News Continuous Bureau | Mumbai
અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની વિદેશ નીતિએ પરંપરાગત કૂટનીતિના પાયાને હલાવી દીધા છે. એક તરફ, તેમના સમર્થકો આને અમેરિકાના પ્રભાવને ફરીથી સ્થાપિત કરવાની એક કુશળ રીત માને છે, જ્યારે વિરોધીઓ તેને બેદરકારી ભરેલા નિર્ણયો ગણાવે છે. સોશિયલ મીડિયા પર આ મુદ્દા પર વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી છે, જે દર્શાવે છે કે ટ્રમ્પની વાણિજ્યિક કૂટનીતિ (commercial diplomacy) કઈ રીતે વૈશ્વિક રાજકારણને નવું સ્વરૂપ આપી રહી છે.
ટ્રમ્પની કૂટનીતિ: વ્યાપાર અને આર્થિક હિતોનું કેન્દ્રબિંદુ
ટ્રમ્પની કૂટનીતિનો મૂળભૂત સિદ્ધાંત વેપાર અને પરસ્પર આર્થિક હિતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો છે. તેઓ માને છે કે આર્થિક લાભોના બદલામાં દેશો સાથેના સંબંધોને મજબૂત કરી શકાય છે. આ અભિગમ અમેરિકાની પરંપરાગત વિદેશ નીતિ થી તદ્દન અલગ છે, જે મુખ્યત્વે સૈન્ય સહયોગ અને રાજકીય ગઠબંધનો પર આધારિત હતી. ટ્રમ્પની આ નીતિનો હેતુ અમેરિકાના આર્થિક પ્રભાવને પુનઃસ્થાપિત કરવાનો છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : 1965 War: 1965નું યુદ્ધ: ભારતના સંરક્ષણ માટે એક પરિવર્તનકારી ક્ષણ, વિદેશી નિર્ભરતાનો પર્દાફાશ અને વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતાને વેગ મળ્યો
શું આ કૂટનીતિ કુશળતા છે કે જોખમી પગલું?
આ નવી નીતિ પર વિશ્વની પ્રતિક્રિયા મિશ્ર છે. ઘણા દેશો ટ્રમ્પના આર્થિક કેન્દ્રિત અભિગમનું સ્વાગત કરી રહ્યા છે, જ્યારે કૂટનીતિક નિષ્ણાતો આ અંગે ચિંતિત છે. તેઓ માને છે કે આ એક જોખમી ડીલ-મેકિંગ હોઈ શકે છે. તેમ છતાં, એક વાત સ્પષ્ટ છે કે વિદેશ નીતિના જૂના નિયમો હવે લાગુ પડતા નથી. ટ્રમ્પના ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ એજન્ડાએ વૈશ્વિક રાજકારણના સમીકરણો બદલી નાખ્યા છે.
મધ્ય પૂર્વમાં ટ્રમ્પની ડીલ-મેકિંગનો પ્રભાવ
ટ્રમ્પના કૂટનીતિક અભિગમનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ મધ્ય પૂર્વના રાજકારણમાં જોવા મળે છે. તેમના શાસનકાળ દરમિયાન, $2 ટ્રિલિયનથી વધુના મોટા આર્થિક કરારો થયા હતા, જે પરંપરાગત કૂટનીતિક વિશ્લેષણથી ઘણી વાર છૂટી જાય છે. ટ્રમ્પે વેપારના સાધનોનો ઉપયોગ કરીને, દબાવ અને પ્રલોભન બંનેનો ઉપયોગ કરીને, રાજકીય ફેરફારો લાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. આનાથી મધ્ય પૂર્વમાં રાજકીય ગતિશીલતા બદલાઈ ગઈ છે.
