News Continuous Bureau | Mumbai
Makar Sankranti 2026: મકર સંક્રાંતિ એ હિન્દુ ધર્મના મુખ્ય તહેવારોમાંનો એક છે. જ્યારે સૂર્યદેવ મકર રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે ત્યારે આ તહેવાર ઉજવવામાં આવે છે. આ વર્ષે 14 જાન્યુઆરીએ બપોરે 3:13 કલાકે સૂર્ય મકર રાશિમાં પ્રવેશ કરશે. આ તહેવાર પાકની કાપણી, નવી શરૂઆત અને સૂર્યની ઉર્જાનું સ્વાગત કરવાનું પ્રતિક છે. આ દિવસે તલ-ગોળનું દાન અને ગંગા સ્નાન કરવાનું વિશેષ મહત્વ છે. આ સાથે જ પતંગ ઉડાડવાની પરંપરા પણ આ તહેવાર સાથે અતૂટ રીતે જોડાયેલી છે. ભારત એક કૃષિપ્રધાન દેશ હોવાથી મકર સંક્રાંતિનો ખેતી સાથે સીધો સંબંધ છે. આ સમયે રવિ પાક તૈયાર થવા લાગે છે અને ખેડૂતોની મહેનત ફળે છે. સમાજમાં પરસ્પર પ્રેમ અને ભાઈચારો વધારવા માટે ‘તલ ગોળ ખાઓ અને મીઠું મીઠું બોલો’ (Til-Gul) નો સંદેશ આપવામાં આવે છે. પરંતુ પતંગ ઉડાડવા પાછળ માત્ર આનંદ જ નહીં, પણ ઊંડા ધાર્મિક અને સ્વાસ્થ્યલક્ષી કારણો છુપાયેલા છે.
ધાર્મિક માન્યતા: ભગવાન શ્રીરામે ઉડાડી હતી પ્રથમ પતંગ
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, મકર સંક્રાંતિના દિવસે ભગવાન શ્રીરામે પ્રથમ પતંગ ઉડાડી હતી. એવું કહેવાય છે કે પ્રભુ રામની પતંગ એટલી ઊંચી ગઈ હતી કે તે ઇન્દ્રલોક સુધી પહોંચી ગઈ હતી. રામચરિતમાનસના બાલકાંડમાં પણ તેનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે, જેમાં તુલસીદાસજીએ લખ્યું છે: ‘રામ ઇક દિન ચંગ ઉડાઈ, ઇન્દ્રલોક મેં પહુંચી જાઈ’. આ પતંગ જોઈને ઈન્દ્રની પુત્રવધૂ અત્યંત પ્રભાવિત થઈ હતી. ત્યારથી આ પરંપરા ભારતીય સંસ્કૃતિનો હિસ્સો બની ગઈ છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Makar Sankranti Weather:શિમલા કરતાં પણ ગુરુગ્રામ ઠંડુ! ઉત્તર ભારતમાં 0.6 ડિગ્રી સાથે રેકોર્ડબ્રેક ઠંડી, જ્યારે મુંબઈ-થાણેના લોકો પરસેવે રેબઝેબ.
વૈજ્ઞાનિક મહત્વ: વિટામિન ડી અને સ્વાસ્થ્યના ફાયદા
વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિકોણથી જોઈએ તો, મકર સંક્રાંતિ દરમિયાન ઠંડી ઓછી થવા લાગે છે અને ઋતુ પરિવર્તન થાય છે. શિયાળામાં શરીરમાં અનેક રોગો થવાની શક્યતા રહે છે. જ્યારે આપણે પતંગ ઉડાડવા માટે અગાશી પર કે મેદાનમાં જઈએ છીએ, ત્યારે સૂર્યના કિરણો સીધા આપણા શરીર પર પડે છે. આનાથી શરીરને કુદરતી રીતે વિટામિન ડી (Vitamin D) મળે છે, જે હાડકાં મજબૂત કરે છે અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) વધારે છે. આ કસરત શરીરને સક્રિય અને ઉર્જાવાન બનાવે છે.
પતંગનો ઇતિહાસ અને તેનો પ્રવાસ
પતંગ ઉડાડવાની પરંપરા આશરે 2,000 વર્ષ જૂની હોવાનું માનવામાં આવે છે. તેની શરૂઆત ચીન થી થઈ હતી, જ્યાં તેનો ઉપયોગ સંદેશા મોકલવા અને લશ્કરી સંકેતો આપવા માટે થતો હતો. પાછળથી ફાહિયાન અને હ્યુએન ત્સાંગ જેવા પ્રવાસીઓ તેને ભારત લાવ્યા હતા. મુઘલ કાળ દરમિયાન પતંગબાજી એક લોકપ્રિય શોખ બની ગઈ હતી અને તેની સ્પર્ધાઓ પણ યોજાતી હતી. ધીમે ધીમે તે સામાન્ય લોકોના જીવન અને તહેવારોનું અભિન્ન અંગ બની ગયું છે.
