News Continuous Bureau | Mumbai
પાકિસ્તાનની આશા ડૂબી ગઈ છે. કેમ કે હવે પાકીસ્તાનું ડીફોલ્ટરથી બચવું મુશ્કેલ જ નથી પરંતુ નામુનકીન જણાઈ રહ્યું છે. IMFએ પાકિસ્તાન માટે છ અબજ ડોલરની નવી લોનને મંજૂરી આપી છે. પરંતુ તેમના પર ઘણી શરતો લાદવામાં આવી છે, જે પૂરી કર્યા પછી જ લોનના હપ્તા બહાર પાડવામાં આવશે. પ્રથમ હપ્તા હેઠળ, નવમી સમીક્ષા પછી $1.8 બિલિયનની રકમ રિલીઝ કરવા માટે સંમત થયા હતા.
આર્થિક સંકટમાંથી બહાર આવવાની પાકિસ્તાનની આશાને મોટો ફટકો પડ્યો છે. પાકિસ્તાન સરકારે સ્વીકાર્યું છે કે તે “કેટલાક મુદ્દાઓ” પર ઇન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF) સાથે વિવાદમાં છે. આનાથી પાકિસ્તાનના આર્થિક પ્રદર્શનની નવમી સમીક્ષામાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે. આ સમીક્ષા પસાર કરતા પહેલા પાકિસ્તાન માટે IMF પાસેથી લોન મેળવવી શક્ય નથી. જ્યારે લોન ટૂંક સમયમાં નહીં મળે, ત્યારે પાકિસ્તાન ડિફોલ્ટ થવાની નજીક પહોંચી જશે (લોન ચૂકવવામાં અસમર્થ હોવાને કારણે).
જો કે પાકિસ્તાન સરકારે સાર્વજનિક રૂપે તે કહ્યું નથી, તે સમજી શકાય છે કે તેણે ઉલ્લેખિત તફાવતના “કેટલાક મુદ્દાઓ” પૈકી એક સબસિડીવાળા દરે રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદવાનો પાકિસ્તાનનો પ્રયાસ છે. IMFમાં અમેરિકાની ઈચ્છા સર્વોપરી માનવામાં આવે છે. પાકિસ્તાન રશિયાનું ક્લાયન્ટ બનવાથી રશિયાને વિશ્વમાં અલગ પાડવાના અમેરિકાના પ્રયાસને ફટકો પડશે. વિશ્લેષકોના મતે એટલે જ રશિયા સાથે ઓઈલ ડીલ કરવાનો નિર્ણય પાકિસ્તાનની અંદર પણ વિવાદોમાં ઘેરાયેલો છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો: રુસે તૈનાત કરી છે દુનિયાની સૌથી ખતરનાક મિસાઈલ, 30 મિનિટમાં વિશ્વના કોઈપણ ખૂણે લક્ષ્ય સાધી શકે છે
પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી બિલાવલ ભુટ્ટો ઝરદારીએ ગુરુવારે અમેરિકામાં કહ્યું કે તેમનો દેશ રશિયા પાસેથી સબસિડીવાળા દરે ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો નથી. એક દિવસ બાદ પાકિસ્તાનના પેટ્રોલિયમ મંત્રી મુસાદિક મલિકે તેમના નિવેદનને જાહેરમાં નકારી કાઢ્યું હતું. મલિકે શુક્રવારે અહીં કહ્યું હતું કે રશિયા પાકિસ્તાનને રાહત દરે તેલ આપશે. મલિકે ગયા અઠવાડિયે મોસ્કોના પ્રવાસેથી પરત ફર્યા બાદ રશિયા સાથેના કરારની સાર્વજનિક જાહેરાત કરી હતી. તેથી જ અહીં વોશિંગ્ટનમાં ભુટ્ટો ઝરદારીના નિવેદન પર આશ્ચર્ય વ્યક્ત કરવામાં આવ્યું હતું. હવે મલિકે વિદેશ મંત્રીના નિવેદનને નકારી કાઢ્યું છે.
બંને મંત્રીઓ વચ્ચેના આ વિરોધાભાસી નિવેદનથી શહેબાઝ શરીફ સરકાર માટે અસ્વસ્થતાની સ્થિતિ સર્જાઈ છે. આનાથી પાકિસ્તાન માટે IMFને લોનના તબક્કાઓ બહાર પાડવા માટે સમજાવવાનું વધુ મુશ્કેલ બન્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે. પાકિસ્તાનના નાણા રાજ્ય પ્રધાન આયેશા ગૌસ પાશાએ શુક્રવારે નેશનલ એસેમ્બલીની સ્થાયી સમિતિને જણાવ્યું હતું કે IMF સાથે “કેટલાક મુદ્દાઓ” પર મતભેદો ઉભા થયા છે. જોકે, તેમણે દાવો કર્યો હતો કે IMFએ લોન પ્રોગ્રામને સ્થગિત કર્યો નથી.
IMFએ પાકિસ્તાન માટે છ અબજ ડોલરની નવી લોનને મંજૂરી આપી છે. પરંતુ તેમના પર ઘણી શરતો લાદવામાં આવી છે, જે પૂરી કર્યા પછી જ લોનના હપ્તા બહાર પાડવામાં આવશે. પ્રથમ હપ્તા હેઠળ, નવમી સમીક્ષા પછી $1.8 બિલિયનની રકમ રિલીઝ કરવા માટે સંમત થયા હતા. પરંતુ આ સમીક્ષા બેઠક સતત સ્થગિત થઈ રહી છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો: ભારત-શ્રીલંકા વચ્ચે ફરીથી ફેરી સર્વિસ થશે શરુ, પેસેન્જર સેવામાં જાણો કેટલું હશે ભાડું
સ્થાયી સમિતિની બેઠકમાં પાશાએ કહ્યું કે આજે હું IMF વિશે ખુલીને વાત કરવા માંગુ છું. IMF સાથે અમારે ઘણા મુદ્દાઓ પર મતભેદ છે. IMFએ ઊર્જા ક્ષેત્રને આપવામાં આવતી ઘણી સબસિડી સામે વાંધો ઉઠાવ્યો છે. તાજેતરમાં જ પાકિસ્તાન સરકારે પેટ્રોલિયમના ભાવમાં પ્રતિ લીટર દસ રૂપિયાનો ઘટાડો કર્યો છે. વિશ્લેષકોના મતે, આ આંતરિક દબાણને કારણે કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ તેના કારણે IMF સાથેના મતભેદો વધુ ગાઢ બન્યા છે.
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો પાકિસ્તાનને રશિયા પાસેથી સસ્તું તેલ મળશે તો તે એનર્જી સબસિડી ઘટાડવા માટે વધુ સારી સ્થિતિમાં હશે. પરંતુ મુશ્કેલી એ છે કે અમેરિકા ઇચ્છતું નથી કે પાકિસ્તાન એવા દેશનું ક્લાયન્ટ બને કે જેના પર તેણે પ્રતિબંધો લગાવ્યા છે.
