News Continuous Bureau | Mumbai
Badrinath Temple। ઉત્તરાખંડમાં આવેલું બદ્રીનાથ ધામ ભગવાન વિષ્ણુનું અત્યંત પવિત્ર ધામ ગણાય છે. ચારધામ યાત્રાનું આ મુખ્ય કેન્દ્ર માત્ર તેની ધાર્મિક મહત્તા માટે જ નહીં, પરંતુ અનેક રહસ્યમયી પરંપરાઓ માટે પણ પ્રસિદ્ધ છે. આ પરંપરાઓમાંથી એક સૌથી મોટી અને અનોખી માન્યતા છે કે અહીં પૂજા દરમિયાન શંખ વગાડવામાં આવતો નથી. સામાન્ય રીતે ભગવાન વિષ્ણુને શંખ અતિ પ્રિય છે, છતાં અહીં તેને વગાડવાની મનાઈ કેમ છે? ચાલો જાણીએ.
માતા લક્ષ્મીની સાધના અને પૌરાણિક માન્યતા
એક પૌરાણિક કથા મુજબ, ભગવાન વિષ્ણુએ આ સ્થાન પર લાંબા સમય સુધી ધ્યાન કર્યું હતું. જ્યારે તેઓ એક રાક્ષસનો વધ કરીને વિજયી બન્યા, ત્યારે એવી યોજના હતી કે શંખનાદથી તેમનું સ્વાગત કરવામાં આવે. પરંતુ તે સમયે માતા લક્ષ્મીજી ત્યાં ધ્યાન અને તપસ્યામાં લીન હતા. માતાની સાધનામાં કોઈ વિક્ષેપ ન પડે તે માટે ભગવાને શંખ વગાડવાની મનાઈ કરી હતી. ત્યારથી જ અહીં શંખ વગાડવાની પરંપરા નિષેધ છે. અન્ય એક કથા મુજબ, એક રાક્ષસ શંખમાં છુપાઈ ગયો હતો, જેથી શાંતિ જાળવવા માટે શંખ વગાડવાનું ટાળવામાં આવે છે.
નાગ દેવતા અને પ્રકૃતિ સાથેનો સંબંધ
બદ્રીનાથનો પવિત્ર વિસ્તાર ઘેરા પહાડો, ગુફાઓ અને જળસ્ત્રોતોથી ઘેરાયેલો છે. પ્રાચીન માન્યતાઓ અનુસાર, આ વિસ્તાર નાગ દેવતાઓનું નિવાસસ્થાન છે. શંખની તીવ્ર ધ્વનિ અને તેનાથી ઉત્પન્ન થતું કંપન (Vibration) નાગ દેવતાઓને અસહજ કરી શકે છે, જે કુદરતી સંતુલન બગાડી શકે છે તેવી માન્યતા છે. લોકોના મતે, આ ધ્વનિથી પ્રકૃતિમાં અણધાર્યા ફેરફારો કે મુશ્કેલીઓ આવી શકે છે, તેથી સાવચેતીના ભાગરૂપે આ પરંપરા બની છે.
વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિકોણ: ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ
ધાર્મિક માન્યતાઓ ઉપરાંત આ પાછળ એક વૈજ્ઞાનિક કારણ પણ માનવામાં આવે છે. બદ્રીનાથ અત્યંત પહાડી અને બરફાચ્છાદિત વિસ્તારમાં આવેલું છે. વૈજ્ઞાનિકો અને જાણકારોનું માનવું છે કે પહાડોની વચ્ચે શંખની તીવ્ર અને ગુંજતી ધ્વનિથી બરફમાં તિરાડો પડી શકે છે અથવા ‘હિમપ્રપાત’ (Avalanche) જેવી જોખમી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. આ ભૌગોલિક સંવેદનશીલતાને ધ્યાનમાં રાખીને પણ અહીં શંખ વગાડવાની પરંપરાને વર્જિત માનવામાં આવે છે, જે પર્યાવરણ અને ભક્તોની સુરક્ષા માટે અત્યંત જરૂરી છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Rose Face Cream। ગુલાબથી બનાવો ઘરેલું એન્ટીએજિંગ ક્રીમ, ચહેરો ચમકશે હીરાની જેમ!
