News Continuous Bureau | Mumbai
દેશભરમાં ગરમી (Heat) અને ઉકળાટ (Humidity)થી પરેશાન લોકો માટે રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD)ના અનુમાન મુજબ દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું (Southwest Monsoon) આજે એટલે કે 4 જૂન, 2026ના રોજ કેરળ (Kerala)ના દરિયાકાંઠે પહોંચવાની સંભાવના છે. સામાન્ય રીતે 1 જૂને કેરળમાં પ્રવેશ કરતું ચોમાસું આ વર્ષે થોડા દિવસ મોડું આવ્યું છે. હવે આગામી અઠવાડિયાઓ દરમિયાન આ વરસાદી પ્રણાલી (Weather System) ધીમે ધીમે દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં આગળ વધશે અને જુલાઈના મધ્ય સુધી કાશ્મીર (Kashmir) અને લદ્દાખ (Ladakh) સુધી પહોંચી જશે.
ચોમાસું (Monsoon) કેવી રીતે બને છે? જાણો તેનું વિજ્ઞાન
ચોમાસું (Monsoon) એ સમુદ્ર (Sea) અને જમીન (Land) વચ્ચેના તાપમાનના તફાવતથી સર્જાતી એક વિશાળ હવામાન પ્રણાલી છે. ઉનાળામાં જમીન ઝડપથી ગરમ થાય છે જ્યારે સમુદ્રનું પાણી ધીમે ગરમ થાય છે. આ કારણે નીચા દબાણ (Low Pressure)નું ક્ષેત્ર સર્જાય છે અને અરબી સમુદ્ર (Arabian Sea) તથા બંગાળની ખાડી (Bay of Bengal)માંથી ભેજયુક્ત પવનો (Moist Winds) ભારત તરફ ફૂંકાવા લાગે છે. આ પવનો મોટી માત્રામાં જળબાષ્પ (Water Vapour) લઈને આવે છે અને જમીન સાથે અથડાયા બાદ ભારે વરસાદ (Heavy Rainfall) વરસાવે છે. જૂનથી સપ્ટેમ્બર સુધીનો સમયગાળો સમગ્ર દક્ષિણ એશિયા (South Asia) માટે ચોમાસાનો મુખ્ય સમય ગણાય છે.
દેશના કયા ભાગમાં ક્યારે પહોંચશે ચોમાસું?
હવામાન વિભાગ (IMD)ના અંદાજ પ્રમાણે કેરળ (Kerala)માં પ્રવેશ કર્યા બાદ આગામી 72 કલાકમાં ચોમાસું કર્ણાટક (Karnataka), તમિલનાડુ (Tamil Nadu), ગોવા (Goa) અને આંધ્ર પ્રદેશ (Andhra Pradesh)ના કેટલાક વિસ્તારોમાં પહોંચશે. 10થી 11 જૂન આસપાસ મુંબઈ (Mumbai) અને મહારાષ્ટ્ર (Maharashtra)ના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં વરસાદી સિસ્ટમ સક્રિય થઈ શકે છે. ગુજરાત (Gujarat)માં સામાન્ય રીતે જૂનના ત્રીજા અઠવાડિયામાં એટલે કે 15થી 20 જૂન દરમિયાન ચોમાસાની એન્ટ્રી થતી હોય છે. બીજી તરફ પશ્ચિમ બંગાળ (West Bengal), ઓડિશા (Odisha), ઝારખંડ (Jharkhand), બિહાર (Bihar) અને પૂર્વોત્તર ભારત (Northeast India)માં પણ જૂનના પ્રથમ અને બીજા અઠવાડિયામાં વરસાદ શરૂ થવાની શક્યતા છે.
દિલ્હીથી કાશ્મીર સુધીનો 45 દિવસનો પ્રવાસ
ચોમાસાની બે મુખ્ય શાખાઓ (Branches) હોય છે – અરબી સમુદ્ર શાખા (Arabian Sea Branch) અને બંગાળની ખાડી શાખા (Bay of Bengal Branch). બંને શાખાઓ ઉત્તર ભારત (North India) તરફ આગળ વધીને અંતે દિલ્હી (Delhi), હરિયાણા (Haryana), પંજાબ (Punjab) અને રાજસ્થાન (Rajasthan)માં એકબીજા સાથે મળે છે. સામાન્ય રીતે દિલ્હીમાં 27 જૂનથી 1 જુલાઈ વચ્ચે ચોમાસું પહોંચે છે, જ્યારે રાજસ્થાનના પશ્ચિમી વિસ્તારોમાં જુલાઈની શરૂઆતમાં વરસાદી સિસ્ટમ પ્રવેશે છે. ત્યારબાદ જુલાઈના મધ્ય સુધીમાં ચોમાસું કાશ્મીર (Kashmir) અને લદ્દાખ (Ladakh) સુધી ફેલાઈ જાય છે. જોકે હવામાનની સ્થિતિ અને નીચા દબાણના ક્ષેત્રો (Low Pressure Areas)ના આધારે આ તારીખોમાં ફેરફાર શક્ય રહે છે.
