News Continuous Bureau | Mumbai

Musk vs. Modi એલન મસ્ક (Elon Musk) ના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ (Social Media Platform) X અને ભારતીય સરકાર (Indian Government) વચ્ચે ઇન્ટરનેટ (Internet) સેન્સરશિપ (Censorship) ને લઈને એક મોટી કાનૂની લડાઈ ચાલી રહી છે. X દ્વારા ભારતીય સરકાર સામે માર્ચ મહિનામાં એક કેસ (Case) દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી (Narendra Modi) ના વહીવટીતંત્ર દ્વારા ઓનલાઈન (Online) કન્ટેન્ટ (Content) પર લગાવવામાં આવી રહેલા પ્રતિબંધોને પડકારવામાં આવ્યો છે. X નું કહેવું છે કે સરકારની આ કાર્યવાહી ગેરકાયદેસર (Illegal) અને ગેરબંધારણીય (Unconstitutional) છે, જે ભારતમાં અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા (Freedom of Speech) પર અંકુશ લાવી રહી છે. આ કેસ એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે મસ્કની કંપનીઓ ટેસ્લા (Tesla) અને સ્ટારલિંક (Starlink) ભારતમાં તેમના વ્યવસાય (Business) નો વિસ્તાર કરવાની તૈયારી કરી રહી છે.

સરકારનો નવો ‘સેન્સરશિપ પોર્ટલ’ અને X નો વિરોધ

ભારત સરકારે (Indian Government) 2023 થી ઇન્ટરનેટ (Internet) પર કન્ટેન્ટ (Content) ની દેખરેખ રાખવાના પ્રયાસો વધાર્યા છે. ઓક્ટોબર 2024 માં ‘સહયોગ’ (Sahyog) નામની એક નવી સરકારી વેબસાઇટ (Website) લોન્ચ (Launch) કરવામાં આવી, જેનો હેતુ અધિકારીઓ માટે કન્ટેન્ટ રિમૂવલ (Content Removal) ના આદેશો સીધા જ ટેક (Tech) કંપનીઓને મોકલવાનું સરળ બનાવવાનો હતો. આ પહેલા માત્ર IT અને સૂચના પ્રસારણ મંત્રાલયો જ કન્ટેન્ટ હટાવવાનો આદેશ આપી શકતા હતા, પરંતુ હવે સેંકડો સરકારી એજન્સીઓ અને હજારો પોલીસ અધિકારીઓને પણ આ સત્તા આપવામાં આવી છે. X એ આ સહયોગ પોર્ટલમાં જોડાવાનો ઇનકાર કર્યો છે અને તેને “સેન્સરશિપ પોર્ટલ” (Censorship Portal) ગણાવ્યું છે.

વિવાદિત ટાઉન-ઓર્ડરના ઉદાહરણો

X દ્વારા કોર્ટમાં (Court) રજૂ કરાયેલા દસ્તાવેજોમાં લગભગ 1,400 એવા પોસ્ટ (Posts) અને એકાઉન્ટ્સ (Accounts) નો ઉલ્લેખ છે, જેને હટાવવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો. આ આદેશોમાં ઘણા ઉદાહરણો છે જે દર્શાવે છે કે સરકાર કઈ પ્રકારના કન્ટેન્ટ (Content) ને નિશાન બનાવી રહી છે. ઉદાહરણ તરીકે:
રાજકીય ટીકા: એક પોસ્ટમાં શાસક પક્ષના એક વરિષ્ઠ નેતાને “નકામા” ગણાવવામાં આવ્યા હતા. પોલીસે (Police) આ પોસ્ટને “કોમ્યુનલ ટેન્શન” (Communal Tension) ઊભું કરનારી ગણાવી હતી.
વ્યંગચિત્રો અને વ્યંગ: વડાપ્રધાન (Prime Minister) મોદીને લાલ ડાયનાસોર (Dinosaur) તરીકે દર્શાવતા એક કાર્ટૂન (Cartoon) ને હટાવવાની માંગ કરવામાં આવી હતી, જે મોંઘવારી (Inflation) પર વ્યંગ કરતું હતું.
સમાચાર કવરેજ: રેલવે મંત્રાલયે એક અખબાર દ્વારા દિલ્હીના રેલવે સ્ટેશન પર થયેલી ભાગદોડના સમાચાર (News) કવરેજને હટાવવા માટે પણ આદેશ આપ્યો હતો, જેમાં 18 લોકોના મોત થયા હતા.
ખાનગી જીવનનો ફોટો: ગૃહમંત્રી અમિત શાહ (Amit Shah) ના પુત્ર જય શાહ (Jay Shah) ને “અપમાનજનક રીતે” દર્શાવતી ખોટી તસવીરો (Images) ને હટાવવાનો પણ આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો.

આ સમાચાર પણ વાંચો : Aarti Sathe Judge Appointment: આરતી સાથેની ન્યાયમૂર્તિ પદે નિમણૂક પર રાજકીય તોફાન

આ મામલો માત્ર કાયદાકીય નથી, પરંતુ બિઝનેસ સાથે પણ જોડાયેલો છે

એલન મસ્ક (Elon Musk) માટે આ કાનૂની લડાઈ (Legal Battle) માત્ર અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા (Freedom of Speech) નો સિદ્ધાંત નથી, પરંતુ તેના વ્યવસાયિક હિતો (Business Interests) સાથે પણ જોડાયેલી છે. ભારતમાં (India) મસ્કની ઇલેક્ટ્રિક વાહન (Electric Vehicle) કંપની ટેસ્લા (Tesla) અને સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ (Satellite Internet) પ્રદાતા સ્ટારલિંક (Starlink) નો વિસ્તાર થવાનો છે. ભૂતકાળમાં મસ્ક અને વડાપ્રધાન મોદી (Narendra Modi) વચ્ચેના સંબંધો સૌહાર્દપૂર્ણ રહ્યા છે, પરંતુ આ કાનૂની મામલો બંને વચ્ચે તણાવ ઊભો કરી શકે છે. X નો આ નિર્ણય અન્ય મોટી ટેક કંપનીઓ (Tech Companies) માટે પણ એક પડકાર ઊભો કરે છે, જે સરકારના આદેશોનું પાલન કરે છે.