News Continuous Bureau | Mumbai
Supreme Court Property Verdict – પૈતૃક મિલકત (Ancestral Property) માં પૌત્ર (Grandson) ના અધિકારને લઈને દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત એટલે કે સુપ્રીમ કોર્ટ (Supreme Court) એ એક અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક ચુકાદો (Verdict) આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો દાદાની મિલકતની વહેંચણી હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમ, 1956 (Hindu Succession Act, 1956) હેઠળ તેમના કાયદેસરના વારસદારો (Legal Heirs) વચ્ચે થઈ ચૂકી હોય, તો પૌત્ર માત્ર જન્મના આધારે તેમાં પોતાનો સ્વતંત્ર હિસ્સો માંગી શકતો નથી. જસ્ટિસ ઓગસ્ટિન જ્યોર્જ મસીહ અને જસ્ટિસ સુનીતા અગ્રવાલની બેન્ચે (Bench) ચેન્નઈની એક મિલકત સાથે જોડાયેલા અંદાજે ત્રણ દાયકા જૂના વિવાદમાં પૌત્રનો દાવો ફગાવી દીધો છે.
Supreme Court Property Verdict – કયા કેસમાં અને કેવી રીતે શરૂ થયો હતો દાદાની મિલકતનો વિવાદ?
આ સમગ્ર કાનૂની વિવાદ ચેન્નઈ (Chennai) સ્થિત 1,811 ચોરસ ફૂટના એક મકાન અને પ્લોટ સાથે જોડાયેલો હતો, જેના મૂળ માલિક અરજદારના દાદા હતા. વર્ષ 1993 માં દાદાની પુત્રી એટલે કે પૌત્રની ફઈએ મિલકતના ભાગલા (Partition) માટે દાવો દાખલ કર્યો હતો, ત્યારબાદ ફેબ્રુઆરી 1994 માં બંને પક્ષો વચ્ચે સમાધાન (Settlement) દ્વારા મિલકતની વહેંચણી થઈ ગઈ હતી અને તેમાં પૌત્રના પિતાને પણ તેમનો હિસ્સો મળ્યો હતો. ત્યારબાદ એપ્રિલ 1997 માં પિતાએ બે સેલ ડીડ (Sale Deed) દ્વારા પોતાના હિસ્સાની મિલકત વેચી દીધી હતી. આ દરમિયાન જાન્યુઆરી 1994 માં જન્મેલા સગીર પૌત્રએ પોતાની માતા મારફતે કોર્ટમાં દાવો કર્યો હતો કે અગાઉ થયેલી વહેંચણીમાં તેને સામેલ કરવામાં આવ્યો ન હતો, જ્યારે જન્મથી જ મિલકતમાં તેનો સહદાયિક અધિકાર (Coparcenary Right) બને છે.
Supreme Court Property Verdict – સુપ્રીમ કોર્ટે હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમની કલમ 8 હેઠળ શું સ્પષ્ટતા કરી?
સુપ્રીમ કોર્ટે (Supreme Court) આ કેસની સુનાવણી કરતા કાયદાકીય જોગવાઈઓની સ્પષ્ટ વ્યાખ્યા કરી હતી. અદાલતે જણાવ્યું હતું કે હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમ, 1956 ની કલમ 8 (Section 8) હેઠળ દાદાના અવસાન બાદ તેમની મિલકત વર્ગ-1 ના કાયદેસરના વારસદારો (Class-I Legal Heirs) ને મળે છે, જેમાં પુત્ર, પુત્રી, પત્ની અને માતા જેવા ઉત્તરાધિકારીઓનો સમાવેશ થાય છે. આવા કિસ્સામાં પૌત્રને સીધો જન્મના આધારે હિસ્સો માંગવાનો અધિકાર મળતો નથી. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે કલમ 8 હેઠળ પિતાને વારસામાં મળેલો હિસ્સો તેમની વ્યક્તિગત સંપત્તિ (Self-Acquired / Personal Property) બની જાય છે અને તે તેમના બાળકોના સંદર્ભમાં આપમેળે સંયુક્ત હિન્દુ પરિવારની મિલકત (Joint Hindu Family Property) રહેતી નથી.
Supreme Court Property Verdict – વર્ષ 1986 ના ચુકાદાનો હવાલો આપીને કોર્ટે કેમ ફગાવી પૌત્રની અરજી?
સર્વોચ્ચ અદાલતે પોતાના વર્ષ 1986 ના એક મહત્ત્વપૂર્ણ ચુકાદાનો હવાલો આપતા કહ્યું કે કલમ 8 હેઠળ પુત્રને મળેલી મિલકતમાં તેના સંતાનોનો આપમેળે જન્મસિદ્ધ અધિકાર (Birthright) રહેતો નથી. બેન્ચે (Bench) તમિલનાડુના 1989 ના સુધારાની કલમ 29-A અને મૂળ કાયદાની કલમ 6 હેઠળ પૌત્ર દ્વારા કરવામાં આવેલી દલીલોને પણ નકારી કાઢી હતી. નોંધનીય છે કે આ કેસમાં શરૂઆતમાં ટ્રાયલ કોર્ટે (Trial Court) પૌત્રની તરફેણમાં હુકમ કર્યો હતો, પરંતુ પ્રથમ અપીલીય અદાલત અને ત્યારબાદ ઓગસ્ટ 2010 માં મદ્રાસ હાઈકોર્ટે (Madras High Court) તે ચુકાદો પલટી નાખ્યો હતો. વર્ષ 2011 માં વિશેષ રજા અરજી (Special Leave Petition – SLP) દ્વારા આ મામલો સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચ્યો હતો, જ્યાં હવે નીચલી અદાલતોના નિર્ણયને યોગ્ય ઠેરવીને પૌત્રની અરજી ફગાવી દેવામાં આવી છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
