યારે આ શબ્દનો સૌથી વધુ ઉપયોગ થાય છે. સાદી ભાષામાં ઈન્તિફાદાનો અર્થ ઈઝરાયેલ સામે સંગઠિત બળવો થાય છે, જેને પેલેસ્ટિનિયન લોકોનું સમર્થન હોય છે.

અત્યાર સુધીમાં કેટલી ઈન્તિફાદો થઈ અને શા માટે?

ઇંતિફાદા શબ્દ સૌપ્રથમ 1987માં લોકપ્રિય બન્યો હતો. તે સમયે પેલેસ્ટિનિયનોએ વેસ્ટ બેંક અને ગાઝા પટ્ટીમાં ઈઝરાયેલની હાજરી સામે અવાજ ઉઠાવ્યો હતો. પહેલો ઈન્તિફાદા 1987માં શરૂ થયો હતો, જે છ વર્ષ સુધી ચાલ્યો હતો અને 1993માં સમાપ્ત થયો હતો. ચાર પેલેસ્ટિનિયન મજૂરોના મોતને કારણે શરૂ થયેલો પહેલો ઈન્તિફાદા ઘણો ખતરનાક હતો. આ સમયગાળા દરમિયાન, ઇઝરાયેલ સૈનિકો સામે રમખાણો ફાટી નીકળ્યા.

દેશના અલગ-અલગ ભાગોમાં પેલેસ્ટાઈન અને ઈઝરાયલી સૈનિકો વચ્ચે અથડામણ જોવા મળી રહી છે. આ હિંસા 1993માં જ બંધ થઈ ગઈ, જ્યારે ઈઝરાયેલ સરકાર અને પેલેસ્ટિનિયન સંગઠન PLO વચ્ચે ઓસ્લો શાંતિ કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા. આ રીતે પ્રથમ ઈન્તિફાદાનો અંત આવ્યો, પરંતુ ત્યાં સુધીમાં 1,203 પેલેસ્ટિનિયન અને 179 ઈઝરાયેલીઓ માર્યા ગયા હતા. આ ઘટનાને કારણે ઈઝરાયેલની આંતરરાષ્ટ્રીય છબીને ઘણું નુકસાન થયું હતું.

આ સમાચાર પણ વાંચો : Israel war : શા માટે યુદ્ધ શરૂ થયું? ઇઝરાયલ અને હમાસ વચ્ચે દુશ્મનાવટ કઈ વાતની છે?

બીજી ઈન્તિફાદા વર્ષ 2000માં શરૂ થઈ હતી અને 2005માં સમાપ્ત થઈ હતી. હકીકતમાં, 28 સપ્ટેમ્બર, 2000 ના રોજ, ઇઝરાયેલના નેતા એરિયલ શેરોન ઇઝરાયેલના નિયંત્રણ હેઠળના પૂર્વ જેરૂસલેમની મુલાકાત લીધી હતી. આ રીતે બીજી ઈન્તિફાદા શરૂ થઈ. પેલેસ્ટિનિયનોને લાગ્યું કે આમ કરવાથી ઈઝરાયેલ અલ-અક્સા મસ્જિદના કમ્પાઉન્ડ પર દાવો કરી શકે છે. થોડા જ મહિનામાં શેરોન દેશના વડાપ્રધાન બની ગયા. આનાથી હમાસ ગુસ્સે થઈ ગયો અને હુમલો શરૂ કરી દીધો.

પેલેસ્ટાઈન તરફી હમાસે ઈઝરાયેલના ઘણા વિસ્તારો પર આત્મઘાતી હુમલા કર્યા હતા. ઈઝરાયેલે પણ જડબાતોડ જવાબ આપ્યો હતો. પાંચ વર્ષ સુધી ચાલેલા આ સંઘર્ષમાં 1,330 ઈઝરાયેલ અને 3,330 પેલેસ્ટિનિયન નાગરિકો માર્યા ગયા હતા. જો કે, 2004માં પીએલઓ નેતા યાસર અરાફાતના મૃત્યુ પછી, ઈન્તિફાદા ઠંડો પડ્યો અને પછી 2005માં સંપૂર્ણ રીતે સમાપ્ત થઈ ગયો. જો કે, તેના કારણે ગાઝા પટ્ટીથી પશ્ચિમ કાંઠે ઘણું નુકસાન થયું હતું.

ત્રીજી ઈન્તિફાદાની વાત કેમ?

હકીકતમાં, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, ઇઝરાયેલમાં યહૂદી જમણેરીઓનો ઉદય થયો છે. પેલેસ્ટાઈન પ્રત્યે તેમનું આક્રમક વલણ છે. યહૂદી દક્ષિણપંથીઓના કારણે પેલેસ્ટિનિયન લોકોમાં ગુસ્સો છે. અલ-અક્સા મસ્જિદ કમ્પાઉન્ડમાં યહૂદી જમણેરી અને પેલેસ્ટિનિયનો વચ્ચે અવારનવાર અથડામણ થાય છે. જેના કારણે ધીમે ધીમે નારાજગી વધી રહી હતી. આ વર્ષે, ઇઝરાયલે જેરુસલેમમાં અલ-અક્સા મસ્જિદના કમ્પાઉન્ડમાં પણ ઘણી વખત દરોડા પાડ્યા છે, જેણે તણાવ વધારવાનું કામ કર્યું છે.
હમાસ સતત ચેતવણી આપી રહ્યું હતું કે ઇઝરાયલે અલ-અક્સા મસ્જિદ કમ્પાઉન્ડમાં તેની કાર્યવાહી બંધ કરવી જોઈએ. પેલેસ્ટિનિયન લોકો તરફથી પણ આ જ વાતનું પુનરાવર્તન કરવામાં આવી રહ્યું હતું. આવી સ્થિતિમાં શનિવારથી જ્યારે સંઘર્ષ શરૂ થયો ત્યારે લોકોએ તેને ત્રીજી ઈન્તિફાદા તરીકે પણ જોયો. મોટી સંખ્યામાં હમાસ લડવૈયાઓ ગાઝા પટ્ટીની સરહદો તોડીને ઈઝરાયેલમાં પ્રવેશ્યા હતા.