News Continuous Bureau | Mumbai
Shiv Sena Symbol Dispute શિવસેના (Shiv Sena)ના નામ અને ચૂંટણી પ્રતીક (Election Symbol)ને લઈને ચાલી રહેલા વિવાદમાં 11 ઓગસ્ટે સુપ્રીમ કોર્ટમાં મહત્વપૂર્ણ સુનાવણી થઈ. ઉદ્ધવ ઠાકરે જૂથ તરફથી વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે ચૂંટણી પંચના નિર્ણય સામે અનેક કાનૂની સવાલો ઉઠાવ્યા. તેમણે મુખ્યત્વે દલીલ કરી કે વિધાનમંડળ પક્ષમાં થયેલા મતભેદ અથવા અલગ બેઠકને મૂળ રાજકીય પક્ષમાં ફૂટ તરીકે ગણાવી શકાય નહીં. તેમણે ચૂંટણી પંચ દ્વારા સિમ્બોલ્સ ઓર્ડર (Symbols Order)ની કલમ 15 હેઠળ અધિકારક્ષેત્ર (Jurisdiction)નો ઉપયોગ કરવા સામે પણ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા. આગામી સુનાવણી 12 ઓગસ્ટે થવાની છે.
Shiv Sena Symbol Dispute – વિધાનમંડળ પક્ષમાં ફૂટને મૂળ પક્ષમાં ફૂટ ગણાવી શકાય નહીં
કપિલ સિબ્બલે સુપ્રીમ કોર્ટમાં દલીલ કરી કે ચૂંટણી પંચે શિવસેનામાં ફૂટ પડી હોવાના નિષ્કર્ષ માટે બંને જૂથોની અલગ-અલગ બેઠકો, વિધાનમંડળ પક્ષના નેતા અને મુખ્ય પ્રતિપક્ષ (Chief Whip)ની નિમણૂક તથા કેટલાક ધારાસભ્યો સામે શરૂ કરવામાં આવેલી અપાત્રતા (Disqualification)ની કાર્યવાહી જેવા મુદ્દાઓને આધાર બનાવ્યા છે. જોકે, તેમના મતે આ ઘટનાઓ માત્ર વિધાનમંડળ પક્ષની અંદરની સ્થિતિ દર્શાવે છે અને તેના આધારે સમગ્ર રાજકીય પક્ષમાં ફૂટ પડી હોવાનું સાબિત થતું નથી.
સિબ્બલે ખાસ કરીને 21 જૂનના પત્રવ્યવહારનો ઉલ્લેખ કર્યો. તેમના કહેવા મુજબ આ પત્ર માત્ર વિધાનમંડળ જૂથ સાથે સંબંધિત હતો, પરંતુ ચૂંટણી પંચે તેને રાજકીય પક્ષમાં ફૂટના પુરાવા તરીકે જોયો. તેમણે દલીલ કરી કે જો આ દસ્તાવેજો રાજકીય પક્ષમાં ફૂટ સાબિત કરતા નથી, તો સિમ્બોલ્સ ઓર્ડરની કલમ 15 હેઠળ ચૂંટણી પંચને આ મામલે અધિકારક્ષેત્ર મળતું નથી.
Shiv Sena Symbol Dispute – ચૂંટણી પંચના નિર્ણય અને પક્ષના બંધારણ અંગે પણ સવાલ
ઠાકરે જૂથ તરફથી બીજી મહત્વપૂર્ણ દલીલ ચૂંટણી પંચ દ્વારા શિવસેનાના પક્ષના બંધારણ (Party Constitution)ને યોગ્ય કસોટી તરીકે ન સ્વીકારવા અંગે હતી. સિબ્બલે કહ્યું કે ચૂંટણી પંચે પોતાના નિર્ણય માટે ત્રણ મુખ્ય દસ્તાવેજોનો આધાર લીધો હતો. જો આ દસ્તાવેજો પક્ષમાં વાસ્તવિક ફૂટ સાબિત કરવા માટે પૂરતા ન હોય, તો કલમ 15 હેઠળ ચૂંટણી પંચે પક્ષ અને ચૂંટણી પ્રતીક અંગે નિર્ણય લેવાનો અધિકાર કેવી રીતે મેળવ્યો તે મહત્વનો પ્રશ્ન છે.
સિબ્બલે એકનાથ શિંદે દ્વારા ‘મુખ્ય નેતા’ (Chief Leader) પદ મેળવવા અંગે પણ સવાલ ઉઠાવ્યો. તેમણે પૂછ્યું કે શિંદેને આ પદ કયા પક્ષના બંધારણ અને કયા અધિકાર હેઠળ મળ્યું હતું. દલીલ દરમિયાન તેમણે એવો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો કે જો પક્ષનું બંધારણ લોકશાહીવાદી (Democratic) છે કે અલોકશાહીવાદી (Undemocratic) તે નક્કી કરવાનું ચૂંટણી પંચના અધિકારક્ષેત્રમાં આવે છે કે નહીં. તેમના મતે, ચૂંટણી પંચ સિમ્બોલ્સ ઓર્ડરની કલમ 15 હેઠળ પક્ષના પ્રતીક અંગે નિર્ણય લઈ શકે છે, પરંતુ પક્ષના બંધારણની લોકશાહી પ્રકૃતિ અંગે અલગથી નિર્ણય લેવાની તેની સત્તા મર્યાદિત છે.
Shiv Sena Symbol Dispute – બહુમતીની કસોટી અને શિંદે જૂથના પ્રતીકના દાવા પર કાનૂની લડાઈ
સિબ્બલે ચૂંટણી પંચના નિર્ણયને ચાર ભાગમાં સમજાવ્યો. તેમના મુજબ પ્રથમ, ચૂંટણી પંચે શિવસેનામાં ફૂટ પડી હોવાનું માન્યું. બીજું, પક્ષના બંધારણને આધારે વિવાદ ઉકેલવો યોગ્ય નથી એવું કહ્યું. ત્રીજું, બહુમતીની કસોટી (Majority Test) યોગ્ય હોવાનું માનવામાં આવ્યું, પરંતુ સંગઠનાત્મક સ્તરે બહુમતીથી સ્પષ્ટ પરિણામ ન મળ્યું. ચોથું, વિધાનમંડળ પક્ષમાં રહેલી બહુમતીને આધારે શિંદે જૂથને પક્ષનું ચૂંટણી પ્રતીક આપવામાં આવ્યું.
ઠાકરે જૂથની દલીલનો મુખ્ય આધાર એ છે કે મૂળ રાજકીય પક્ષમાં ફૂટ અને માત્ર વિધાનમંડળ પક્ષમાં અલગ જૂથ ઊભું થવું બે અલગ બાબતો છે. સિબ્બલે દહમી અનુસૂચિ (Tenth Schedule)ની અગાઉની જોગવાઈઓનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે એક તૃતીયાંશ ધારાસભ્યો અલગ જૂથ બનાવે તે માત્રથી મૂળ રાજકીય પક્ષમાં ફૂટ સાબિત થતી નથી. તેમણે અગાઉના ન્યાયિક નિરીક્ષણોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો અને દલીલ કરી કે સિમ્બોલ્સ ઓર્ડરમાં વિધાનમંડળ પક્ષની ફૂટને મૂળ રાજકીય પક્ષની ફૂટ સમાન ગણવાની જોગવાઈ નથી.
આ સમગ્ર મામલામાં હવે એકનાથ શિંદે જૂથની દલીલો પર નજર રહેશે. આગામી સુનાવણી 12 ઓગસ્ટે થવાની છે. ત્યારે કપિલ સિબ્બલ પોતાની દલીલ આગળ વધારે છે કે શિંદે જૂથ તરફથી પક્ષના નામ અને ચૂંટણી પ્રતીક અંગે પોતાની કાનૂની સ્થિતિ રજૂ કરવામાં આવે છે, તેના પર ખાસ ધ્યાન રહેશે. સુપ્રીમ કોર્ટની આગામી કાર્યવાહીથી શિવસેના નામ અને ચૂંટણી પ્રતીક અંગે ચાલી રહેલા લાંબા સમયથી ચાલતા વિવાદને લઈને વધુ સ્પષ્ટતા થવાની શક્યતા છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
NASA Invites India Moon Base Mission ચંદ્ર પર કાયમી વસાહત વસાવવાની તૈયારી નાસાએ ભારતને આપ્યું ખાસ આમંત્રણ, સ્પેસ સાયન્સમાં રચાશે નવો ઇતિહાસ
