News Continuous Bureau | Mumbai
Ralph Lauren Accused Of Copying Indian Zardozi Craft વૈશ્વિક સ્તરે લક્ઝરી ફેશન જગતમાં અગ્રણી સ્થાન ધરાવતી અમેરિકન બ્રાન્ડ ‘રાલ્ફ લોરેન’ (Ralph Lauren) સામે ભારતીય હસ્તકળા અને પરંપરાગત કળાની ચોરી કરવાનો ગંભીર આરોપ લાગતાં મોટો વિવાદ ઊભો થયો છે. ભારતીય વારસા સમાન સદીઓ જૂની ‘જરદોશી’ (Zardozi Embroidery) કળાની અદ્દલ નકલ કરીને પોતાના લક્ઝરી કલેક્શનમાં લાખો રૂપિયાના ભાવે વેચવાનો આક્ષેપ ડિઝાઈનર્સ અને સંસ્કૃતિ પ્રેમીઓ દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. ભારતના પરંપરાગત કારીગરો (Artisans) ને કોઈપણ પ્રકારનો શ્રેય (Credit) આપ્યા વિના કે રોયલ્ટી ચૂકવ્યા વગર પશ્ચિમી ફેશન લેબલ હેઠળ આ ડિઝાઇન્સ પ્રદર્શિત કરવા બદલ સોશિયલ મીડિયાથી લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય ફેશન મંચો પર બ્રાન્ડ સામે આકરો રોષ જોવા મળી રહ્યો છે.
Ralph Lauren Copying Indian Zardozi Craft – જરદોશી વર્કની સમૃદ્ધ પરંપરા અને બ્રાન્ડ દ્વારા કથિત ચોરી
જરદોશી એ સોના, ચાંદી અને મેટાલિક દોરાઓ વડે ઝીણવટભરી રીતે વણાટ કરતી ભારતની અત્યંત પ્રાચીન અને શાહી હસ્તકળા છે, જે મુઘલ કાળથી ભારતીય સંસ્કૃતિનું અભિન્ન અંગ રહી છે. આ કળા પાછળ ભારતીય કારીગરો દિવસો-મહિનાઓ સુધી અથાક મહેનત કરે છે. રાલ્ફ લોરેને પોતાના નવા વિન્ટર અને પ્રીમિયમ કલેક્શનમાં રજૂ કરેલા કેટલાક જેકેટ્સ અને આઉટફિટ્સમાં આ જરદોશી પેટર્ન, મોટિફ્સ અને પરંપરાગત બોર્ડર્સનો આબેહૂબ ઉપયોગ કર્યો હોવાનું સામે આવ્યું છે. ભારતીય ફેશન નિષ્ણાતોએ પુરાવા સાથે સરખામણી મૂકીને દર્શાવ્યું છે કે કેવી રીતે કોઈ મૂળ ઓળખ આપ્યા વિના આ કલાનું કોમર્શિયલાઇઝેશન (Commercialization) કરવામાં આવ્યું છે.
Ralph Lauren Copying Indian Zardozi Craft – ‘કલ્ચરલ એપ્રોપ્રિએશન’ સામે વૈશ્વિક સ્તરે ઉઠ્યો વિરોધ
આ મામલો સપાટી પર આવતાં જ ફેશન જગતમાં ‘કલ્ચરલ એપ્રોપ્રિએશન’ (Cultural Appropriation – સાંસ્કૃતિક પચાવી પાડવું) ની ચર્ચા ફરી તેજ બની છે. આક્ષેપ છે કે પશ્ચિમી જાયન્ટ્સ પૂર્વના દેશોની સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક વિરાસતમાંથી વિનામૂલ્યે ડિઝાઇન્સ ચોરી લે છે અને પોતાના ટેગ લગાવીને વૈશ્વિક સ્તરે હજારો ડૉલરમાં વેચે છે, જ્યારે મૂળ ભારતીય કારીગરોને આર્થિક અન્યાય સહન કરવો પડે છે. જાણીતા ભારતીય ડિઝાઈનરો અને હેન્ડીક્રાફ્ટ સંગઠનોએ આ વલણ સામે મોરચો માંડ્યો છે અને લક્ઝરી બ્રાન્ડ્સ માટે એથિકલ સોર્સિંગ (Ethical Sourcing) તેમજ પારદર્શિતા ફરજિયાત બનાવવાની માંગણી કરી છે.
Ralph Lauren Copying Indian Zardozi Craft – જીઆઈ ટેગ અને બૌદ્ધિક સંપદા અધિકારોનું કાનૂની રક્ષણ
ભારતની અનેક પરંપરાગત હસ્તકળાઓને જિયોગ્રાફિકલ ઈન્ડિકેશન એટલે કે જીઆઈ ટેગ (GI Tag) અને ઈન્ટેલેક્ચ્યુઅલ પ્રોપર્ટી રાઈટ્સ (Intellectual Property Rights) નું રક્ષણ મળેલું છે. આ વિવાદ વધતાં કાનૂની નિષ્ણાતોએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે વૈશ્વિક સ્તરે બ્રાન્ડ્સ સામે કડક આંતરરાષ્ટ્રીય કોપીરાઇટ અને પેટન્ટ કાયદાઓ લાગુ થવા જોઈએ જેથી ભારતીય વિરાસતનું શોષણ અટકે. ભારત સરકારના કાપડ મંત્રાલય અને હસ્તકળા બોર્ડ દ્વારા પણ આવા મામલાઓમાં વિદેશી કંપનીઓ સામે કડક નિયમો ઘડવા અને સ્થાનિક કારીગરોના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે પગલાં લેવાની માંગણી જોર પકડી રહી છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
High GDP Growth vs Youth Unemployment જીડીપી ગ્રોથના મોટા દાવા, પણ નોકરીઓ ક્યાં? ૨૫ ટકા યુવાનો પાસે ના રોજગાર છે ના શિક્ષણ!
