News Continuous Bureau | Mumbai
શ્રીલંકાની(Sri Lanka) જેમ આફ્રિકન દેશ(African country) ઝિમ્બાબ્વેમાં(Zimbabwe) પણ વિદેશી હૂંડિયામણ(Foreign exchange) ની કટોકટી સર્જાઈ છે. દેશની અર્થવ્યવસ્થાની(country's economy) સ્થિતિ સતત કથળી રહી છે. ફુગાવો(inflation) બેકાબૂ બની ગયો છે અને સ્થાનિક ચલણ(Local currency) ઝિમ્બાબ્વે ડોલર સામે ઘટાડાનો નવો રેકોર્ડ બનાવી રહ્યો છે. આનો સામનો કરવા માટે સરકારે સોનાનો સિક્કો(Gold coin) લોન્ચ કર્યો છે. આ સોનાના સિક્કાઓને "મોસી-ઓઆ-તુન્યા"(Mosi-oa-tunya) નામ આપવામાં આવ્યું છે. આ 22 કેરેટ સોનાના સિક્કાઓ પર વિક્ટોરિયા ધોધનું (Victoria Falls) ચિત્ર રહે છે.
જૂનમાં ઝિમ્બાબ્વેમાં ફુગાવો બમણાથી વધીને 192 ટકા થયો હતો. જેના કારણે સ્થાનિક ચલણ (ઝિમ્બાબ્વેન ડૉલર) (Zimbabwe Dollar) ની સ્થિતિ ઘણી નબળી પડી હતી અને અર્થતંત્રને પુનર્જીવિત કરવાના રાષ્ટ્રપતિ ઇમર્સન મનાંગાગ્વાએ(President Emmerson Mnangagwa) પ્રયાસો નિષ્ફળ ગયા છે. આ સિક્કાઓનું વેચાણ 25 જુલાઈથી શરૂ થઈ ગયું છે. 25 જુલાઈના રોજ 2,000 સિક્કા બહાર પાડવામાં આવ્યા હતા.
મીડિયામાં આવેલા અહેવાલ મુજબ સેન્ટ્રલ બેંકના(Central Bank) ગવર્નર જોન મંગુડ્યાના(Governor John Mangudya) કહેવા મુજબ આ સિક્કાઓને રોકડમાં બદલી શકાય છે અને સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વેપાર(Trade domestically and internationally) કરી શકાય છે. સોનાના વર્તમાન આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ અને ઉત્પાદન ખર્ચના આધારે સ્થાનિક ચલણ, યુએસ ડોલર(US Dollar) અને અન્ય વિદેશી ચલણમાં સોનાના સિક્કા વેચાણ માટે ઉપલબ્ધ છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : અરે બાપ રે- બ્રિટનના શાહી પરિવારે લાદેન પાસેથી ડોનેશન લીધું- ખળભળાટ મચ્યો
સ્થાનિક એજન્ટોએ(Local agents) સોનાના સિક્કાને તાત્કાલિક ધોરણે સોનાના સિક્કા દીઠ 1,823.80 ડોલરના પ્રારંભિક ભાવે વેચવાનું શરૂ કર્યું છે. પરંતુ સ્થાનિક લોકો માટે તે ખૂબ ખર્ચાળ છે.
સેન્ટ્રલ બેંકના જણાવ્યા અનુસાર, સિક્કામાં એક ટ્રોય ઔંસ(troy ounce) સોનું છે અને ફિડેલિટી ગોલ્ડ રિફાઇનરી(Fidelity Gold Refinery), ઓરેક્સ(Oryx) અને સ્થાનિક બેંકો(local banks) દ્વારા તેનું વેચાણ કરવામાં આવશે. નિષ્ણાતો માને છે કે સામાન્ય લોકો આ પહેલનો ભાગ બની શકશે નહીં, કારણ કે તેની કિંમત તેમની પહોંચની બહાર છે.
આજે ઝિમ્બાબ્વેની સ્થિતિ જોઈને ઘણા લોકોને 2008ના વર્ષો યાદ આવી જાય છે. ત્યારે રોબર્ટ મુગાબે રાષ્ટ્રપતિ હતા. વર્ષ 2008માં જ્યારે સમગ્ર વિશ્વ આર્થિક પડકારોથી ઝઝૂમી રહ્યું હતું. તે સમયે ઝિમ્બાબ્વેમાં સ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ ગઈ હતી. ઝિમ્બાબ્વેમાં ફુગાવો એટલો બેકાબૂ બની ગયો હતો કે ત્યાંની સેન્ટ્રલ બેંકે 100 ટ્રિલિયન ડોલરની નોટ બહાર પાડવી પડી હતી. દુનિયાના કોઈ દેશે અત્યાર સુધી આટલી મોટી રકમ છાપી નથી. ગંભીર આર્થિક સંકટને કારણે ઝિમ્બાબ્વેના વિદેશી મુદ્રા ભંડાર ખતમ થઈ ગયા હતા અને તેના ચલણ, ઝિમ્બાબ્વે ડોલરનું મૂલ્ય વિક્રમી નીચી સપાટીએ આવી ગયું હતું. 2015 માં, આ નોટ બંધ કરવામાં આવી હતી અને યુએસ ડોલરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આ પછી 2017માં તત્કાલિન રાષ્ટ્રપતિ રોબર્ટ મુગાબેને પદ છોડવું પડ્યું હતું. ઝિમ્બાબ્વે ડોલરને 2019 માં ફરીથી રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ આ નોટ તેની સ્થિતિને મજબૂત કરી શકી નથી.
