News Continuous Bureau | Mumbai
How To Open Demat Account: આજે શેરબજાર સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ થઈ ગયું છે. હવે તમને પહેલાની જેમ પેપર શેર સર્ટિફિકેટ નથી મળતા, બલ્કે આ બધું ઈલેક્ટ્રોનિક રીતે સ્પેશિયલ એકાઉન્ટમાં જમા થાય છે. આ ખાતાને ડીમેટ ખાતું કહેવાય છે.
ડીમેટ એકાઉન્ટ એક પ્રકારનું ડિજિટલ વોલેટ છે, જ્યાં તમારા તમામ શેર ( Stock Market ) અને બોન્ડ, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ વગેરે જેવા રોકાણો સુરક્ષિત રાખી શકો છો. આને હેન્ડલ કરવાનું કામ ડિપોઝિટરીઝ તરીકે ઓળખાતી સંસ્થાઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે. આ બેંક લોકરની જેમ કામ કરે છે પરંતુ સંપૂર્ણ રીતે ડિજિટલ હોય છે.
જ્યારે તમે કોઈ કંપનીના શેર ખરીદો છો, ત્યારે તે તમારા ડીમેટ ખાતામાં જમા થાય છે. પછી જ્યારે તમે શેર વેચો છો, ત્યારે તે તમારા ખાતામાંથી ડિડક્ટ થઈ જાય છે.
આ જવાબદારી ડિપોઝિટરીઝ તરીકે ઓળખાતી સંસ્થાઓની છે, જેમ બેંકો આપણા નાણાંને સુરક્ષિત રાખે છે. ભારતમાં બે મુખ્ય ડિપોઝિટરીઝ સંસ્થાઓ હાલ કામગીરી કરે છે – જેમાં NSDL (નેશનલ સિક્યોરિટીઝ ડિપોઝિટરી લિમિટેડ) અને CDSL (સેન્ટ્રલ ડિપોઝિટરી સર્વિસિસ (ઈન્ડિયા) લિમિટેડ).
How To Open Demat Account: NSDL અને CDSL ભારતીય શેરબજારમાં બે મહત્વની ડિપોઝિટરીઝ સંસ્થાઓ છે…
તો જાણો આ અહેવાલમાં કે ડિપોઝિટરીનું કામ શું છે અને તેની જવાબદારીઓ શું છે. ઉપરાંત, અહીં જાણીશું કે CDSL અને NSDL વચ્ચે શું તફાવત છે અને શું રોકાણકારો ( Investors ) તેમની સાથે સીધું ડીમેટ ખાતું ખોલી શકે છે.
NSDL અને CDSL ભારતીય શેરબજારમાં ( Indian stock market ) બે મહત્વની ડિપોઝિટરીઝ સંસ્થાઓ છે. NSDL ની સ્થાપના વર્ષ 1996 માં કરવામાં આવી હતી. આ ભારતની સૌથી જૂની અને સૌથી મોટી ડિપોઝિટરી સંસ્થા છે. NSDL એ ભારતમાં ઓનલાઈન ટ્રેડિંગની સુવિધા રજૂ કરનાર સૌપ્રથમ હતું, જેણે સમગ્ર આધુનિક ભારતીય શેરબજારને નવો આકાર આપ્યો છે. જ્યારે CDSL ની સ્થાપના 1999 માં કરવામાં આવી હતી અને તે બીજા નંબરની સૌથી મોટી ડિપોઝિટરી સંસ્થા છે. બંનેનું હેડક્વાર્ટર મુંબઈમાં આવેલું છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Sanjay Nirupam : Shiv Sena સંજય નિરૂપમ 20 વર્ષ પછી શિવસેનામાં પાછા ફર્યા.
આ બંને ડિપોઝિટરીઝ સરકારી સંસ્થા સેબી (સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા) દ્વારા નિયંત્રિત કરવામાં આવે છે. સેબી એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે બધું જ નિયમો મુજબ થઈ રહ્યું છે કે નહીં. ડિપોઝિટરીઝ માત્ર શેરને જ સુરક્ષિત રાખતી નથી, પરંતુ અનેક પ્રકારની નાણાકીય સંપત્તિઓનું પણ સંચાલન કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ડિબેન્ચર, કોમર્શિયલ પેપર્સ અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટો પણ ઈલેક્ટ્રોનિક રીતે સુરક્ષિત રાખવામાં આવે છે.
NSDL અને CDSL માત્ર સલામતીની જેમ જ કામ કરતા નથી પરંતુ તેઓ શેરબજારને સરળ રીતે ચલાવવામાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. જેમ બેંકમાં પૈસા ટ્રાન્સફર કરવા માટે તમારે નોટો સાથે વ્યવહાર કરવાની જરૂર નથી, તેવી જ રીતે શેર પણ ડિમેટ ખાતામાં એકમાંથી બીજા ખાતામાં ડિજિટલી ટ્રાન્સફર થાય છે. આ સાથે, શેરની ખરીદી અને વેચાણ પણ ખૂબ સરળ બની ગયું છે.
How To Open Demat Account: NSDL અને CDSL બંને ડિપોઝિટરીઝ તમારા શેરનો સંપૂર્ણ રેકોર્ડ જાળવી રાખે છે..
NSDL અને CDSL બંને ડિપોઝિટરીઝ તમારા શેરનો સંપૂર્ણ રેકોર્ડ જાળવી રાખે છે. આ જણાવે છે કે કોની પાસે કેટલા શેર છે. આ કોઈપણ પ્રકારની ભૂલ માટે અવકાશ ઘટાડે છે. આ ઉપરાંત, શેર ખરીદવા પર, સંપૂર્ણ નાણા શેરબજારમાં રોકાઈ જાય છે અને શેર વેચવા પર, સંપૂર્ણ નાણાં તમારા એકાઉન્ટમાં તરત જ પ્રાપ્ત થાય છે. આમાં કોઈપણ પ્રકારનો વિલંબ થતો નથી.
જો કે આ માટે તમે સીધા ડિપોઝિટરીમાં જઈને ડિમેટ ખાતું ખોલાવી શકતા નથી. આ ડિપોઝિટરીઝ તમારા કે અમારા જેવા સામાન્ય રોકાણકારો સાથે કામ કરતી નથી. તેઓ મધ્યસ્થી દ્વારા કામ કરે છે, જેને ડિપોઝિટરી પાર્ટિસિપન્ટ (DP) કહેવાય છે. આ કોઈપણ બેંક, નાણાકીય સંસ્થા અથવા બ્રોકર હોઈ શકે છે. એક રીતે, તેઓ રોકાણકારો અને ડિપોઝિટરીઝ વચ્ચે સેતુ તરીકે કાર્યરત રહે છે.
શેરમાં વેપાર કરવા માટે તમારે પહેલા ડીમેટ ખાતું ખોલવું ખુબ જરૂરી છે. આ માટે બ્રોકર અથવા ડિપોઝિટરી પાર્ટિસિપન્ટ (DP)ની મદદ લેવી પડશે. અહીં ડીમેટ ખાતું ખોલાવતા પહેલા કેટલીક બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે. જે કોઈ બ્રોકર હોય તે NSDL અને CDSLમાં નોંધાયેલ હોવું જોઈએ, તો જ તે તમને ડીમેટ એકાઉન્ટની સુવિધા પ્રદાન કરી શકશે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : India Export: ભારતીય સર્વિસ સેક્ટરને ઝટકો, ગયા નાણાકીય વર્ષનો અંત નિકાસમાં ઘટાડા સાથે થયોઃ RBI નો રિપોર્ટ..
શેર ખરીદવા અને વેચવા માટે, બ્રોકરે એક્સચેન્જો (BSE, NSE, MCX વગેરે) સાથે પણ નોંધણી કરાવવી પડશે. અંતે, ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટ્સ અને ચૂકવણીઓની સંપૂર્ણ પતાવટ માટે, બ્રોકરને ક્લિયરિંગ કોર્પોરેશનમાં નોંધણી કરાવવી પણ જરૂરી છે.
પ્રમાણિક બનવા માટે, બંને સારા વિકલ્પો છે. બંને જાણીતી સંસ્થાઓ છે અને તેમની સેવાઓ લગભગ સમાન છે. તેને આ રીતે સમજો, ધારો કે તમે એક જ વસ્તુ વેચતી બે મોટી કંપનીઓમાંથી પસંદ કરવા માંગો છો. બંને લગભગ સમાન માલ વેચે છે, થોડો તફાવત હોઈ શકે છે. તો તમે આખરે કયું પસંદ કરશો? તે તમને શું ગમે છે તેના પર આધાર રાખે છે. જો કે, કેટલીક બાબતો તમારા નિર્ણયને પ્રભાવિત કરી શકે છે.
-શેરબજારમાં રોકાણની સૌથી મોટી ચિંતા સુરક્ષાની છે. સારી વાત એ છે કે CDSL અને NSDL બંને આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને તમારા રોકાણને સુરક્ષિત રાખે છે. બંને ઓનલાઈન અને મોબાઈલ એપ પર ઉપલબ્ધ છે.
-NSDL અને CDSL બંને સંસ્થાઓ લાંબા સમયથી કામ કરી રહી છે. તમે ગ્રાહક સેવા, ટેક્નોલોજી અને આ બે ડિપોઝિટરીઝના લોકોના અનુભવના આધારે નિર્ણય લઈ શકો છો.
-તમારા બ્રોકર કઈ ડિપોઝિટરી સાથે સંકળાયેલા છે તે તપાસો. કેટલાક બ્રોકર્સ માત્ર એક ડિપોઝિટરી સાથે જ કામ કરે છે. તમારા બ્રોકર સાથે ડિપોઝિટરી પસંદ કરવાથી તમારું કામ સરળ બની શકે છે.
-શક્ય છે કે કેટલાક બ્રોકર્સ અથવા ડિપોઝિટરીઝ ચોક્કસ વિસ્તારમાં વધુ સક્રિય હોય અને વધુ સારી સેવાઓ પ્રદાન કરે. જો તમે સામસામે વાત કરવાનું પસંદ કરો છો, તો તમે તમારા સ્થાન અનુસાર પણ પસંદ કરી શકો છો.
-બંને ડિપોઝિટરીમાં ડીમેટ એકાઉન્ટ ખોલવા અને જાળવવા માટે લેવામાં આવતી ફીની તુલના કરો. ખાતું ખોલાવવાની ફી, વાર્ષિક જાળવણી ફી અને અન્ય ખર્ચમાં થોડો તફાવત હોઈ શકે છે.
-કેટલીકવાર માત્ર ડીમેટ ખાતું હોવું પૂરતું નથી. તે જરૂરી છે કે ભવિષ્યમાં તમને નોમિનેશન, ઈ-વોટિંગ અથવા અન્ય રોકાણકારોની સેવાઓની સુવિધાની જરૂર પડી શકે છે. તેથી બંને ડિપોઝિટરીઝ કઈ વધારાની સેવાઓ પ્રદાન કરે છે તે તપાસો.
-જો કે તમે અત્યારે તેના વિશે વિચારી રહ્યા નથી, ભવિષ્યમાં તમે તમારું એકાઉન્ટ એક ડિપોઝિટરીમાંથી બીજી ડિપોઝિટરીમાં ટ્રાન્સફર કરવા માગી શકો છો. તો એ પણ ધ્યાનમાં રાખો કે કઈ ડિપોઝિટરીમાંથી એકાઉન્ટ ટ્રાન્સફર કરવું સરળ અને ઓછું ખર્ચાળ છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Share Market News : શેર બજારમાં મોટો કડાકો, રોકાણકારોના લાખો કરોડ સલવાયા.
(ડિસ્ક્લેમરઃ અહીં રજૂ કરવામાં આવેલી માહિતી અન્ય મિડીયા પ્રેલટફોર્મ પર પણ ઉપલબ્ધ છે તેમજ તેની સત્યતા સંદર્ભે અમે કોઈ દાવો કરતા નથી. કોઈપણ રોકાણ કરતા પહેલા ફાઈનાન્શિયલ એડવાઈઝરની સલાહ ચોક્કસ લો.)
