News Continuous Bureau | Mumbai
Wagner Group: રશિયા અને યુક્રેન (Russia- Ukraine) વચ્ચે છેલ્લા 16 મહિનાથી ચાલી રહેલું યુદ્ધ હવે એવા તબક્કે પહોંચી ગયું છે જ્યાં રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન (President Vladimir Putin) ની સત્તાને સીધો પડકાર આપવામાં આવી રહ્યો છે. હકીકતમાં, ગયા શુક્રવારે એટલે કે 23 જૂનના રોજ, યુક્રેનમાં હાજર રશિયાની ખાનગી સેના વેગનર ગ્રુપના વડા યેવજેની પ્રિગોગીને (Yevgeny Prigogine) અચાનક બળવાની જાહેરાત કરતા મોસ્કો (Moscow) તરફ કૂચ કરવાનું શરૂ કર્યું હતુ.
જો કે, આ બળવો જેટલો વહેલો ફાટી નીકળ્યો, તેટલો વહેલો તેનો અંત આવ્યો. વિદ્રોહના 24 કલાકની અંદર, વેગનર જૂથે યુ-ટર્ન લીધો અને તેના લડવૈયાઓને પાછા ખેંચવાની જાહેરાત કરી.
હવે ભલે આ ખાનગી લશ્કરી જૂથે વિદ્રોહનો અંત લાવી દીધો હોય, પરંતુ આ 24 કલાકે દુનિયાને ચોંકાવી દીધી છે. નિષ્ણાતોના મતે વેગનર ગ્રુપની આ કાર્યવાહીથી રાષ્ટ્રપતિ પુતિનની સ્થિતિ નબળી પડી છે.
થોડા દિવસો પહેલા સુધી, રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ (Chinese President Xi Jinping) ને પોતપોતાના દેશોમાં સૌથી શક્તિશાળી નેતાઓ તરીકે જોવામાં આવતા હતા. પરંતુ હવે આ વિદ્રોહ બાદ પુતિન વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી શક્તિશાળી નેતા હોવા અંગે સવાલો ઉભા થયા છે.
રશિયામાં બળવાથી ચીન કેમ પરેશાન છે?
ચીન અને રશિયા બે મોટી વૈશ્વિક શક્તિઓ છે અને છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં ઘણો સુધારો થયો છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ દરમિયાન, જ્યારે ઘણા દેશોએ રશિયા છોડી દીધું અને તેના પગલાની ટીકા કરી, ત્યારે ચીને રશિયાને સમર્થન કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. બંને દેશોના સંબંધો ઘણા જૂના છે અને આ મિત્રતા વૈશ્વિક મંચ પર અમેરિકા માટે પણ મોટો પડકાર છે. પરંતુ રશિયામાં બળવાને કારણે ચીનમાં પણ ખળભળાટ મચી ગયો છે. આ ઘટનાની અસર એટલી ઊંડી છે કે દરેક મામલે અમેરિકાને આંખ દેખાડતું ચીન હવે સાવધાન થઈ ગયું છે.
1. સામ્યવાદી નેતૃત્વને અસર થશે: રશિયા અને ચીન બંને સામ્યવાદી દેશો છે. ચીન રશિયાના મોડલને આદર્શ માને છે. આવી સ્થિતિમાં, પુતિન વિરુદ્ધ વેગનર જૂથના બળવાએ ચીનના સામ્યવાદી નેતૃત્વને પણ ડરાવ્યા છે. ચીનને આશંકા છે કે આ બળવાને કારણે શક્તિશાળી ગણાતા સામ્યવાદી નેતૃત્વમાં લોકોનો વિશ્વાસ ઘટી શકે છે અને તેમનામાં લોકશાહીની ઈચ્છા વધી શકે છે.
2. વૈશ્વિક મંચ પર ચીન અને રશિયા થશે નબળાઃ ચીન વૈશ્વિક મંચ પર ઘણી વખત અમેરિકા સામે ઊભું રહ્યું છે અને ભવિષ્યમાં પણ આમ કરતું રહેશે. તેનું એક કારણ એ છે કે ચીન અને રશિયા વચ્ચેના સંબંધો ગાઢ છે અને બંને દેશો શક્તિશાળી દેશોમાં સામેલ છે. આવી સ્થિતિમાં જો રશિયા નબળું પડશે તો ચીનની શક્તિ પણ ઘટી જશે.
આ સમાચાર પણ વાંચો: Mumbai Local: મુંબઈમાં ચાલતી લોકલમાં એક યુવતીની છેડતી, અશ્લીલતા અને દુર્વ્યવહારનો પણ આરોપ છે.
3. રશિયામાં તખ્તાપલટની સીધી અસર ચીન પર પડશેઃ જો વેગનર ગ્રૂપ ફરી એકવાર વિદ્રોહ જાહેર કરે છે અને બળવા જેવી સ્થિતિ સર્જાય છે તો પુતિનને તેમની ગાદી ગુમાવવી પડી શકે છે અને એ જરૂરી નથી કે રશિયાના નવા નેતા પણ વ્લાદિમીર પુતિનની જેમ ચીન વિશે ઉદાર હોય..
4. સરહદ શેર કરવી પણ ચિંતાનું કારણ છે: ચીન રશિયામાં ચાલી રહેલા વિકાસને લઈને પણ ચિંતિત છે કારણ કે ચીન રશિયા સાથે 4,200 કિલોમીટર લાંબી સરહદ શેર કરે છે. રશિયામાં સત્તા પરિવર્તનની સ્થિતિમાં નવી સરકાર સરહદોને લઈને કેવું વલણ અપનાવે છે તે પ્રશ્ન પણ ચીનની સામે ઊભો છે. એવા પણ સમાચાર છે કે ચીન તેની સેનામાં પણ વિદ્રોહની સ્થિતિનો સામનો કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.
5- અમેરિકાનો મુકાબલો ખરીદવો આસાન નથીઃ ચીન જે રીતે વેપાર યુદ્ધથી લઈને અનેક મુદ્દાઓ પર અમેરિકાને પડકારી રહ્યું છે. તેની પાછળ રશિયાનો હાથ છે. રશિયા દરેક મામલામાં ખુલ્લેઆમ ચીનનું સમર્થન કરી રહ્યું છે. અમેરિકા માટે સામ્યવાદી વિચારધારા ધરાવતા બે દેશો વચ્ચેની આ મિત્રતા નાસુર સમાન બની ગઈ હતી. પરંતુ જો રશિયા ઘરેલું મામલામાં ફસાઈ જશે તો તેની શક્તિ ઓછી થઈ જશે, આવી સ્થિતિમાં તે ચીનને ક્યાં સુધી સાથ આપી શકશે, આ પણ ચીન સામે મોટો પ્રશ્ન છે. આ સ્થિતિમાં ચીનને પોતાનું ગૌરવ ઓછું કરવા અને અમેરિકા સાથે મૈત્રીપૂર્ણ સંબંધો સ્થાપિત કરવાની ફરજ પડશે.
વિદ્રોહ પર ચીને શું કહ્યું
વિદ્રોહ પાછો ખેંચવાની જાહેરાતના 24 કલાક બાદ જ ચીને રાષ્ટ્રપતિ પુતિનને સમર્થન આપવાની જાહેરાત કરી હતી. વાસ્તવમાં, 25 જૂન, રવિવારના રોજ, ચીનના વિદેશ અને નાયબ વિદેશ મંત્રીએ બેઇજિંગની મુલાકાતે આવેલા રશિયાના નાયબ વિદેશ મંત્રી આંદ્રે રુદયેન્કો સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ બેઠક બાદ ચીને વેગનર ગ્રુપના વિદ્રોહને રશિયાનો આંતરિક મામલો ગણાવ્યો છે.
જો કે ચીનના અખબાર ગ્લોબલ ટાઈમ્સે તેના એક અહેવાલમાં કહ્યું છે કે પુતિન એકલા આ વિદ્રોહને રોકી શકશે નહીં. બેલારુસના રાષ્ટ્રપતિ એલેક્ઝાંડર લુકાશેન્કો (Alexander Lukashenko) ના હસ્તક્ષેપ પછી બળવોનો અંત જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.
જેનો અર્થ છે કે બેલારુસના હસ્તક્ષેપ પછી બળવાખોર સૈનિકોનો બળવો શાંત થયો. પુતિન આ મામલે કંઈ કરી શક્યા નથી.
એક સમયે નજીકના માનવામાં આવતા હતા, હવે સંબંધો બગડી ગયા છે
એવું કહેવાય છે કે વેગનર ગ્રૂપના વડા પ્રિગોગિનના રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથે ખૂબ સારા સંબંધો છે. પુતિન સત્તામાં આવ્યા પછી જ પ્રિગોગીન ખાનગી સેનાના વડા પણ બન્યા હતા. તે પહેલા તે માત્ર એક બિઝનેસમેન હતો.
રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધમાં, યુક્રેનના પૂર્વમાં બખમુતને કબજે કરવા માટે વેગનર જૂથના સેંકડો લડવૈયાઓએ જીવ ગુમાવ્યો હતો. બખમુત પર જીત મેળવવાનો સંઘર્ષ ઘણા મહિનાઓ સુધી ચાલ્યો પરંતુ તેનો ઉદ્દેશ્ય પૂરો થઈ શક્યો નહીં.
જે બાદ વેગનર ગ્રૂપના વડા પ્રિગોગિને સૈન્ય નેતૃત્વ પર આરોપ લગાવ્યો કે તેણે શસ્ત્રોનો પુરવઠો ઘટાડી દીધો છે. પ્રિગોગિને સોશિયલ મીડિયા પર ઘણા વીડિયો પણ શેર કર્યા હતા જેમાં તેણે રશિયન આર્મીની નિષ્ફળતાઓ વિશે વાત કરી હતી. જો કે અત્યાર સુધી તેણે ક્યારેય રાષ્ટ્રપતિ પુતિન પર સીધો નિશાન સાધ્યું ન હતું.
જોકે ઘણી જગ્યાએ તેમણે “હેપ્પી ગ્રાન્ડફાધર” નો ઉલ્લેખ કર્યો છે, જેને પુતિન સાથે જોડી શકાય છે. ગયા મહિને, પ્રોગિગિને તેના એક વીડિયોમાં પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો અને કહ્યું હતું કે જો તમને ખબર પડી જશે કે આ હેપ્પી ગ્રાન્ડફાધર સંપૂર્ણ મૂર્ખ છે, તો રશિયા આ યુદ્ધ કેવી રીતે જીતી શકશે.
23 જૂનના રોજ પ્રોગીગિને બીજો વીડિયો શેર કર્યો જેમાં તે રશિયન જનતાને કહી રહ્યો હતો કે આ યુદ્ધની આખી વાર્તા ખોટી છે. “ભ્રષ્ટાચારીઓના નાના જૂથ” એ આ બહાને પોતાની પ્રગતિનો માર્ગ બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે અને આમ કરીને જનતા અને રાષ્ટ્રપતિ સાથે છેતરપિંડી કરી છે.
