News Continuous Bureau | Mumbai
Monsoon 2026 Delay Factors ભારતમાં દક્ષિણપશ્ચિમ ચોમાસું ૪ જૂને કેરળ પહોંચી ગયું હતું, પરંતુ ત્યારબાદ તેની ગતિ અચાનક ધીમી પડી ગઈ છે. જૂનના મધ્ય સુધીમાં દેશના અનેક ભાગોમાં ભારે વરસાદની અપેક્ષા હતી, પરંતુ તેનાથી વિપરીત ચોમાસું મહારાષ્ટ્રના દક્ષિણ ભાગમાં (કોંકણ અને મધ્ય મહારાષ્ટ્ર) આવીને અટકી ગયું છે. ભારતીય હવામાન વિજ્ઞાન વિભાગ (IMD) ના આંકડા મુજબ, ૪ જૂનથી ૧૮ જૂન ૨૦૨૬ દરમિયાન દેશભરમાં વરસાદમાં ૪૧ ટકાની ભારે ઘટ નોંધાઈ છે, જેના કારણે ખેડૂતો ચિંતામાં મુકાયા છે.
Monsoon 2026 Delay Factors – વરસાદના આંકડા અને સામાન્ય કરતાં ઓછી નોંધાયેલી સરેરાશ
હવામાન વિભાગના લેટેસ્ટ અપડેટ અનુસાર, આ સમયગાળા દરમિયાન દેશમાં માત્ર ૪૨.૬ મિલીમીટર વરસાદ થયો છે, જ્યારે સામાન્ય રીતે આ સમયે ૭૨.૨ મિલીમીટર વરસાદ થવો જોઈતો હતો. પ્રાદેશિક આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, સૌથી વધુ ખરાબ સ્થિતિ મધ્ય ભારતની છે જ્યાં વરસાદમાં ૬૭ ટકાની ઘટ છે. આ સિવાય પૂર્વી અને પૂર્વોત્તર ભારતમાં ૪૨ ટકા, દક્ષિણ દ્વીપકલ્પમાં ૨૨ ટકા અને ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં ૬ ટકા વરસાદની અછત નોંધાઈ છે. આ ધીમી ગતિ પાછળ હવામાન વૈજ્ઞાનિકોએ પાંચ મુખ્ય પરિબળો જવાબદાર ગણાવ્યા છે.
Monsoon 2026 Delay Factors – ચોમાસું નબળું પડવા પાછળના ૫ મુખ્ય ભૌગોલિક પરિબળો
હવામાન વિભાગે ચોમાસાની પ્રગતિ અટકવા માટે નીચે મુજબના પાંચ મોટા ફેક્ટર્સ દર્શાવ્યા છે: ૧. અરબ સાગરમાં મજબૂત પવનનો અભાવ અને અલ-નીનોની અસર: પ્રશાંત મહાસાગરમાં વિકસી રહેલા શક્તિશાળી ‘અલ નીનો’ ના કારણે અરબ સાગરમાંથી ભેજયુક્ત પવનોનો મજબૂત પ્રવાહ નથી આવી રહ્યો. ૨. નબળા દક્ષિણ-પશ્ચિમી પવનો: અરબ સાગર પર નીચલા સ્તરના પવનો નબળા પડ્યા છે અને ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાંથી આવતા સૂકા પવનો (ડ્રાય વેસ્ટર્લી વિન્ડ્સ) ચોમાસાના ક્ષેત્રમાં પ્રવેશી રહ્યા છે, જેથી વાદળો બની શકતા નથી. ૩. ચક્રવાતી સિસ્ટમનો અભાવ: અરબ સાગર કે બંગાળની ખાડીમાં કોઈ લો-પ્રેશર (ઓછા દબાણનો વિસ્તાર) કે સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન નથી બની રહ્યું. ૪. નબળો ક્રોસ-ઇક્વેટોરિયલ ફ્લો: પશ્ચિમ હિંદ મહાસાગરમાં ભૂમધ્ય રેખા પાર કરીને આવતા ચોમાસાના મુખ્ય ભેજવાળા પવનો નબળા પડ્યા છે. ૫. મેડન-જુલીયન ઓસિલેશન (MJO) ની નબળી સ્થિતિ: હિંદ મહાસાગર પર વરસાદ વધારનારી આ વૈશ્વિક સિસ્ટમ હાલમાં ઘણી નબળી છે અને હિંદ મહાસાગરથી દૂર છે.
Monsoon 2026 Delay Factors – આગામી દિવસોની આગાહી અને ખરીફ પાક પર તોળાતું જોખમ
હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, આગામી ૪ થી ૫ દિવસ સુધી મહારાષ્ટ્ર અને તેની આસપાસના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં માત્ર છૂટોછવાયો (Isolated) વરસાદ જ જોવા મળશે. ચોમાસાની આ ધીમી રફતાર અને અલ-નીનોના સક્રિય થવાના કારણે દેશમાં ડાંગર (ચોખા), મકાઈ, સોયાબીન અને કપાસ જેવા મુખ્ય ખરીફ પાકોના વાવેતરમાં મોટો વિલંબ થઈ શકે છે. જો સમયસર સારો વરસાદ નહીં થાય તો ખેતીના ઉત્પાદનને મોટું નુકસાન થવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે, જે દેશના અર્થતંત્ર પર પણ અસર કરી શકે છે.
👉 આ સમાચાર વાચો:
Israel Threat To US Iran Deal ઇઝરાયેલના કારણે મુશ્કેલીમાં મુકાશે ટ્રમ્પની ઐતિહાસિક ડીલ? નેતન્યાહૂના વલણથી અમેરિકાઈરાન સમજૂતી પર તોળાયું સંકટ
