News Continuous Bureau | Mumbai
Kotak Mahindra Bank: કોટક મહિન્દ્રા બેંક (Kotak Mahindra Bank) ના સ્થાપક અને પ્રમોટર ઉદય કોટકે (Uday Kotak) 1 સપ્ટેમ્બર, 2023થી મેનેજિંગ ડિરેક્ટરનું પદ છોડી દીધું છે. છેલ્લા 38 વર્ષોમાં, તેમણે કંપનીના વિકાસમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. જોકે, ઉદય કોટક નોન એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર તરીકે બેંક સાથે જોડાયેલા રહેશે. નોન એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર તરીકેનો તેમનો કાર્યકાળ પાંચ વર્ષ માટે લંબાવવામાં આવશે. ઉદય કોટકના નેતૃત્વમાં કોટક મહિન્દ્રા બેંકે ભારતીય બેંકિંગ સેક્ટર (Banking Sector) માં સફળતાનો ઝંડો ઊંચક્યો છે. છેલ્લા 38 વર્ષમાં ઘણી મુશ્કેલીઓ આવી, પરંતુ ઉદય કોટકે પોતાની સમજ અને ક્ષમતાના આધારે દરેક અવરોધોને પાર કર્યા.
જ્યારે ક્રિકેટર બનવાનું સપનું તૂટી ગયું હતું
દેશના સૌથી સફળ બેંકર ઉદય કોટક એક સમયે ક્રિકેટર (Cricketer) બનવા માંગતા હતા. પરંતુ એક મેચ દરમિયાન બેટને બદલે બોલ તેના માથામાં વાગ્યો અને પછી આ ઈજાએ ઉદય કોટકના ક્રિકેટર બનવાના સપના પર પૂર્ણવિરામ મૂકી દીધું.
20 વર્ષની ઉંમરે, ઉદય કોટક ક્રિકેટના મેદાનમાં માથા પર બોલ વાગતાં તે બેભાન થઈ ગયા હતા. પરિવારજનો તેને લઈને હોસ્પિટલ પહોંચ્યા તો ડોક્ટરે કહ્યું કે ઈજા વધુ છે, તેથી તાત્કાલિક ઓપરેશન કરવું પડશે. આ ઈજાના કારણે તેને ક્રિકેટના મેદાનને અલવિદા કહેવું પડ્યું અને તેના કારણે તેના અભ્યાસ પર પણ એક વર્ષનો બ્રેક મુકવામાં આવ્યો. 20 વર્ષની ઉંમરે તેણે ક્રિકેટર બનવાનું સપનું છોડી દીધું અને બીજી પીચ પર બેટિંગ કરવા ઉતર્યા.
કોટક મહિન્દ્રા બેંકે કમાન સંભાળી
ઉદય કોટકે લગભગ 20 વર્ષ સુધી કોટક મહિન્દ્રા બેંકનું નેતૃત્વ કર્યું. 22 માર્ચ, 2003ના રોજ, કોટક મહિન્દ્રા ફાઇનાન્સ લિમિટેડને ભારતીય રિઝર્વ બેંક તરફથી બેંકિંગ લાઇસન્સ મળ્યું. ભારતના કોર્પોરેટ ઈતિહાસમાં બેંકિંગ માટે લીલી ઝંડી મેળવનાર આ પ્રથમ કંપની હતી. આજની તારીખે, કોટક મહિન્દ્રા બેંકનું માર્કેટ કેપ આશરે રૂ. 3.52 લાખ કરોડ છે.
આ સમાચાર પણ વાંચો : Parliament Special Session: સંસદના વિશેષ સત્રમાં પ્રશ્નકાળ અને શૂન્ય કલાક નહીં હોય..જાણો શા માટે સરકારે બોલાવ્યું આ વિશેષ સત્ર.. શું છે આ વિશેષ સત્ર..
ઉદય કોટકે વર્ષ 1986માં આનંદ મહિન્દ્રા (Anand Mahindra) ની મદદથી નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્સ કંપની શરૂ કરી હતી. તેની શરૂઆત માત્ર 30 લાખ રૂપિયાની મૂડીથી થઈ હતી. બિલ ડિસ્કાઉન્ટિંગ સાથે શરૂ થયેલી આ પેઢી, પછીથી લોન પોર્ટફોલિયો, સ્ટોક બ્રોકિંગ, ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેન્કિંગ, વીમા અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં વિસ્તરી અને પછી 2003 માં, તે નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્સ કંપની કોટક મહિન્દ્રા બેન્કમાં પરિવર્તિત થઈ.
ઉદય કોટકે એક અલગ રસ્તો પસંદ કર્યો
15 માર્ચ 1959ના રોજ ગુજરાતી વેપારી પરિવારમાં જન્મેલા ઉદય કોટકે એક અલગ રસ્તો પસંદ કર્યો. તેમનો પારિવારિક વ્યવસાય કપાસનો વેપાર હતો. પરંતુ તેણે તેના પરિવારથી દૂર એક અલગ રસ્તો પસંદ કર્યો. શરૂઆતમાં પરિવાર તેની સાથે સહમત નહોતો. પરંતુ ઉદય કોટકના ઈરાદા ઉંચા હતા અને તેમણે 26 વર્ષની ઉંમરે કોટક બેંકનો પાયો નાખ્યો હતો.
ઉદય કોટક બાળપણમાં સારા ક્રિકેટર હોવાની સાથે સાથે અભ્યાસમાં પણ તેજસ્વી હતા. તેમનો પ્રિય વિષય ગણિત રહ્યો છે અને જ્યારે ગણિતના વિદ્યાર્થીએ બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં પગ મૂક્યો ત્યારે તેણે સફળતાનો ઝંડો ઊંચક્યો હતો. ઉદય કોટકે સિડનમ કોલેજમાંથી સ્નાતકની ડિગ્રી પૂર્ણ કરી છે. તે પછી તેણે ‘જમના લાલ બજાજ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટ સ્ટડીઝ’માંથી MBA કર્યું.
પત્નીની મોટી ભૂમિકા
પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશન પછી, ઉદય કોટકે ‘કોટક કેપિટલ મેનેજમેન્ટ ફાઇનાન્સ લિમિટેડ’ સાથે બિલ ડિસ્કાઉન્ટ સેવા શરૂ કરી, પછી મહિન્દ્રા ગ્રૂપમાં જોડાયા પછી, આ કંપની ‘કોટક મહિન્દ્રા ફાઇનાન્સ લિમિટેડ’ બની. ઉદય કોટકની આ સફળતા પાછળ તેમની પત્ની પલ્લવી કોટકે મોટી ભૂમિકા ભજવી છે.
બંનેએ વર્ષ 1985માં લગ્ન કર્યા હતા. શરૂઆતના દિવસોમાં પલ્લવી કોટકે ઉદય કોટકને નોકરી કરવાને બદલે પોતાનો બિઝનેસ શરૂ કરવાની સલાહ આપી હતી. બંનેને એક પુત્ર અને એક પુત્રી છે. કોરોના સંકટ દરમિયાન પણ, કોટક મહિન્દ્રા બેંકે તેની બેલેન્સ શીટને મજબૂત કરવા માટે મૂડી એકત્ર કરી અને રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધાર્યો.
