News Continuous Bureau | Mumbai
અમેરિકા-ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેના સંઘર્ષને કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં હાહાકાર મચેલો છે. આ સ્થિતિમાં રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે આ આખું અઠવાડિયું વાતચીત ચાલશે. ટ્રમ્પના ‘હુમલા પર વિરામ’ ના નિર્ણય બાદ ઈરાને પણ શાંતિ સ્થાપવા માટે અમેરિકા સમક્ષ પોતાની શરતોનું લિસ્ટ મોકલી આપ્યું છે.
ઈરાનની મુખ્ય શરતો
વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના અહેવાલ મુજબ, ઈરાને જંગ ખતમ કરવા માટે નીચે મુજબની મોટી શરતો રાખી છે:
સૈન્ય મથકો: પશ્ચિમ એશિયામાં અમેરિકાના તમામ સૈન્ય મથકો (Military Bases) બંધ કરવા.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની: એક નવી દરિયાઈ વ્યવસ્થા હેઠળ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) પર ઈરાનનું નિયંત્રણ સ્થાપવું અને ત્યાંથી પસાર થતા જહાજો પાસેથી શુલ્ક વસૂલવાની મંજૂરી આપવી.
નાણાકીય વળતર: યુદ્ધ દરમિયાન ઈરાનને થયેલા નુકસાનના પ્રમાણમાં આર્થિક વળતરની માંગ.
સુરક્ષાની ગેરંટી: આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ખાતરી કે ભવિષ્યમાં ઈરાન પર ક્યારેય હુમલો કરવામાં આવશે નહીં.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Gujarat UCC Bill Passed: ગુજરાતમાં સમાન નાગરિક સંહિતા લાગુ! લગ્ન, છૂટાછેડા અને લિવ-ઈન માટે આવ્યા નવા નિયમો
પરમાણુ કાર્યક્રમ પર ઈરાનનો નરમ સંકેત
જો અમેરિકા ઉપરની શરતો માને, તો ઈરાને પણ કેટલીક છૂટછાટ આપવાની તૈયારી બતાવી છે:
આગામી ૫ વર્ષ માટે બેલેસ્ટિક મિસાઈલના વિકાસને રોકવો.
૬૦ ટકા સંવર્ધિત યુરેનિયમના ભંડાર પર ચર્ચા કરવી અને યુરેનિયમ સંવર્ધન ઘટાડવું.
આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઉર્જા એજન્સી (IAEA) ને પોતાના સેન્ટ્રીફ્યુજના નિરીક્ષણની મંજૂરી આપવી.
સમગ્ર પશ્ચિમ એશિયામાં પ્રોક્સી સંગઠનો (જેમ કે હિઝબુલ્લાહ) ને અપાતું ફંડિંગ રોકવા પર સહમતી.
અગાઉની ત્રણ શરતો અને રાજદ્વારી વલણ
ઉલ્લેખનીય છે કે ૧૨ માર્ચે ઈરાની રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેજેશ્કિયનએ રશિયા અને પાકિસ્તાનના નેતાઓ સાથે વાતચીત કર્યા બાદ ત્રણ મુખ્ય મુદ્દાઓ પર ભાર મૂક્યો હતો: ઈરાનના કાયદેસરના અધિકારોની માન્યતા, નુકસાનની ભરપાઈ અને હુમલા સામે આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા ગેરંટી. અગાઉ ઈરાને અમેરિકા સાથે વાતચીતનો ઈનકાર કર્યો હતો, પરંતુ વર્તમાન સંકટને જોતા તેહરાને પણ લવચીક વલણ અપનાવ્યું હોય તેમ જણાય છે.
