News Continuous Bureau | Mumbai
India Monsoon 2026 Deficit ભારતીય અર્થતંત્ર અને કૃષિ ક્ષેત્રની કરોડરજ્જુ ગણાતા દેશના દક્ષિણપશ્ચિમ ચોમાસાને (Southwest Monsoon) લઈને ૧૭ જુલાઈ ૨૦૨૬ ના રોજ એક અત્યંત ચિંતાજનક હવામાન અહેવાલ સામે આવ્યો છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ દ્વારા (India Meteorological Department IMD) જારી કરાયેલા સત્તાવાર આંકડાકીય વિશ્લેષણ અનુસાર, પાછલા સપ્તાહ એટલે કે ૯ થી ૧૫ જુલાઈ વચ્ચે દેશમાં સામાન્ય કરતાં ૫૧ ટકા ઓછો વરસાદ (51 Percent Less Rainfall) નોંધાયો છે. સમગ્ર દેશમાં ચોમાસું પહોંચી ગયું હોવાના સત્તાવાર દાવા છતાં, પ્રશાંત મહાસાગરમાં સક્રિય થયેલા શક્તિશાળી ‘અલ નીનો’ (El Niño Impact) ની અસરોના કારણે વાતાવરણમાંથી ભેજ ગાયબ થઈ ગયો છે. આ આકસ્મિક વરસાદી ખેંચના લીધે દિલ્હી, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને ગુજરાત સહિતના પ્રમુખ ખેતીપ્રધાન રાજ્યોમાં પાક સુકાઈ જવાનું મોટું સંકટ ઊભું થયું છે.
India Monsoon 2026 Deficit – જુલાઈના બીજા સપ્તાહમાં માત્ર ૩૧.૨ મીમી વરસાદ નોંધાયો, મધ્ય અને દક્ષિણ ભારત સૌથી વધુ પ્રભાવિત
હવામાન ઓથોરિટીના સત્તાવાર ડેટા રિપોર્ટ અને સાપ્તાહિક બુલેટિન મુજબ, ૯ થી ૧૫ જુલાઈના ગાળા દરમિયાન સમગ્ર ભારતમાં સામાન્ય રીતે ૬૩.૮ મિલીમીટર વરસાદ થવો જોઈતો હતો, જેની સામે માત્ર ૩૧.૨ મિલીમીટર જ સાદ પડ્યો છે. આ ચોમાસાની મોસમમાં (Monsoon Break Phase) સૌથી મોટો ફટકો મધ્ય ભારત અને દક્ષિણ દ્વીપકલ્પના વિસ્તારોને પડ્યો છે, જ્યાં સરેરાશ વરસાદી તૂટ અનુક્રમે ૭૬ ટકા અને ૭૭ ટકા જેટલી ચિંતાજનક નોંધાઈ છે. જો ૧ જૂનથી અત્યાર સુધીના સમગ્ર સિઝનના એકંદર ડેટાની વાત કરીએ તો, દેશમાં હજુ પણ ૨૩ ટકા જેટલી મોટી વરસાદી ખાધ (Cumulative Rainfall Deficit) પ્રવર્તી રહી છે, જેના લીધે નદીઓ અને ડેમોમાં પાણીનો સંગ્રહ ઘટી રહ્યો છે.
India Monsoon 2026 Deficit – અલ નીનો અને એમજેઓ (MJO) ના નકારાત્મક ફેઝને કારણે ભારતમાં ‘મોનસૂન બ્રેક’ ની સ્થિતિ
ક્લાઈમેટ ચેન્જ અને વાતાવરણના નિષ્ણાતોના મતે, આ નબળા ચોમાસા પાછળ ગ્લોબલ વેધર પેટર્ન જવાબદાર છે. ભૂમધ્ય પ્રશાંત મહાસાગરનું તાપમાન વધવાને કારણે અલ નીનો મજબૂત થઈ રહ્યો છે, જે ભારતીય ચોમાસાની પવનોની ગતિને તોડી નાખે છે. સાથોસાથ, હિંદ મહાસાગરમાં મેડન-જુલિયન ઓસિલેશન (Madden-Julian Oscillation – MJO) પણ પ્રતિકૂળ તબક્કામાં હોવાથી બંગાળની ખાડીમાં કોઈ મજબૂત લો-પ્રેશર (Low Pressure Area) સિસ્ટમ સર્જાઈ રહી નથી. આ ટેકનિકલ ખામીના લીધે ચોમાસાની મુખ્ય ધરી (Monsoon Trough) હિમાલયની તળેટી તરફ સરકી ગઈ છે, જેના કારણે મેદાની વિસ્તારો કોરા ધાકોર રહ્યા છે અને પહાડી વિસ્તારોમાં ઓછો ફેલાવો થયો છે.
India Monsoon 2026 Deficit – ખરીફ પાકની વાવણી ૧૦૧ લાખ હેક્ટર પાછળ, કેન્દ્ર સરકારે જાહેર કરી એડવાઇઝરી
આ વરસાદી કટોકટીની સીધી નકારાત્મક અસર દેશના કૃષિ સેક્ટર અને ખાદ્ય મોંઘવારી (Food Inflation) પર પડવાની પ્રબળ આશંકા છે. કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રાલયના તાજેતરના ઓડિટ રિપોર્ટ અનુસાર, ચાલુ વર્ષે ડાંગર, સોયાબીન અને કપાસ જેવા મુખ્ય ખરીફ પાકોની (Kharif Sowing Delay) વાવણી ગયા વર્ષની સરખામણીએ આશરે ૧૦૧.૪૪ લાખ હેક્ટર જેટલી પાછળ ચાલી રહી છે. પરિસ્થિતિને કાબૂમાં લેવા સરકારે કૃષિ વૈજ્ઞાનિકોની મદદથી જિલ્લા કક્ષાના આકસ્મિક પ્લાન (Contingency Plans) એક્ટિવ કર્યા છે અને ગુજરાત તથા યુપીના ખેડૂતોને ઓછું પાણી માંગતા ટૂંકા ગાળાના વૈકલ્પિક પાક જેમ કે બાજરી, મકાઈ અને મગ વાવવાની સત્તાવાર કૃષિ માર્ગદર્શિકા (Agricultural Advisory) જારી કરી છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Parsi Dairy Safety Violations મુંબઈની પ્રખ્યાત પારસી ડેરી ફાર્મ મુશ્કેલીમાં, ગ્રાહકોની સુરક્ષા સાથે બાંધછોડ બદલ લાયસન્સ રદ.
