News Continuous Bureau | Mumbai
Seasonal Diet : વરસાદ, ગરમી અને શિયાળાની ઋતુમાં આપણા શરીરની જરૂરિયાતો અને પ્રતિક્રિયાઓ બદલાય છે. આયુર્વેદ (Ayurveda) અનુસાર, દરેક ઋતુનો પોતાનો એક રૂટિન (Routine) હોય છે અને તે મુજબ ખાનપાન (Diet) અને જીવનશૈલી (Lifestyle) અપનાવવી જરૂરી છે જેથી આપણું સ્વાસ્થ્ય (Health) સંતુલિત રહે. ઋતુ બદલાવા સાથે જ તમને પોતાના ખાનપાનમાં બદલાવ કરવો જરૂરી માનવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ કે તમે કઈ ઋતુમાં શું ખાવું જોઈએ અને શું નહીં.
Seasonal Diet : વરસાદ, ગરમી અને શિયાળામાં શું ખાવું અને શું ટાળવું?
વરસાદની ઋતુ (Monsoon Season):
- આ મોસમ ઠંડો અને ભેજવાળો હોય છે, જેનાથી પાચન અગ્નિ (Digestive Fire) નબળી પડી જાય છે અને કફ વધે છે.
- ટાળવું: ભારે, ઠંડો અને કાચો ખોરાક જેમ કે પકોડા, સમોસા, ઠંડી છાશ, દહીં, સલાડ વગેરેથી પરહેજ કરો. ભેજને કારણે શરીરમાં કીટાણુ પણ વધી શકે છે.
- ખાવું: આ ઋતુમાં હલકો, ગરમ અને પચવામાં સરળ ભોજન જેમ કે ગરમ સૂપ, દાળ-ખિચડી, શાકભાજી અને મગ દાળની ખિચડી ખાવી જોઈએ.
- ઉપચારો: ભોજનમાં ઘી (Ghee) અને પાચન વધારનારા મસાલા (Spices) જેમ કે આદુ, હળદર, જીરું અને ધાણા નાખો. સવારે ગરમ પાણીમાં વરિયાળી-આદુ ઉકાળીને પીવાથી ડાયજેશન (Digestion) અને ઇમ્યુનિટી (Immunity) વધે છે. તુલસી (Tulsi) અને ગિલોયનો (Giloy) ઉકાળો પણ સપ્તાહમાં ત્રણ વખત લેવો લાભકારી છે. ઠંડા પાણીને બદલે ગરમ પાણીથી સ્નાન કરો, જેનાથી વાત દોષ (Vata Dosha) નિયંત્રિત રહે છે.
શિયાળાની ઋતુ (Winter Season):
- આ દરમિયાન શરીર ઠંડું થઈ જાય છે, સાંધામાં જકડાઈ જાય છે (Joint Stiffness) અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) નબળી પડે છે.
- ખાવું: આ ઋતુમાં ભારે, પૌષ્ટિક (Nutritious) અને ગરમાવો આપનારો ભોજન કરો. ઉદાહરણ તરીકે, અડદની દાળવાળી ખિચડી, દલિયા, ઓટ્સ, ગોળ અને તલવાળા લાડુ.
- ઉપચારો: રાત્રે સૂતા પહેલા હળદરવાળું ગરમ દૂધ (Turmeric Milk) પીવું શરદી, ખાંસી અને સાંધાના દુખાવામાં (Joint Pain) રાહત આપે છે. તુલસી, ઇલાયચી, દાલચીની અને આદુવાળી ચા રોજ પીવાથી ઇમ્યુનિટી વધે છે. સવારે તડકામાં બેસવાથી વિટામિન ડી (Vitamin D) મળે છે અને શરીર ગરમ રહે છે. સપ્તાહમાં બે વખત સરસવ કે તલના તેલથી માલિશ કરવાથી શરીરની ગરમાહટ અને તરાવટ વધે છે અને ઠંડી હવાનો પ્રભાવ ઓછો થાય છે.
ગરમીની ઋતુ(Summer Season):
- આ ઋતુમાં પેટમાં બળતરા (Heartburn), ડિહાઇડ્રેશન (Dehydration) અને ચીડિયાપણું (Irritability) થાય છે.
- ખાવું: ઠંડી તાસીરવાળી વસ્તુઓ લેવી જોઈએ જે શરીર અને મન બંનેને ઠંડા રાખે. કાકડી, તરબૂચ, શક્કરિયા, નાળિયેર પાણી જેવા ફળો-શાકભાજી લાભકારી છે. દૂધી, તુરિયા, ટીંડા અને ફુદીનાવાળું રાયતું પણ પેટને ઠંડુ કરે છે. છાશમાં જીરું પાવડર અને ફુદીનો મિક્સ કરીને પીવાથી ડાયજેશન સારું થાય છે. વરિયાળીનું પાણી પીવું અને ફુદીનાની ચટણી ખાવાથી ઠંડક જળવાઈ રહે છે.
- ઉપચારો: બપોરના તડકાથી બચો, હલકો યોગ (Yoga) કરો અને સપ્તાહમાં ૨-૩ વખત નાળિયેર તેલથી (Coconut Oil) માલિશ કરો.
આ સમાચાર પણ વાંચો :
Seasonal Diet : સ્વસ્થ રહેવા માટે ઋતુચક્રનું પાલન અનિવાર્ય.
આયુર્વેદિક સિદ્ધાંતો અનુસાર, ઋતુ અનુસાર આહાર અને જીવનશૈલી અપનાવવાથી શરીરની આંતરિક સંતુલન (Internal Balance) જળવાઈ રહે છે. આનાથી રોગોથી બચી શકાય છે અને લાંબુ, સ્વસ્થ જીવન જીવી શકાય છે. દરેક ઋતુની પોતાની વિશેષતાઓ હોય છે અને તે મુજબ શરીરને અનુકૂળ બનાવવા માટે નાના-નાના ફેરફારો કરવા ખૂબ જ ફાયદાકારક સાબિત થાય છે.
(Disclaimer : અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી સામાન્ય માન્યતાઓ અને માહિતી પર આધારિત છે. અમે તેની પુષ્ટિ કરતા નથી.)
